โลกเดือด

อิ่ม อร่อยมื้อนี้ที่ทิ้งรอยเท้าทางคาร์บอนไว้ มันทั้งซับซ้อนและใกล้ตัว โดยเฉพาะจานอาหารที่อุดมไปด้วยโปรตีนจากสัตว์ที่มาพร้อมกับต้นทุนด้านสิ่งแวดล้อมที่สูงตามไปด้วย

อุณหภูมิผิวน้ำในทะเลอันดามันเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องราว 0.1–0.2 องศา ในรอบทศวรรษ งานวิจัยพบว่าเมื่ออุณหภูมิผิวน้ำสูงกว่า 31 องศา จะเพิ่มโอกาสเกิดพายุมากขึ้นและแรงขึ้นกว่าปกติ สัมพันธ์กับสถิติพายุไซโคลนในทะเลอันดามันและอ่าวเบงกอล มีแนวโน้มที่รุนแรงและสร้างความเสียหายมากขึ้น อาจเกิดขึ้นบ่อยและมีระยะเวลานานกว่าที่เคยเป็นมา ซึ่งสัมพันธ์กับการเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิผิวน้ำทะเลจากภาวะโลกร้อน ปรากฏการเหล่านี้ส่งผลกระทบโดยตรงต่อระบบนิเวศและการขยับถิ่นของสัตว์น้ำ รวมทั้งกระทบกับวิถีชีวิตดั้งเดิมของผู้ที่อยู่กินกับทะเล สอดคล้องกับคำบอกเล่าของชาวเลอูรักลาโว้ยว่า “สมัยก่อนอยากได้ปลาก็แค่เดินไปตกหน้าหาด แต่ตอนนี้ไม่มีแล้ว ปลาเก๋า ปลามง และปลาหลายชนิดเริ่มย้ายลงไปอยู่ในระดับน้ำที่ลึกกว่าเดิม” ปลาตากแห้งคือภาพสะท้อนความพยายามประคองวิถีประมงพื้นบ้าน ท่ามกลางทรัพยากรที่ลดลงทุกปี อาหารมื้อเช้าของเด็ก ๆ จานนี้ไม่ได้มาง่าย ๆ เหมือนอดีต ภาวะโลกร้อนกำลังเปลี่ยนรูปแบบการกระจายตัวของสัตว์น้ำ ปลาเก๋า ปลามง และปลาหลายชนิดเริ่มย้ายลงสู่ระดับน้ำที่ลึกกว่าเดิมจากอุณหภูมิน้ำทะเลที่สูงขึ้น ชีวิตชาวเลอูรักลาโว้ยบนเกาะหลีเป๊ะ ในวันที่โลกเปลี่ยนเร็วกว่าเดิม บนชายฝั่งของ เกาะหลีเป๊ะ บ้านไม้หลังสุดท้ายของชาวเลอูรักลาโว้ยที่ตั้งอยู่ริมหาด จากอดีตชาวเลมีบ้านเรียงรายตามแนวชายฝั่ง วันนี้หลายครอบครัวต้องถอยร่นเข้าไปด้านในเกาะ ต้องเดินผ่านที่ดินเอกชนเพื่อออกมาขึ้นเรือ ทะเลที่เคยเป็นทั้งบ้าน ทางสัญจร และพื้นที่ทำกิน ค่อย ๆ ถูกจำกัดด้วยเส้นเขตกรรมสิทธิ์และการพัฒนาเชิงพาณิชย์ ความเปลี่ยนแปลงนี้ไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะบนบก หากแต่มันกำลังเกิดขึ้นในทะเลด้วย ชาวเลอูรักลาโว้ยพึ่งพาทะเลทั้งในฐานะแหล่งอาหาร รายได้ และรากทางวัฒนธรรม ความรู้เรื่องลม กระแสน้ำ และฤดูกาลสืบทอดจากรุ่นสู่รุ่น การอ่านทิศเมฆ ดูสีทะเล […]

“ถี่ขึ้น พยากรณ์ได้ยากขึ้น แต่มีความเป็นไปได้ที่จะไม่รุนแรง” คำอธิบายปรากฏการณ์เอลนีโญ ที่ส่งผลให้เกิดปริมาณฝนที่เพิ่มมากขึ้นของประเทศไทย De/code ชวนถอดประเด็นจากเสวนา เวทีเสวนาเชิงนโยบาย Dialogue Forum 1 l Year 5: โลกรวนในโลกร้อน: ไต้ฝุ่นยางิ Monsoons และความท้าทายด้านภูมิอากาศในภูมิภาค

หากเอ่ยคำว่า “โลกเดือด” คนส่วนใหญ่อาจจะนึกถึงสภาวะที่อุณหภูมิโลกสูงขึ้นหรือร้อนขึ้นเรื่อยๆ โดยในปีที่แล้วและปีนี้ โกของเราถูกบันทึกว่า “ร้อนที่สุดเป็นประวัติการณ์” กระทั่งถึงจุดที่ส่งผลกระทบร้ายแรงอย่างยิ่งต่อการดำรงอยู่ของมนุษยชาติทั้งในทางเศรษฐกิจ การเมือง สังคม ระบบนิเวศ รวมถึงสุขภาพของมนุษย์ ผู้เชี่ยวชาญจำนวนมากรวมถึงองค์การสหประชาชาติจึงกล่าวว่า ณ ห้วงเวลาปัจจุบันถือว่ายุคโลกร้อนสิ้นสุดลงแล้ว และเรากำลังเดินหน้าเข้าสู่ยุคโลกเดือด (Global Boiling)

ท่ามกลางวิกฤตการณ์ที่โลกกำลังเผชิญ ไม่ว่าจะเป็นการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ  ภัยพิบัติที่ทวีความรุนแรง การสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพ ไปจนถึงปัญหาความเหลื่อมล้ำทางสังคม หลายฝ่ายต่างตระหนักดีว่า ถึงเวลาแล้วที่เราต้องหันมาทบทวนวิธีคิด และแนวทางการแก้ปัญหา ที่กำลังสั่นคลอนความมั่นคงในการดำรงอยู่ของมวลมนุษยชาติอย่างไม่เคยปรากฏมาก่อน

หากเราสามารถปลดล็อกศักยภาพของมหาสมุทรในการต่อสู้กับโลกร้อนได้จริง ผลประโยชน์ที่เกิดขึ้นย่อมมากกว่าแค่การบรรเทาวิกฤตสภาพภูมิอากาศเพียงด้านเดียว แต่ยังหมายถึงโอกาสในการฟื้นฟูความอุดมสมบูรณ์ของท้องทะเล สร้างความมั่นคงด้านอาหารและพลังงาน การจ้างงานที่ยั่งยืน ไปจนถึงการส่งเสริมเศรษฐกิจชุมชนชายฝั่ง ซึ่งถือเป็นรากฐานสำคัญของเศรษฐกิจสีน้ำเงินหรือ Blue Economy นั่นเอง

เพราะธรรมชาติเป็นของฟรีเสมอในสายตามนุษย์ เมื่อคิดมูลค่าออกมาแล้วพบว่า จริง ๆแล้ว แต่ละปีธรรมชาติให้ของฟรี คิดเป็นเงินประมาณ 33 ล้านล้านเหรียญสหรัฐ ขณะที่ผลผลิตมวลรวมที่มนุษย์จากทุกประเทศทั่วโลกพยายามสร้างขึ้นมานั้น มีมูลค่าเพียง 18 ล้านล้านเหรียญสหรัฐ น้อยกว่าที่ธรรมชาติให้มนุษย์เสียอีก

เพราะภาคการเกษตรในประเทศไทยยังคงเป็นโมเดลรองจากอุตสาหกรรม และหากย้อนไปในสมัยก่อนจะพบว่า ภาคกลางใช้น้ำชลประทาน 100% เกษตกรไม่มองน้ำต้นทุนของตนเอง ถมที่ทั้งหมดเพื่อทำการเกษตร แต่หลังจากนั้นสิบกว่าปีก็เริ่มแล้ง เมื่อต้องการมองหาพื้นที่สาธารณะที่สามารถรองรับน้ำต้นทุนได้ก็กลับไม่เจอ