"ฟอกไต - ล้างไต" ทำอย่างไร? ไม่สะเทือนไต
โรคไตเป็นโรคที่เรียกได้ว่า "นักฆ่าเงียบ" เพราะมักไม่แสดงอาการในระยะแรก จนกระทั่งความเสียหายร้ายแรงถึงจะมีอาการที่ชัดเจน การเข้าใจเกี่ยวกับโรคไต วิธีการดูแล และการรักษาจึงเป็นสิ่งสำคัญที่ทุกคนควรรู้
โรคไตมีกี่ระยะ และการฟอกไตเริ่มเมื่อไหร่
โรคไตเรื้อรังแบ่งออกเป็น 5 ระยะ โดยทางการแพทย์จะถือว่าเป็นโรคไตเรื้อรังตั้งแต่ระยะที่ 3 - 5 การแบ่งระยะจะดูจากหน้าที่การทำงานของไตที่เหลืออยู่
- ระยะที่ 3: หน้าที่ไตเหลือ 60% ลงไป
- ระยะที่ 4: หน้าที่ไตเหลือ 30% ลงไป
- ระยะที่ 5: หน้าที่ไตเหลือ 15% ลงไป
ในระยะที่ 3 - 4 ผู้ป่วยส่วนใหญ่จะยังไม่แสดงอาการที่ชัดเจน แต่ต้องเฝ้าระวังและดูแลตนเอง โดยเฉพาะผู้ที่มีความเสี่ยง เช่น ผู้ป่วยเบาหวาน, ความดันโลหิตสูง, โรคหัวใจ หรือมีประวัติครอบครัวเป็นโรคไต
วิธีการฟอกไตและการบำบัดทดแทนไต
เมื่อเข้าสู่ระยะที่ 5 ผู้ป่วยจะต้องเตรียมพร้อมสำหรับการบำบัดทดแทนไต เพราะหน้าที่ไตที่เหลืออยู่ต่ำเกินไป ต้องใช้สิ่งอื่นมาทำงานแทน มีวิธีการรักษาหลักอยู่ 3 วิธี คือ
- การฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม
- การล้างไตทางช่องท้อง
- การปลูกถ่ายไต
การปลูกถ่ายไตถือเป็นวิธีที่ดีที่สุด เพราะเป็นวิธีเดียวที่สามารถทำงานแทนไตได้ 100% และมีคุณภาพชีวิตที่ดีที่สุด ทั้งยังอยู่ในสิทธิการรักษาทั้ง 3 สิทธิ ได้แก่ บัตรทอง, ประกันสังคม และสวัสดิการข้าราชการ แต่ยังมีข้อจำกัดเรื่องการบริจาคอวัยวะที่ไม่เพียงพอกับความต้องการ
ความแตกต่างระหว่างการฟอกไตและฟอกเลือด
คำว่า "ฟอกไต" "ฟอกเลือด" และ "ล้างไต" ที่ชาวบ้านใช้กัน ทางการแพทย์จะเรียกว่า "การบำบัดทดแทนไต" หลักการพื้นฐานคือการทำความสะอาดเลือด แต่ใช้วิธีการต่างกัน
การฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม
เป็นการทำความสะอาดเลือดด้วยตัวกรองที่มนุษย์สังเคราะห์ขึ้นมา โดยเอาเลือดมาไหลผ่านตัวกรอง ต้องไปทำที่โรงพยาบาลสัปดาห์ละ 3 ครั้ง ครั้งละ 4 ชั่วโมง (รวม 12 ชั่วโมงต่อสัปดาห์) เครื่องฟอกเลือดจะผลิตน้ำยาล้างไตสดจากน้ำประปาที่ผ่านระบบ RO
การล้างไตทางช่องท้อง
เป็นการทำความสะอาดเลือดโดยใช้เยื่อบุช่องท้องของตัวเอง เอาน้ำยาล้างไตไปแช่ในช่องท้อง ของเสียจะแพร่ผ่านเยื่อบุช่องท้องเข้ามาอยู่ในน้ำยาล้าง มีน้ำแช่ในช่องท้องตลอด 7 วัน ทั้ง 2 วิธีสามารถเอาของเสียขนาดเล็กออกได้เป็นหลัก ประมาณ 20 - 30% ของไตปกติเท่านั้น
เครื่องฟอกไตที่บ้าน ใช้ง่าย ประหยัดเวลา
การล้างไตทางช่องท้องมี 2 รูปแบบ คือ เปลี่ยนน้ำยาด้วยมือ และเปลี่ยนน้ำยาด้วยเครื่องอัตโนมัติ
การเปลี่ยนน้ำยาด้วยมือ
- ใช้เวลาประมาณ 30 นาทีต่อครั้งในการเปลี่ยนน้ำยา
- แช่น้ำยาในช่องท้อง แล้วไปทำกิจกรรมปกติได้
- ต้องมาเปลี่ยนน้ำยาระหว่างวัน
เครื่องล้างไตทางช่องท้องอัตโนมัติ
- ใช้เครื่องช่วยเปลี่ยนน้ำยาแทนการใช้มือ
- ต้องอยู่ติดกับเครื่อง เหมาะทำตอนนอน
- กลางวันไม่ต้องทำอะไร สามารถใช้ชีวิตปกติได้
- ใช้งานง่าย เหมือนเล่นมือถือ
- ผู้สูงอายุหรือคนอยู่คนเดียวก็สามารถจัดการเองได้
สิทธิการรักษาและเครื่องฟอกไตที่ได้รับ
- บัตรทอง (สิทธิ UC): ขอได้เลย ไม่มีข้อจำกัด
- ประกันสังคม: อาจมีเกณฑ์ เช่น ต้องทำงานในช่วงกลางวัน หรือนักเรียนที่ไม่สามารถเปลี่ยนน้ำยาตอนกลางวันได้
- สวัสดิการข้าราชการ: แล้วแต่ผู้ป่วยเลือก
ทั้ง 3 สิทธิครอบคลุมค่าใช้จ่ายในการรักษา รวมถึงเครื่องล้างไตทางช่องท้องอัตโนมัติ และน้ำยาล้างไตจะส่งถึงบ้านทุกสิทธิ
ข้อดีของการฟอกไตที่บ้าน
เมื่อเปรียบเทียบกับการไปฟอกเลือดที่โรงพยาบาล การล้างไตทางช่องท้องที่บ้านมีข้อดีหลายประการ:
1. ประหยัดค่าใช้จ่าย
- ลดค่าเดินทางไปโรงพยาบาล (จากสัปดาห์ละ 3 ครั้ง เหลือ 1 - 3 เดือนครั้ง)
- ไม่ต้องเสียรายได้จากการขาดงานพาผู้ป่วยไปโรงพยาบาล
- ครอบครัวไม่ต้องเสียเวลาดูแล
2. คุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
- ยังสามารถทำงานได้ปกติ
- มีเวลาให้ครอบครัวมากขึ้น
- ไม่ต้องรอคิวที่โรงพยาบาล
- สามารถจัดการเวลาได้เอง
3. ประสิทธิภาพการรักษาเทียบเท่ากัน
คุณภาพการทำความสะอาดเลือดระหว่างฟอกเลือดที่โรงพยาบาลกับล้างไตทางช่องท้องที่บ้านเทียบเท่ากัน ผู้ป่วยยังคงต้องคุมอาหารและดูแลสุขภาพอย่างเดียวกัน
การดูแลความสะอาดเมื่อฟอกไตที่บ้าน
หลายคนเข้าใจผิดว่าการล้างไตที่บ้านต้องมีห้องพิเศษหรือห้องสเตอร์ไรล์ ความจริงคือ:
- ไม่จำเป็นต้องมีห้องเฉพาะหรือห้องสเตอร์ไรล์
- ต้องรักษาความสะอาด ณ จุดที่สำคัญเท่านั้น
- สามารถควบคุมและป้องกันการติดเชื้อได้
- มีช่องทางติดต่อคุณหมอและพยาบาลผ่านไลน์หรือช่องทางอื่นได้ตลอด
การป้องกันและตรวจคัดกรองโรคไตก่อนต้องฟอกไต
กลุ่มเสี่ยงที่ควรระวัง
- ผู้ป่วยเบาหวาน
- ผู้ป่วยความดันโลหิตสูง
- ผู้ป่วยโรคหัวใจและหลอดเลือด
- ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง
- ผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นโรคไต
วิธีการดูแลและป้องกัน
- ปรับเปลี่ยนวิถีชีวิต - ไม่อ้วนลงพุง ไม่สูบบุหรี่
- คุมโซเดียมประมาณ 2,000 มิลลิกรัมต่อวัน
- ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
- วัดความดันโลหิตเป็นประจำ
- ตรวจปัสสาวะและตรวจเลือดดูหน้าที่ไตเป็นระยะ
อาการเตือนที่ควรพบแพทย์
- ปัสสาวะเป็นเลือดหรือสีน้ำล้างเนื้อ
- ปัสสาวะเป็นฟอง
- ต้องตื่นขึ้นมาปัสสาวะตอนกลางคืน
- ปัสสาวะลำบาก
- มีอาการบวม
การรักษาแบบประคับประคองสำหรับผู้ที่ไม่เหมาะฟอกไต
สำหรับผู้ป่วยบางรายที่อาจไม่เหมาะกับการล้างไตหรือฟอกเลือด เช่น ผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัวหลายอย่าง อาจเลือกการรักษาแบบประคับประคอง ซึ่งมุ่งเน้น:
- การลดอาการ
- การคุมอาหาร
- การดูแลคุณภาพชีวิตในช่วงระยะสุดท้าย
- ไม่ใช้เครื่องไม้เครื่องมือเพิ่มเติม
สรุปการฟอกไต วิธีการดูแลและรักษาไตอย่างครอบคลุม
การฟอกไตและการล้างไตเป็นวิธีการรักษาที่ช่วยยืดอายุและรักษาคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยโรคไตระยะสุดท้าย ปัจจุบันมีเทคโนโลยีที่ทำให้ผู้ป่วยสามารถดูแลตัวเองที่บ้านได้ง่ายขึ้น พร้อมทั้งได้รับการสนับสนุนจากสิทธิการรักษาครอบคลุม
สิ่งสำคัญคือการป้องกันโรคไตตั้งแต่เนิ่น ๆ ด้วยการปรับเปลี่ยนวิถีชีวิต ตรวจสุขภาพเป็นประจำ และดูแลโรคประจำตัวอย่างเหมาะสม หากมีอาการผิดปกติควรรีบพบแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยและรักษาตั้งแต่เนิ่น ๆ
หมายเหตุ: ข้อมูลในบทความนี้เป็นเพียงความรู้ทั่วไป ผู้ป่วยควรปรึกษาแพทย์เพื่อรับคำแนะนำที่เหมาะสมกับสภาวะของตนเอง
แท็กที่เกี่ยวข้อง:
รู้ทันกันได้
- 09:19
นับคะแนนใหม่ ทำได้แค่ไหน ตามกฎหมาย
12 ก.พ. 69 - 11:08
รู้ทันกันได้ : เช็กบิลภาษี ปี 68 ใช้สิทธิลดหย่อนอะไรได้บ้าง ?
25 พ.ย. 68 - 08:02
รู้ทันกันได้ : โรคกระดูกพรุนช่วงตั้งครรภ์...มีวิธีป้องกันอย่างไร ?
24 พ.ย. 68 - 10:05
รู้ทันกันได้ : นั่งทำงานนานๆ อันตรายเทียบเท่าสูบบุหรี่
21 พ.ย. 68 - 11:16
รู้ทันกันได้ : ระวัง! "ไวรัสตับอักเสบอี" ใกล้ตัวกว่าที่คิด
20 พ.ย. 68 - 09:34
รู้ทันกันได้ : "ดริปวิตามิน" เข้าหลอดเลือด เสี่ยงอันตรายถึงชีวิต
19 พ.ย. 68 - 09:03
จับโป๊ะ 5 กลลวงลงทุน
18 พ.ย. 68 - 08:43
มิจฉาชีพฉก QR Code ร้านค้า หลอกลงทุน
17 พ.ย. 68 - 13:59
เก็บอาหารในพลาสติกผิดชนิด สารพิษสะสมในตับ
14 พ.ย. 68 - 09:45
รู้ทันกันได้ : ฉีดหน้าอก เสี่ยงมากกว่าที่คิด รู้ก่อนตัดสินใจ
13 พ.ย. 68 - 11:07
รู้ทันกันได้ : “ต่อยักษ์เอเชีย” ต่อยถึงตาย อันตรายที่ต้องระวัง
12 พ.ย. 68 - 13:17
รู้ทันกันได้ : ดื่มนอกเวลาขาย อาจต้องจ่ายค่าปรับ 10,000 บาท
11 พ.ย. 68 - 14:42
รู้ทันกันได้ : ไขความจริง "นมวัว" ไม่ใช่ตัวร้าย
10 พ.ย. 68 - 11:12
รู้ทันกันได้ : อาการบวมแต่ละจุด ปักหมุดโรคอะไร
7 พ.ย. 68 - 10:14
ไขข้อสงสัย ปวดท้องแบบไหนเป็นนิ่ว
6 พ.ย. 68 - 14:05
รู้ทันกันได้ : "วิมานทิพย์" ซื้อบ้านผ่านนายหน้าไม่ได้บ้าน จัดการอย่างไร
5 พ.ย. 68 - 09:59
"ซูชิเรืองแสง" กินได้หรือ? ปลอดภัยแค่ไหน?
4 พ.ย. 68 - 10:36
รู้ทันกันได้ : มิจฯ มาใหม่ แจ้งข่าวร้าย หมายทรัพย์สิน
3 พ.ย. 68 - 09:12
รู้ทันกันได้ : "เด็กมีไข้สูง" ปฐมพยาบาลอย่างไรให้ปลอดภัย ?
31 ต.ค. 68 - 13:25
ยาดมปนเปื้อน อันตรายที่ "สูดดม" ไม่เห็น
30 ต.ค. 68 - 12:07
รู้ทันกันได้ : คอนแทคเลนส์ปลอม...ใช้แล้วเสี่ยงตาบอด
29 ต.ค. 68 - 14:42
รู้ทันกันได้ : หมูกระทะในห้องปิด อันตรายถึงชีวิตไม่รู้ตัว
28 ต.ค. 68 ระเบียบการไว้ทุกข์ ที่ควรรู้และปฏิบัติ
27 ต.ค. 68- 12:30
รู้ทันกันได้ : ความปลอดภัยในการจัดเก็บข้อมูลพันธุกรรมประชากรไทย
24 ต.ค. 68 - 10:06
รู้ทันกันได้ : "สงครามไซเบอร์" เปิด Wall ป้องกันภัยยุคดิจิทัล
22 ต.ค. 68 - 10:36
รู้ทันกันได้ : "เล็บ" ผิดปกติเป็นสัญญาณบอกโรคได้จริงหรือ ?
20 ต.ค. 68 - 12:55
รู้ทันกันได้ : "น้ำมันปลา" กินมากไป เสี่ยงอันตรายไม่รู้ตัว
17 ต.ค. 68 - 08:46
รู้ทันกันได้ : "มดตะนอย" มดน้อยแต่พิษไม่น้อย
14 ต.ค. 68 - กำลังเล่น...
"ฟอกไต - ล้างไต" ทำอย่างไร? ไม่สะเทือนไต
14 ต.ค. 68
รู้ทันกันได้
- 09:19
นับคะแนนใหม่ ทำได้แค่ไหน ตามกฎหมาย
12 ก.พ. 69 - 11:08
รู้ทันกันได้ : เช็กบิลภาษี ปี 68 ใช้สิทธิลดหย่อนอะไรได้บ้าง ?
25 พ.ย. 68 - 08:02
รู้ทันกันได้ : โรคกระดูกพรุนช่วงตั้งครรภ์...มีวิธีป้องกันอย่างไร ?
24 พ.ย. 68 - 10:05
รู้ทันกันได้ : นั่งทำงานนานๆ อันตรายเทียบเท่าสูบบุหรี่
21 พ.ย. 68 - 11:16
รู้ทันกันได้ : ระวัง! "ไวรัสตับอักเสบอี" ใกล้ตัวกว่าที่คิด
20 พ.ย. 68 - 09:34
รู้ทันกันได้ : "ดริปวิตามิน" เข้าหลอดเลือด เสี่ยงอันตรายถึงชีวิต
19 พ.ย. 68 - 09:03
จับโป๊ะ 5 กลลวงลงทุน
18 พ.ย. 68 - 08:43
มิจฉาชีพฉก QR Code ร้านค้า หลอกลงทุน
17 พ.ย. 68 - 13:59
เก็บอาหารในพลาสติกผิดชนิด สารพิษสะสมในตับ
14 พ.ย. 68 - 09:45
รู้ทันกันได้ : ฉีดหน้าอก เสี่ยงมากกว่าที่คิด รู้ก่อนตัดสินใจ
13 พ.ย. 68 - 11:07
รู้ทันกันได้ : “ต่อยักษ์เอเชีย” ต่อยถึงตาย อันตรายที่ต้องระวัง
12 พ.ย. 68 - 13:17
รู้ทันกันได้ : ดื่มนอกเวลาขาย อาจต้องจ่ายค่าปรับ 10,000 บาท
11 พ.ย. 68 - 14:42
รู้ทันกันได้ : ไขความจริง "นมวัว" ไม่ใช่ตัวร้าย
10 พ.ย. 68 - 11:12
รู้ทันกันได้ : อาการบวมแต่ละจุด ปักหมุดโรคอะไร
7 พ.ย. 68 - 10:14
ไขข้อสงสัย ปวดท้องแบบไหนเป็นนิ่ว
6 พ.ย. 68 - 14:05
รู้ทันกันได้ : "วิมานทิพย์" ซื้อบ้านผ่านนายหน้าไม่ได้บ้าน จัดการอย่างไร
5 พ.ย. 68 - 09:59
"ซูชิเรืองแสง" กินได้หรือ? ปลอดภัยแค่ไหน?
4 พ.ย. 68 - 10:36
รู้ทันกันได้ : มิจฯ มาใหม่ แจ้งข่าวร้าย หมายทรัพย์สิน
3 พ.ย. 68 - 09:12
รู้ทันกันได้ : "เด็กมีไข้สูง" ปฐมพยาบาลอย่างไรให้ปลอดภัย ?
31 ต.ค. 68 - 13:25
ยาดมปนเปื้อน อันตรายที่ "สูดดม" ไม่เห็น
30 ต.ค. 68 - 12:07
รู้ทันกันได้ : คอนแทคเลนส์ปลอม...ใช้แล้วเสี่ยงตาบอด
29 ต.ค. 68 - 14:42
รู้ทันกันได้ : หมูกระทะในห้องปิด อันตรายถึงชีวิตไม่รู้ตัว
28 ต.ค. 68 ระเบียบการไว้ทุกข์ ที่ควรรู้และปฏิบัติ
27 ต.ค. 68- 12:30
รู้ทันกันได้ : ความปลอดภัยในการจัดเก็บข้อมูลพันธุกรรมประชากรไทย
24 ต.ค. 68 - 10:06
รู้ทันกันได้ : "สงครามไซเบอร์" เปิด Wall ป้องกันภัยยุคดิจิทัล
22 ต.ค. 68 - 10:36
รู้ทันกันได้ : "เล็บ" ผิดปกติเป็นสัญญาณบอกโรคได้จริงหรือ ?
20 ต.ค. 68 - 12:55
รู้ทันกันได้ : "น้ำมันปลา" กินมากไป เสี่ยงอันตรายไม่รู้ตัว
17 ต.ค. 68 - 08:46
รู้ทันกันได้ : "มดตะนอย" มดน้อยแต่พิษไม่น้อย
14 ต.ค. 68 - กำลังเล่น...
"ฟอกไต - ล้างไต" ทำอย่างไร? ไม่สะเทือนไต
14 ต.ค. 68




























































