decode Thai PBS
Futurism
  • Journalism
  • Education
  • Sustainability
  • Workers/Economy
  • Human Rights
Democracy
  • Crack Politics
  • Peaceful
Conflict Resolution
  • Justice
  • Environment
  • Inequality
  • Welfare state
  • New World Order
Life Matters
  • Gender & Sexuality
  • Human & Society
  • Play Read
  • Young Spirit
Media
  • Documentary
เข้าสู่ระบบ
decode Thai PBS
    • ดูทั้งหมด
    • Journalism
    • Education
    • Sustainability
    • Workers/Economy
    • Human Rights
    • ดูทั้งหมด
    • Crack Politics
    • Peaceful
    • ดูทั้งหมด
    • Justice
    • Environment
    • Inequality
    • Welfare state
    • New World Order
    • ดูทั้งหมด
    • Gender & Sexuality
    • Human & Society
    • Play Read
    • Young Spirit
    • ดูทั้งหมด
    • Documentary

ขนาดตัวอักษร

decode Thai PBS

สำนักเครือข่ายสื่อสาธารณะ

องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (Thai PBS)

PRIVACY POLICY / TERM OF USE

รู้จัก DE/CODE

De/Code คือใครติดต่อเรา

Follow DE/CODE

Copyright © 2026 Decode Thai PBS. All rights reserved.

accessibility

ขนาดตัวอักษร
ระยะห่างข้อความ
ปรับสีสำหรับตาบอดสี
Gender & Sexuality

Gender & Sexuality

กะเทยห้ามตาย ห้ามป่วย ห้ามลา : ใต้แสงนีออนของวงจรผีเสื้อ คืออาชญากรรมจากความเกลียดชัง Sex WorkerGender & Sexuality

กะเทยห้ามตาย ห้ามป่วย ห้ามลา : ใต้แสงนีออนของวงจรผีเสื้อ คืออาชญากรรมจากความเกลียดชัง Sex Worker

มันคือ hate crime ที่ลุกลามและกัดกินจิตใจของผีเสื้อชมพู่จนกลายเป็นความหวาดระแวงสะสม เพียงเพราะเป็นกะเทย หรือเพียงเพราะทำงานขายบริการทางเพศ
ศศิพร คุ้มเมืองREAD MORE
โดยปราศจากการครอบงำGender & Sexuality

โดยปราศจากการครอบงำ

ความรักไม่เคยเป็นเรื่องส่วนตัว หากแต่ถูกกำหนดและจำกัดด้วยเพศ ระบบเศรษฐกิจ และการเมืองเสมอมา ไม่ประหลาดใจเลยที่ “นิยาย” จะเป็นพื้นที่ของผู้หญิงที่พอจะมีอำนาจในการพูด เขียน คิด และรู้สึกอย่างลึกซึ้ง
ภัทราภรณ์ ศรีทองแท้READ MORE
“ถ้าท่าน (นายกฯ อนุทิน) จะไม่สนับสนุน… ก็อย่ารังแกพี่น้องของฉันเพิ่ม” เสียงในที่แจ้งของ Sex WorkerGender & Sexuality

“ถ้าท่าน (นายกฯ อนุทิน) จะไม่สนับสนุน… ก็อย่ารังแกพี่น้องของฉันเพิ่ม” เสียงในที่แจ้งของ Sex Worker

ความฝัน ความหวังของ Sex Worker ดังขึ้นอีกครั้ง! พวกเขาเลือก และมีเหตุผลเหมือนที่มนุษย์ทุกคนมีเหตุผลของตัวเองว่าจะเลือกทำอะไร 
ศศิพร คุ้มเมืองREAD MORE
แด่การลุกขึ้นสู้ของ sex worker 116 ปี วันสตรีสากล แล้ววันหนึ่งการไป ”ทำงาน“ จะถูกกฎหมายGender & Sexuality

แด่การลุกขึ้นสู้ของ sex worker 116 ปี วันสตรีสากล แล้ววันหนึ่งการไป ”ทำงาน“ จะถูกกฎหมาย

ผลลัพธ์จากการไม่อดทนต่อการถูกกดขี่ การเอารัดเอาเปรียบ และความไม่เท่าเทียมของเหล่าแรงงานหญิงโรงงานทอผ้าในเมืองชิคาโก สหรัฐอเมริกา เมื่อปลายศตวรรษที่ 19 คือการลุกขึ้นประท้วงต่อสภาพการทำงานที่โหดร้าย วันละกว่า 16-17 ชั่วโมง แต่ได้รับค่าแรงเพียงน้อยนิด และยังเสี่ยงถูกไล่ออกทันทีเมื่อตั้งครรภ์ การต่อสู้ของแรงงานหญิงเหล่านี้ได้จุดประกายให้ Clara Zetkin นักการเมืองสตรีชาวเยอรมัน ระดมพลังกรรมกรหญิงทั่วโลกให้ลุกขึ้นเรียกร้องสิทธิแรงงาน การลดเวลาทำงานเหลือวันละ 8 ชั่วโมง และเรียกร้องสิทธิการเลือกตั้งของผู้หญิง กระแสการเคลื่อนไหวดังกล่าวนำไปสู่การประชุมสมัชชาสตรีสังคมนิยมครั้งที่ 2 ที่กรุงโคเปนเฮเกน ในปี 1910 ซึ่งมีตัวแทนสตรีจาก 17 ประเทศเข้าร่วม และได้ประกาศให้วันที่ 8 มีนาคม เป็น International Women’s Day หรือ ‘วันสตรีสากล’ เพื่อยกย่องการต่อสู้ของผู้หญิงและผลักดันความเท่าเทียมในสังคม  กว่าศตวรรษผ่านไป การเรียกร้องสิทธิของแรงงานหญิงเดินหน้าไปไกลขึ้น มีสวัสดิการ ‘พื้นฐาน’ รองรับ แต่แน่นอนว่าการต่อสู้เพื่อความเท่าเทียมก็ยังไม่สิ้นสุด แม้ว่าแรงงานหญิงในระบบจะได้รับสิทธิหรือสวัสดิการบางประการก็ยังมีเรื่องให้ต้องขับเคลื่อนกันอย่างต่อเนื่อง ขณะเดียวกันก็ยังมีแรงงานอีกจำนวนมากที่ยังอยู่นอกระบบ และต้องแบกรับความเสี่ยงด้วยตัวเอง หนึ่งในนั้นคือแรงงานบริการทางเพศ หรือ sex worker ซึ่งการขับเคลื่อนในประเด็นนี้เป็นเรื่องสำคัญในการยกระดับสิทธิสตรี สิทธิผู้มีความหลากหลายทางเพศ เพื่อไปสู่ความเท่าเทียม […]
ศศิพร คุ้มเมืองREAD MORE
Hypogamy: เมื่อเมียมีสถานภาพสูงกว่าผัวGender & Sexuality

Hypogamy: เมื่อเมียมีสถานภาพสูงกว่าผัว

"โตมร ศุขปรีชา" อ่านปรากฏการณ์ Hypogamy กำลัง ‘บอก’ อะไรเราและอาจเป็นดัชนีสำคัญที่สะท้อนการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างทั้งทางเพศ ทางการศึกษา และค่านิยมในสังคม
โตมร ศุขปรีชาREAD MORE
’พุทธที่ล่มสลายในประวัติศาสตร์ คือพุทธแบบสถาบัน‘ คุยเรื่องพุทธแบบไทย ๆ ในโลกสมัยใหม่กับ ‘วิจักขณ์ พานิช’Gender & Sexuality

’พุทธที่ล่มสลายในประวัติศาสตร์ คือพุทธแบบสถาบัน‘ คุยเรื่องพุทธแบบไทย ๆ ในโลกสมัยใหม่กับ ‘วิจักขณ์ พานิช’

บทสนทนาที่เริ่มต้นจากเรื่องพระที่เปรียบเสมือนตัวแทนทางศีลธรรมผู้เลือกเดินทางธรรมเพื่อฝึกตน แสวงหาการหลุดพ้นจากอัตตา ไม่ใช่มาห่มผ้าเหลืองเพื่อยึดติดกับสีกา เงินทอง หรือยศถาบรรดาศักดิ์
วิรดา แซ่ลิ่มREAD MORE
แม่ผู้ซึ่งไม่อยู่ค้ำฟ้าGender & Sexuality

แม่ผู้ซึ่งไม่อยู่ค้ำฟ้า

คุณจะยินดีไหม ถ้าเขาจะได้ลองผิดลองถูกและได้ทำทุกอย่าง ได้ผิดพลาดและล้มเหลวอย่างปุถุชนคนทั่วไป และปล่อยให้ชีวิตเป็นผู้สอนเขา …คุณจะโอนอ่อนและเชื่อมั่นในชีวิตที่สั้นแสนสั้นนี้ไหม ว่ามันแข็งแกร่งกว่าคุณ …กว่าเราทุกคน และลูกของคุณจะผ่านโลกที่ไม่สมบูรณ์แบบนี้ไปโดยไม่เป็นไรเลย และลุกขึ้นยืนใหม่ได้เสมอ
วีรพร นิติประภาREAD MORE
อัลกอริทึ่มของความรุนแรงทางเพศ ในโลกที่ ‘บิ๊กเทค’ มีอำนาจเทียบเท่า ‘รัฐ’ ใครเป็นผู้ขีดเส้นเสรีภาพGender & Sexuality

อัลกอริทึ่มของความรุนแรงทางเพศ ในโลกที่ ‘บิ๊กเทค’ มีอำนาจเทียบเท่า ‘รัฐ’ ใครเป็นผู้ขีดเส้นเสรีภาพ

นับตั้งแต่ปี 2566-2568 เกิดการเลือกตั้งทั้งเล็ก-ใหญ่ ในสนามการเมืองระดับท้องถิ่น ระดับประเทศ รวมไปถึงประเทศต่าง ๆ ในภูมิภาคอาเซียน แต่ไม่ได้มีเพียงความคุกรุ่นทางการเมืองที่ร้อนแรงระหว่างการเลือกตั้ง แต่ยังพบว่าเกิดการใช้ความรุนแรงบนโลกออนไลน์ที่ยังเลือก ‘เพศ’ และหลังการเลือกตั้งมีแนวโน้มว่าความรุนแรงนี้ กลายเป็นเรื่อง ‘ปกติ’ ในโซเชียลมีเดีย เส้นบาง ๆ ของการกำกับควบคุมและอำนาจที่ล้นมือรัฐและบริษัทเทคฯ ต้องสร้างสมดุลเพื่อมอบพื้นที่ปลอดภัยข้ามพรมแดนให้กับประชาชน เมื่อปัญหานี้ไม่ใช่แค่เรื่องของนักการเมืองหญิง แต่เกี่ยวกับความปลอดภัยบนโลกออนไลน์ของเราทุกคน
นทธร เกตุชูREAD MORE
วาระแห่งความภาคภูมิในตัวเอง Gender & Sexuality

วาระแห่งความภาคภูมิในตัวเอง 

ประเทศเต็มไปด้วยคำตอบอันปราศจากคำถาม วีรพร นิติประภา มิถุนายนถูกถือว่าเป็นเดือน Pride หรือเดือนแห่งความภาคภูมิในตัวเองของผู้มีความหลากหลายทางเพศ ซึ่งมีการจัดขบวนพาเหรดเดินและงานเฉลิมฉลองในหลายประเทศทั่วโลก รวมทั้งประเทศไทย แต่น้อยคนจะรู้ว่างานนี้มีจุดเริ่มต้นมาจากการเรียกร้องทางการเมืองที่น่าสนใจมากครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์ เรื่องทั้งหมดเริ่มจากเหตุการณ์ที่ถูกเรียกภายหลังว่า Stonewall Riots หรือจราจลสโตนวอลล์ ย่านกรีนนิชวิลเลจ ในนิวยอร์กซิตี้ วันที่ 28 เดือนมิถุนายน–3 กรกฎาคม ปี 1969 …กว่าครึ่งศตวรรษมาแล้ว การปะทะจราจลครั้งนี้ไม่ใช่ความขัดแย้งครั้งแรกระหว่างทางการอเมริกันกับกลุ่มผู้มีความหลากหลายทางเพศ ในช่วงทศวรรษที่ 60s ก็มีการชุมนุมเรียกร้องของนักเคลื่อนไหว LGBT ตามหัวเมืองใหญ่ทั่วอเมริกามาตลอด พักนึกภาพตามสักนิดก่อน แรกเริ่มเดิมทีก่อนหน้าหลายพันปี การเป็นคนรักเพศเดียวกันได้รับการต่อต้านจากคริสตจักรมาตลอด ไม่เพียงแต่คนที่รักเพศเดียวกันจะถูกตราหน้าว่าเป็นคนบาป ในหลายประเทศนี่ยังเป็นเรื่องผิดกฎหมาย และมีโทษตั้งแต่จำคุกไปจนถึงประหารชีวิต (ปัจจุบันยังมีการลงโทษรุนแรงในหลายประเทศมุสลิมอยู่) จนมาถึงทศวรรษที่ 60s คนที่แสดงตัวเป็นเกย์  เลสเบี้ยน แดรกควีน ทอมบอยหรือข้ามเพศก็ยังถูกกีดกัน ทั้งโอกาสงาน การเช่าบ้าน กระทั่งการเข้าคลับ บาร์ สถานบันเทิงทั่วไป เรียกว่าเป็น ’คนนอก’ และไม่ได้รับการยอมรับจากสังคม ที่ที่คนเหล่านี้สามารถพบปะสังสรรค์กันจึงต้องเป็นบาร์เฉพาะ และบาร์เฉพาะหรือบาร์เกย์เหล่านี้ก็เป็นบาร์ใต้ดินหรือบาร์เถื่อนด้วย เนื่องจากไม่ได้รับสิทธิ์ให้จดทะเบียนดำเนินการอย่างถูกต้องตามกฎหมายมาแต่ต้น วนเป็นงูกินหาง …และบาร์สโตนวอลล์ อินที่ว่าก็เป็นหนึ่งในนั้น นิวยอร์กในเวลานั้นก็เป็นเมืองที่มีประชากรผู้มีความหลากหลายทางเพศอยู่จำนวนมาก และการที่ตำรวจจะบุกจับและปิดบาร์เถื่อนแบบนี้ก็เป็นเหตุประจำวันอยู่แล้ว ส่วนใหญ่ก็ด้วยข้อหาไม่มีใบอนุญาตขายสุรา แต่เที่ยงคืนวันที่ 28 มิถุนายนปีนั้นดูเหมือนตำรวจจะใช้ความรุนแรงกับบรรดาแขกของบาร์สโตนวอลล์เกินความจำเป็นไปสักหน่อย โดยมีการใช้กระบองตีผู้หญิงและหญิงข้ามเพศ แต่หลังจากจับคนหลายร้อยคนไปแล้ว เรื่องก็กลับไม่จบลงแค่นั้น มีผู้คนเริ่มเข้ามาชุมนุมรอบ ๆ บาร์เพิ่ม และเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ จากหลักร้อยเป็นหลายพัน มีการเรียกร้องให้ผู้หลากหลายทางเพศเปิดเผยตัวตน และเข้าร่วมชุมนุม การประท้วงยืดเยื้อหลายวัน มีความรุนแรงน้อยใหญ่เกิดขึ้นประปราย และการประท้วงครั้งนั้นเป็นชนวนนำมาซึ่งการเดินขบวนประท้วงของกลุ่ม LGBT ทั่วประเทศอีกหลายครั้ง ซึ่งนำไปสู่การเรียกร้องการได้รับยอมรับในฐานะประชากรที่เท่าเทียมในทางกฎหมายทั่วอเมริกา และลามไปยังยุโรปกับประเทศอื่น ๆ ในเวลาต่อมา รายละเอียดเรื่องนี้สามารถหาอ่านได้ในวิกิพีเดียและเว็บต่าง ๆ ได้ แต่แก่นสารของเรื่องไม่ได้อยู่ที่จราจลที่นั่นวันนั้น  หรือกระทั่งการต่อสู้ในเวลาต่อมา หากอยู่ที่การเปิดเผยตัวตนและปฏิเสธที่จะหลบซ่อนของคนที่มีความหลากหลายทางเพศต่างหาก และนั่นก็เป็นที่มาของคำว่าไพรด์ …การยอมรับตัวเองอย่างภาคภูมิ และหลังจากนั้นเมื่อมีการรำลึกถึงเหตุการณ์ในเวลาต่อมาจึงเรียกงานนี้ว่าไพรด์ จากคนไม่กี่คนที่มารวมตัวหน้าบาร์สโตนวอลล์ในปีถัดมา  งานไพรด์ค่อย ๆ ขยายกลายมาเป็นพาเหรดประจำปีของคนนับหมื่นนับล้านตามเมืองต่าง ๆ ทั่วโลก เพื่อเฉลิมฉลองการเปิดเผยตัวตน เพื่อแสดงความภาคภูมิในตัวเอง เพื่อกระตุ้นให้ผู้คนมีชีวิตที่เป็นตัวเองและเลิกหลบซ่อนปิดบัง นับแต่นั้นการเป็นผู้ที่มีความหลากหลายทางเพศ LGBT […]
วีรพร นิติประภาREAD MORE
สวนยาง ทรายขาว บูโดอันศักดิ์สิทธิ์ของเปอมูดีมลายู หยัดยืนกลางคลื่นลม ‘คนนอก’Gender & Sexuality

สวนยาง ทรายขาว บูโดอันศักดิ์สิทธิ์ของเปอมูดีมลายู หยัดยืนกลางคลื่นลม ‘คนนอก’

มีคำกล่าวจากบนเวทีวันนี้ว่า “ปาตานีจะไม่มีวันแข็งแรง เมื่อรากของมันแคระแกร็น และอัตลักษณ์จะไม่มีทางถูกได้ยิน หากยังไม่มีที่ทางให้พวกเขาถูกยอมรับ” ประโยคปราศรัยดังกล่าว ยิ่งตอกย้ำโจทย์ของผู้หญิงชายแดนใต้ ที่ก๊ะ-เด๊ะ เปอมูดีมลายู ลุกขึ้นมาเพื่อปกป้อง สื่อสาร และไม่ยอมจำนนต่อความไม่เป็นธรรมต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในพื้นที่ โดยเฉพาะความรุนแรงที่กดทับหญิงสาวชายแดนใต้หลายยุคหลายสมัย เมื่อพื้นที่และผู้คนคือเรื่องเดียวกันและสันติภาพชายแดนใต้จะเกิดขึ้นไม่ได้ หากเรายังไม่เข้าใจปมที่กดทับอย่างซับซ้อนพี่น้องมลายูในสามจังหวัดชายแดนใต้
นทธร เกตุชูREAD MORE
ภาพยนตร์และยุคสมัยของเควียร์ 1901-2021Gender & Sexuality

ภาพยนตร์และยุคสมัยของเควียร์ 1901-2021

หนังสือ 6 ทศวรรษของเควียร์ในภาพยนตร์: จากผู้ทำลายเป็นผู้สร้าง (ครอบครัว) โดย ภาวิน มาลัยวงศ์ เป็นงานวิเคราะห์ที่พาผู้อ่านสำรวจภาพแทนและบทบาทของตัวละครเควียร์ในโลกภาพยนตร์ ตั้งแต่อดีตในยุคสมัย 1901 จนถึง ค.ศ. 2023 จากยุคที่พวกเขาถูกมองว่าเป็น "ภัยคุกคาม" ผู้บ่อนทำลายสถาบันครอบครัวไปสู่ยุคที่พวกเขาสามารถสร้างเรื่องราวของตนเอง และสร้างครอบครัวในแบบที่พวกเขานิยามเองได้ 
กุลธิดา กระจ่างกุลREAD MORE
ถ้าคุณรู้จัก Martha StewartGender & Sexuality

ถ้าคุณรู้จัก Martha Stewart

มาร์ธา สจ๊วร์ต น่าจะเป็นคนแรกที่ทำให้คำว่า ‘ไลฟ์สไตล์’ แทรกซึมเข้ามาเป็นกระแสหลักในชีวิตผู้คน และที่สำคัญที่สุดก็คือ เธอทำให้มันกลายเป็น ‘ธุรกิจ’ ขนาดใหญ่ขึ้นมาได้ ชวนอ่านปรากฏการณ์มาร์ธา สจ๊วร์ต อีกแง่มุมของการล้มแล้วลุกขึ้นใหม่อีกครั้ง
โตมร ศุขปรีชาREAD MORE