PDPC จับมือ UNICEF วางมาตรการป้องกันข้อมูลเด็กหลุด รับมือภัยไซเบอร์และ AI

AI โตเร็ว…แต่การคุ้มครอง “ข้อมูลเด็ก” อาจยังไม่ดีพอ

เมื่อ AI เข้ามาอยู่ในชีวิตประจำวันของเด็กมากขึ้น ตั้งแต่แพลตฟอร์มเรียนออนไลน์ แอปพลิเคชัน ไปจนถึงโซเชียลมีเดีย คำถามสำคัญจึงไม่ใช่แค่ “เด็กเข้าถึงเทคโนโลยีได้มากแค่ไหน” แต่คือ “ข้อมูลของเด็กถูกปกป้องดีพอหรือยัง”

สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล หรือ PDPC จับมือ UNICEF ประเทศไทย เดินหน้าวางกรอบคุ้มครอง “ข้อมูลส่วนบุคคลของเด็ก” ให้เท่าทันความเปลี่ยนแปลงของ AI ที่กำลังขยายตัวอย่างรวดเร็ว

แผนเร่งวางแนวปฏิบัติ รับมือ AI ที่เกี่ยวข้องกับเด็ก 

พ.ต.อ.สุรพงศ์ เปล่งขำ เลขาธิการคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล เปิดเผยว่า การหารือครั้งนี้มีเป้าหมายเพื่อ “ยกระดับมาตรฐานการคุ้มครองข้อมูลเด็ก” ให้สอดคล้องกับบริบท AI ที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว

โดยขณะนี้ PDPC อยู่ระหว่างพัฒนา “แนวปฏิบัติด้านการใช้ AI และการประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล” ซึ่งจะเน้นหลักสำคัญ ได้แก่

• การใช้ข้อมูลอย่างรับผิดชอบ: ใช้ข้อมูลเด็กเท่าที่จำเป็น และต้องมีวัตถุประสงค์ชัดเจน 
• การคุ้มครองเชิงรุก: มีมาตรการป้องกันความเสี่ยงด้านข้อมูลตั้งแต่ก่อนเริ่มใช้งานระบบ AI หรือบริการดิจิทัล ไม่รอให้เกิดปัญหาแล้วค่อยแก้ไข
• ออกแบบระบบคำนึงถึงสิทธิเด็ก: แพลตฟอร์ม หรือ AI ที่เกี่ยวข้องกับเด็ก ต้องคำนึงถึงความปลอดภัย ความเป็นส่วนตัว และความเหมาะสมกับช่วงวัย ตั้งแต่ขั้นตอนการออกแบบระบบ
• สร้างมาตรฐานใช้งานร่วมกัน: กำหนดแนวปฏิบัติที่ชัดเจน เพื่อให้หน่วยงานรัฐ เอกชน โรงเรียน และผู้ให้บริการดิจิทัล สามารถนำไปใช้ดูแลข้อมูลเด็กได้ในมาตรฐานเดียวกัน

พ.ต.อ.สุรพงศ์ เปล่งขำ เลขาธิการคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล

ระบบ AI แบบไหน ? ที่อาจถูกจับตาเป็นพิเศษ

การศึกษามาตรการเพิ่มเติมสำหรับ “High-Risk AI” หรือระบบ AI ความเสี่ยงสูง โดยเฉพาะระบบที่เกี่ยวข้องกับข้อมูลเด็กจำนวนมาก เช่น

• แพลตฟอร์มการศึกษาออนไลน์
• แอปพลิเคชันสำหรับเยาวชน
• ระบบวิเคราะห์พฤติกรรมผู้ใช้งาน
• บริการดิจิทัลที่มีการติดตามข้อมูลเด็ก

ซึ่งอาจต้องมีมาตรการกำกับดูแลที่เข้มข้นมากขึ้น ทั้งในด้านความโปร่งใส การตรวจสอบย้อนกลับได้ (Auditability) และการประเมินผลกระทบด้านสิทธิ (Impact Assessment) ก่อนนำระบบมาใช้งานจริง

เนื่องจากระบบเหล่านี้อาจเข้าถึงข้อมูล พฤติกรรม และการตัดสินใจของเด็กได้ในวงกว้าง หากขาดการกำกับดูแลที่เหมาะสม อาจนำไปสู่การละเมิดความเป็นส่วนตัว หรือส่งผลกระทบต่อเด็กในระยะยาวโดยไม่รู้ตัว 

เตรียมจัดตั้ง “คณะทำงานเฉพาะกิจ” วางเกราะคุ้มครองข้อมูลเด็กในยุค AI

สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล หรือ PDPC เตรียมจัดตั้ง “คณะทำงานเฉพาะกิจด้านการคุ้มครองข้อมูลเด็ก” เพื่อศึกษา วิเคราะห์ และพัฒนากรอบนโยบายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลของเด็กให้สอดคล้องกับบริบทของประเทศไทย ในวันที่ AI และแพลตฟอร์มดิจิทัลเข้ามามีบทบาทกับเด็กมากขึ้นทุกวัน คณะทำงานดังกล่าวจะเป็นการบูรณาการความร่วมมือจากหลายภาคส่วน ทั้ง

• หน่วยงานกำกับดูแลด้านดิจิทัลและข้อมูลส่วนบุคคล
• นักวิชาการและผู้เชี่ยวชาญด้านเด็ก
• ภาคเอกชนและผู้พัฒนาแพลตฟอร์มดิจิทัล
• องค์กรระหว่างประเทศ

เพื่อร่วมกันวางแนวทางรับมือความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นกับเด็ก ทั้งการเก็บข้อมูลเกินความจำเป็น การติดตามพฤติกรรมออนไลน์ ไปจนถึงผลกระทบจากระบบ AI ที่อาจมีต่อการเรียนรู้และการตัดสินใจของเด็กในอนาคต

ภาพประกอบจาก AI

ทำไมประเด็น “ด้านข้อมูลเด็ก” จึงควรให้ความสำคัญ ?

ในยุคที่เด็กจำนวนมากเติบโตมาพร้อม AI ข้อมูลส่วนบุคคลอาจกลายเป็น “ร่องรอยดิจิทัล” ที่ส่งผลต่ออนาคตได้มากกว่าที่คิด การคุ้มครองข้อมูลเด็กจึงไม่ใช่แค่เรื่องความเป็นส่วนตัว แต่เกี่ยวข้องถึง

• สิทธิและเสรีภาพของเด็ก
• ความปลอดภัยบนโลกออนไลน์
• การเข้าถึงเทคโนโลยีอย่างเป็นธรรม
• การป้องกันการใช้ AI ที่อาจส่งผลกระทบต่อพัฒนาการของเด็กในระยะยาว

ความร่วมมือระหว่าง PDPC และ UNICEF ครั้งนี้ จึงถูกมองว่าเป็นอีกก้าวสำคัญของไทย ในการวางมาตรฐานคุ้มครอง “ข้อมูลเด็ก” ให้เท่าทันโลก AI ที่กำลังเปลี่ยนเร็วขึ้นทุกวัน

เด็กในยุคปัจจุบันเติบโตมาพร้อม AI ที่พัฒนาอย่างรวดเร็ว การคุ้มครองข้อมูลจึงไม่ใช่แค่เรื่องเทคโนโลยี แต่คือการปกป้องสิทธิ เสรีภาพ และความปลอดภัยบนโลกออนไลน์ของพวกเขาในอนาคต

ข้อมูลจาก: สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPC)