อย่าเชื่อ! ภาพเด็ก 11 ปี ทำท่าดีใจหลังขับรถยนต์ชนพระสงฆ์มรณภาพ ที่แท้สร้างจาก AI

อย่าเพิ่งรุมประณาม! โซเชียลฯ แชร์ภาพเด็กชายวัย 11 ปี ทำท่าดีใจหลังก่อเหตุ Thai PBS Verify สแกนหลักฐานย้อนหลังยืนยัน ปลอม 100%

Thai PBS Verify พบแหล่งที่มาของข่าวปลอมจาก: Threads

โพสต์อ้างภาพของเด็กรายหนึ่ง ทำท่าทางลักษณะดีใจในที่เกิดเหตุ

จากกรณีอุบัติเหตุรถยนต์ชนพระสงฆ์ 30 รูป ขณะเดินธุดงค์ บนถนนบ้านนาสีนวน อ.เมือง จ.มุกดาหาร จนทำให้มีพระสงฆ์มรณภาพและบาดเจ็บสาหัสอีกหลายรูป ซึ่งภายหลังเกิดเหตุพบว่า คนขับรถเป็นเด็กอายุ 11 ปี แอบนำรถยนต์ของผู้ปกครองออกมาขับนั้น ภายหลังเกิดเหตุได้ไม่นาน Thai PBS Verify พบผู้ใช้บัญชี Threads ที่ชื่อ บิ๊กฮีโร่ หัวใจอิสระ แชร์ภาพของเด็กรายหนึ่ง ทำท่าทางลักษณะดีใจในที่เกิดเหตุ พร้อมข้อความระบุว่า

ครับผม แต่ละอัน 🤣

โพสต์ดังกล่าวถูกเผยแพร่เมื่อวันที่ 2 ก.ค. 69 ที่ผ่านมา จนทำให้มีผู้เข้ามาแสดงความไม่พอใจจำนวนมาก โดยผู้เข้ามาแสดงความคิดเห็นบางส่วนเชื่อว่า ภาพดังกล่าวเป็นการแสดงอาการดีใจของเด็กชายผู้ก่อเหตุ

ผู้เข้ามาแสดงความคิดเห็นส่วนหนึ่งเชื่อว่าเป็นเรื่องจริง

เยาวชนก่อเหตุทำท่าดีใจจริงหรือไม่ ?

จากการตรวจสอบด้วยคำสำคัญ เราพบภาพที่คล้ายกันของผู้ใช้บัญชี X ที่ชื่อ GoBoyBKK ได้โพสต์ภาพดังกล่าวไว้เมื่อเวลา 18.16 น. ของวันที่ 2 ก.ค. 69 ที่ผ่านมา ซึ่งเมื่อนำเวลาที่ผู้ใช้รายนี้นำมาโพสต์มาเปรียบเทียบกับภาพของเยาวชนที่เราทำการตรวจสอบ พบว่ามีท่าทางที่แตกต่างกันอย่างชัดเจน โดยภาพของเยาวชนที่ทำท่าดีใจนั้น ถูกโพสต์เมื่อ 21.25 น. ของวันที่ 2 ก.ค. 69 ซึ่งเป็นจุดสังเกตที่ทำให้เห็นว่า ภาพนี้อาจเป็นภาพที่ถูกสร้างในภายหลัง

ภาพที่ถูกโพสต์เมื่อเวลา 18.16 น. ของวันที่ 2 ก.ค. 69 (บน) เปรียบเทียบกับ ภาพถูกโพสต์เมื่อ 21.25 น. ของวันที่ 2 ก.ค. 69 (ล่าง)

นอกจากนี้เมื่อนำภาพของบัญชี GoBoyBKK ที่ถูกโพสต์เมื่อเวลา 18.16 น. ไปตรวจสอบด้วยเครื่องมือตรวจสอบภาพ AI จากเว็บไซต์ Hive Moderation พบว่า ภาพดังกล่าวไม่ใช่ภาพที่ถูกสร้างจาก AI โดยมีเปอร์เซ็นต์ที่ภาพจะถูกสร้างจาก AI เพียง 0.1% เพียงเท่านั้น

ผลการตรวจสอบ AI พบมีเปอร์เซ็นต์ที่ภาพจะถูกสร้างจาก AI เพียง 0.1% เพียงเท่านั้น

ขณะที่เมื่อนำภาพของเยาวชนที่กำลังแสดงท่าดีใจไปตรวจสอบด้วยเครื่องมือตรวจสอบภาพ AI จาก AI or Not เราพบว่า มีโอกาสที่ภาพดังกล่าวจะถูกสร้างด้วย AI สูงถึง 93%

ผลการตรวจสอบพบถูกสร้างจาก AI

ความคืบหน้าล่าสุดเป็นอย่างไร ?

จากการตรวจสอบกับ Thai PBS พบรายงานข่าวค่ำ ของวันที่ 2 ก.ค. 69 ระบุว่า จากเหตุการณ์ดังกล่าวส่งผลให้มีพระมรณภาพทั้งหมด 9 รูป และมีผู้รักษาตัวอยู่ที่โรงพยาบาลมุกดาหาร 23 รูป

แม้ตอนแรกจะมีข้อมูลว่าเด็กชายเป็นเด็กพิเศษ แต่ข้อมูลส่วนนี้ ยังต้องรอรายงานยืนยันอย่างเป็นทางการจากเจ้าหน้าที่อีกครั้ง ยังสอบปากคำผู้ก่อเหตุไม่ได้ เด็ก อยู่ในความดูแลของสหวิชาชีพ เนื่องจากเป็นเยาวชน และเป็นประเด็นที่อ่อนไหว จึงยังไม่ทราบชัดว่า ขับครั้งแรกหรือไม่ และสาเหตุ…เกิดจากอะไร

คลิปข่าวค่ำ Thai PBS

เรื่องจริงเป็นอย่างไร ?

ภาพเยาวชนทำท่าดีใจเป็น “ภาพปลอมจาก AI” 100%: ภาพเด็กชายที่แสดงท่าทางดีใจในจุดเกิดเหตุรถชนพระสงฆ์ธุดงค์ที่มีการส่งต่อและสร้างความโกรธแค้นในโลกออนไลน์นั้น ไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริง แต่เป็นภาพที่ผู้ไม่หวังดีใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) สร้างขึ้นมาในภายหลังเพื่อเกาะกระแสข่าวดังและปั่นยอดเอ็นเกจเมนต์
เปรียบเทียบกับภาพจริง: ก่อนที่ภาพปลอมจะถูกเผยแพร่ พบภาพของเด็กชายถูกโพสต์อยู่ในบริบทอื่น ที่ไม่ใช่ท่าทางดีใจ และเมื่อนำภาพดังกล่าวมาตรวจสอบ ก็ไม่พบร่องรอยของการถูกสร้างจาก AI แต่อย่างใด

กระบวนการตรวจสอบ

เปรียบเทียบเส้นเวลาการโพสต์ (Timeline Verification): จากการแกะรอยคำสำคัญพบว่า บัญชี X ชื่อ GoBoyBKK ได้โพสต์ภาพถ่ายสถานที่เกิดเหตุจริงไว้เมื่อเวลา 18.16 น. ซึ่งเป็นภาพช่วงเย็นหลังเกิดเหตุใหม่ ๆ และไม่มีภาพเด็กทำท่าดีใจปรากฏอยู่ แต่ภาพเยาวชนทำท่าดีใจเพิ่งถูกนำมาโพสต์ลง Threads โดยบัญชี “บิ๊กฮีโร่ หัวใจอิสระ” ในเวลา 21.25 น. ซึ่งทิ้งห่างจากเวลาเกิดเหตุหลายชั่วโมง ชี้ให้เห็นว่าเป็นการจงใจผลิตภาพขึ้นมาในภายหลัง
ตรวจสอบอัตลักษณ์ภาพถ่ายจริง: เมื่อนำภาพถ่ายในที่เกิดเหตุจริง (โพสต์เวลา 18.16 น.) ไปตรวจสอบผ่านเว็บไซต์ตรวจจับ AI ระดับสากลอย่าง Hive Moderation พบว่ามีเปอร์เซ็นต์ที่ภาพจะถูกสร้างจาก AI เพียง 0.1% เท่านั้น ยืนยันว่าเป็นภาพถ่ายเหตุการณ์จริง
จับโป๊ะภาพปลอมจาก AI: เมื่อนำภาพเยาวชนที่กำลังแสดงท่าทางดีใจไปเข้าเครื่องมือสแกนของ Hive Moderation ระบบตรวจพบทันทีว่า มีโอกาสที่ภาพดังกล่าวจะถูกสร้างขึ้นด้วยเทคโนโลยี AI สูงถึง 93% จึงยืนยันได้ว่าเป็นภาพสังเคราะห์ที่ทำปลอมขึ้นมา

ผลกระทบของข้อมูลเท็จนี้

ซ้ำเติมความสูญเสียและสร้างความโเกลียดชัง (Hate Speech & Cyberbullying): วิกฤตการณ์นี้มีพระมรณภาพสูงถึง 9 รูป ซึ่งสร้างความโศกเศร้าให้พุทธศาสนิกชนอยู่แล้ว การปั่นภาพปลอมว่าเด็กทำท่าดีใจสะใจสะท้อนถึงเจตนาบิดเบือนเพื่อยั่วยุอารมณ์ ชักนำให้สังคมออนไลน์รุมด่าทอ ใช้ความรุนแรงทางวาจา และพิพากษาเด็กล่วงหน้าโดยขัดต่อข้อเท็จจริง
กระทบต่อกระบวนการคุ้มครองเด็กและเยาวชน: เนื่องจากผู้ก่อเหตุเป็นเด็กอายุ 11 ปี กฎหมายจึงคุ้มครองสิทธิ์และต้องใช้ทีมสหวิชาชีพร่วมประเมินจิตใจ การปล่อยข่าวลวงและภาพปลอมที่บิดเบือนพฤติกรรมเด็ก อาจสร้างความกดดันที่ผิดทิศทางต่อเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานและครอบครัวของผู้สูญเสีย

ข้อแนะนำเมื่อได้ข้อมูลเท็จนี้ ?

ชะลอความโกรธในคดีที่อ่อนไหว: ข่าวอุบัติเหตุหรือคดีสะเทือนใจที่มีเด็กเกี่ยวข้อง มักตกเป็นเป้าหมายในการสร้างข่าวปลอมเพื่อดึงยอดวิว หากพบภาพคนแสดงท่าทางผิดธรรมชาติ ขัดกับจริยธรรมปกติในที่เกิดเหตุ ให้ตั้งข้อสังเกตไว้ก่อนว่าอาจเป็นภาพลวง
เกาะติดสถานการณ์จากสื่อหลักเท่านั้น: หลีกเลี่ยงการอ่านข่าวจากเพจส่วนตัวที่ไม่มีแหล่งที่มา และหันมาอัปเดตความคืบหน้าของคดีผ่านสำนักข่าวหลัก (เช่น ข่าวค่ำ Thai PBS) เพื่อให้ได้รับข้อมูลที่ผ่านการกรองจากเจ้าหน้าที่ตำรวจและทีมสหวิชาชีพตัวจริง
ไม่แชร์ ไม่คอมเมนต์ภาพที่สุ่มเสี่ยงผิดกฎหมาย: การแชร์ภาพเด็กที่สร้างจาก AI หรือภาพที่ละเมิดสิทธิ์เยาวชน อาจเข้าข่ายความผิดทางกฎหมายและเป็นการซ้ำเติมเหยื่อ หากพบเห็นภาพที่น่าสงสัย สามารถส่งลิงก์มาให้ทีมงาน Thai PBS Verify ช่วยตรวจสอบตรวจสอบพิกัดและข้อมูลหลังบ้านเพื่อร่วมกันหยุดยั้งแนวรบข่าวลวงในสังคม