ณิชกานต์ บุญไชย

เราต่างเปราะบาง แหลกสลายในโลกทุนนิยมที่เรียกร้อง ต้องการบางขณะก็พรากบางสิ่งไปจากเรา เมื่อการเผชิญหน้ากับความสัมพันธ์ที่แตกร้าว และความโดดเดี่ยวจากภายในกลายเป็นความเงียบงัน "ว่างเปล่า" อาจเพราะเมืองทำให้รู้สึกไม่ belong?

เศษซากไฟไหม้โกดังที่ 8 ของโกดังในซอยคลองเจ๊ก ต.ยกกระบัตร อ.บ้านแพ้ว จ.สมุทรสาคร ตั้งแต่ปลายเดือนมกราคม 2568 ไม่ได้ทิ้งร่องรอยไว้แค่หลังคาสังกะสีและอาคารสีดำไหม้ที่พบเครื่องจักรและกากอุตสาหกรรมหลายประเภทไว้ข้างใน แต่ไฟไหม้ครั้งนี้ ยังทำให้เห็นว่าแท้จริงแล้วข้างใน 'ประกอบกิจการ' ที่อันตรายเพียงใด ขณะเดียวกันยังค้นพบถึงกระบวนการอาชญากรรมสิ่งแวดล้อมที่ผิดกฎหมายหลายประการ

ความไม่ต่อเนื่องในการเจรจาสันติภาพหลังปลายปี 2567 กระทั่งเข้าสู่เดือนรอมฎอนอันศักดิ์สิทธิ์ของพี่น้องชาวมุสลิม การเปิดโต๊ะเจรจาที่จะทำให้ข้อตกลงรอมฎอนสันติจึงยังไม่เกิดขึ้น De/code สัมภาษณ์พิเศษ บิ๊กเกรียง อดีตแม่ทัพภาคสี่ และเคยเป็นหนึ่งในเลขาธิการร่วมของคณะพูดคุยโต๊ะเจรจาของฝ่ายรัฐบาลไทย กลับเต็มไปด้วยข้อกังวลที่ยังไม่มีนโยบายที่ชัดเจนต่อการจัดการและสร้างสันติภาพในพื้นที่

“..คนเฒ่าเล่าว่า มันมีครั้งหนึ่ง ข้าวกับเงินเกิดเถียงกัน ว่าใครมีประโยชน์ต่อคนมากกว่ากัน” อยู่ ๆ หญิงสาวชาวกะเหรี่ยงก็เล่าเรื่องนี้ขึ้นมาในช่วงพลบค่ำ ตอนที่เรากำลังคุยเรื่องพันธุ์ข้าวไร่บนที่สูงเชิงเขา “ต่างฝ่ายก็อ้างความสำคัญ ว่าถ้าไม่มีฉัน คนจะอยู่ไม่ได้ เถียงกันอยู่นาน จนข้าวเริ่มเบื่อหน่าย จึงหนีไปอยู่ก้น ‘บึงไฟ’ คนก็เลยไม่มีข้าวกิน เด็กน้อยร้องไห้เพราะไม่ได้กินข้าว ‘นกลาย’ (ทู๊กี) รู้เข้าก็สงสาร อาสาฝ่าบึงไฟลงไปจิกข้าวกลับคืนมาให้ นกลายบินเร็วมาก เล็ดรอดลงไปจิกเอาข้าวเหนียว 7 เมล็ด ข้าวเจ้า 7 เมล็ดใต้บึงไฟขึ้นมาให้คนได้สำเร็จ แต่ถึงอย่างนั้นขนโคนหางของมันก็ยังถูกไฟไหม้ คงเหลือแต่ปลายหางเท่านั้นที่ยังมีขนอยู่ ทีนี้คนก็เลยมีข้าวกินอีกครั้งหนึ่ง

Live and Let Die ในความหมายของลิซ่าอาจบอกเราด้วยว่า ผู้ร้องกำลัง ‘ไม่แคร์’ กับสิ่งที่เคยเป็นตัวตนส่วนหนึ่งของเธอ มันคือความกล้าหาญ กล้าที่จะเดินต่อไปข้างหน้าอย่างแข็งแกร่ง และน่าจะถือได้เลยว่านี่คือการ ‘ประกาศอิสรภาพ’ ในระดับโลก

โยงใยการขูดรีดแรงงานเมียนมาที่กำลังพรากความฝันข้ามพรมแดน ภายใต้อคติทางเชื้อชาติหรือระเบียบราชการต่อแรงงานข้ามชาติ กำลังสร้างวิกฤตวกวน ซ้ำซ้อน และยุ่งยาก และยังเปิดช่องทางให้นายหน้าเถื่อนและคิวผีทำร้ายแรงงานเมียนมาอยู่ซ้ำ ๆ และมองไม่เห็นความเป็นจริงที่ว่า พวกเขาก็เป็นมนุษย์ที่มีฝันเหมือนกับเรา

ปี 2024 อุณหภูมิเฉลี่ยของโลกแตะระดับที่สูงกว่าช่วงก่อนยุคอุตสาหกรรมถึง 1.5 องศาเซลเซียสเป็นครั้งแรก การเปลี่ยนแปลงนี้ไม่ได้เป็นเพียงตัวเลขทางวิทยาศาสตร์ แต่มันสะท้อนถึงความจริงที่น่ากลัวว่าโลกใบนี้กำลัง "ร้อน" และกำลัง “เปลี่ยนแปลง” ในรูปแบบที่เราคาดการณ์ได้ยากขึ้นทุกที หนึ่งในผลกระทบที่เห็นชัดที่สุดจากความร้อนที่เพิ่มขึ้นคือไฟป่า ซึ่งทวีความรุนแรงและเกิดขึ้นบ่อยครั้งมากขึ้นในหลายพื้นที่ของโลก 

เลือกตั้ง อบจ. นั้นสำคัญไฉน เพราะ อบจ. เป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นขนาดใหญ่ มี 76 จังหวัด ยกเว้นกรุงเทพมหานคร การได้เลือกผู้แทนที่มีอำนาจในการบริหารและส่งสัญญานตรงสู่ส่วนกลางถึงความเดือดเนื้อร้อนใจของท้องถิ่น การเลือกตั้งอบจ. คือความหวังนั้น ความหวังที่จะปรากฏให้เห็นชัดว่าความเจริญไม่จำเป็นต้องกระจุกตัวอยู่แค่มหานครเท่านั้น แต่! อย่าเดินสับเข้าคูหาจนสับสน เพราะมีข้อชวนงงหลายจุดที่ต้องทำความเข้าใจก่อนกาบัตรเลือกตั้ง ชวนอ่านก่อนกาบัตรที่คูหา เลือกตัวแทนเข้ามาพัฒนาท้องถิ่นให้ดีกว่าเดิม

ในวันที่พ่อเขียนจดหมายฉบับนี้ ลูกเพิ่งจะหัดเดิน ก้าวเล็กๆ ของลูกยังไม่มั่นคงนัก แต่ดวงตาของลูกเปล่งประกายด้วยความอยากรู้อยากเห็นในทุกสิ่ง ทุกครั้งที่ลูกทำตัววุ่นวาย หยิบจับสิ่งของไปทั่ว หรือร้องไห้งอแงเพราะอยากให้พ่อกับแม่อุ้ม นั่นคือภาษาที่ลูกบอกว่าลูกต้องการเรา ต้องการความรัก การโอบอุ้ม และการดูแล เวลาที่ลูกทำร้องไห้งอแง เวลาที่ลูกดื้อ พ่อไม่เคยรำคาญเลย เพราะพ่อรู้ว่านั่นคือภาษาของหัวใจที่กำลังเรียนรู้โลก กำลังค้นหาตัวเอง กำลังต้องการความเข้าใจ

แรงงานกว่า 2.39 ล้านคนกำลังจะผิดกฎหมาย มติครม.วันที่ 24 กันยายน 2567 กำลังจะพาประเทศไทยเจอช่องโหว่งทางเศรษฐกิจ และฝันที่ว่าทุกคนถูกกฎหมาย อาจไม่มีจริง?

ถึงเวลาที่สังคมไทยต้องเรียนรู้จากเกาหลีใต้ เราควรมาร่วมกันตั้งเป้าหมายที่จะสร้างกติกาใหม่ที่จะวางรากฐานที่เข้มแข็งให้กับประชาธิปไตยของไทยเสียที สังคมไทยล้มลุกคลุกคลานและเสียเวลาไปมากเกินควรแล้วกับการมีรัฐธรรมนูญที่ไม่เป็นประชาธิปไตย รัฐธรรมนูญฉบับ 2560 เป็นกติกาที่เป็นผลผลิตของระบอบเผด็จการของคณะรักษาความสงแห่งชาติ (คสช.) จึงมีปัญหาทั้งในเชิงความชอบธรรมของที่มาและเนื้อหาที่มุ่งทำให้ประชาธิปไตยอ่อนแอ การเมืองขาดเสถียรภาพ ความสัมพันธ์ทางอำนาจระหว่างฝ่ายต่างๆ ขาดความสมดุลโดยเฉพาะการออกแบบให้องค์กรอิสระและศาลรัฐธรรมนูญมีอำนาจมากล้นและตรวจสอบไม่ได้ ที่มาของวุฒิสภาที่ไม่ได้เปิดโอกาสให้ประชาชนได้เลือกโดยตรง และปัญหาอื่นๆ อีกหลายประการ  

วิกฤติน้ำท่วมในภาคเหนือที่เพิ่งจะผ่านไป รวมทั้งวิกฤติภัยพิบัติจากน้ำทั่วโลกทำให้เกิดคำถามสำคัญว่า ปัจจุบันการจัดการน้ำที่ดำเนินการอยู่มาถูกทางหรือเพียงพอที่จะรับมือกับความเปลี่ยนแปลงที่กำลังเกิดขึ้นหรือไม่  อาจถึงเวลาแล้วที่เราต้องทบทวนและแสวงหาทางเลือกในการจัดการน้ำเพื่อรับมือกับภัยพิบัติที่นับวันจะทวีความรุนแรงมากยิ่งขึ้นเรื่อยๆ จากวิกฤติสภาพภูมิอากาศ​