ผลชันสูตร "สีดอหูพับ" ล้มเพราะระบบหายใจล้มเหลว
กรณีการล้มของช้างป่า "สีดอหูพับ" ระหว่างการอพยพตามคำสั่งศาลปกครองจังหวัดขอนแก่น ได้สร้างแรงกระเพื่อมในสังคมอย่างกว้างขวาง
ล่าสุด กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ได้แถลงผลสอบข้อเท็จจริงเมื่อวันที่ 9 มีนาคม 2569 ยืนยันว่า ทีมสัตวแพทย์ใช้ยาซึมตามหลักวิชาการและเป็นไปตามมาตรฐานการเคลื่อนย้ายสัตว์ป่า แต่สาเหตุการตายมาจากสภาวะทางเดินหายใจล้มเหลว เนื่องจากช้างป่าเกิดการสำลักอาหารเข้าไปอุดตันหลอดลมระหว่างปฏิบัติงาน
3 ประเด็นหลักจากคณะกรรมการสอบข้อเท็จจริง: "สีดอหูพับ"
นายธานี วงศ์นาค ประธานคณะกรรมการตรวจสอบข้อเท็จจริง ได้สรุปผลจากการสอบพยานเอกสาร 117 ชุด และพยานบุคคลกว่า 20 คน พบข้อมูลสำคัญ 3 ด้าน ดังนี้
1. ปฏิบัติการตามคำสั่งศาลปกครอง
การเคลื่อนย้ายสีดอหูพับเป็นภารกิจที่ต้องทำตามคำสั่งศาลปกครองจังหวัดขอนแก่น ที่สั่งให้อพยพช้างป่า 4 ตัว ออกจากพื้นที่เกษตรกรรมภายใน 30 วัน เนื่องจากสร้างความเดือดร้อนรุนแรงต่อประชาชน ซึ่งกรมอุทยานฯ ได้พยายามยื่นอุทธรณ์ขอยืดเวลาแล้วแต่ไม่เป็นผล
2. แผนการเตรียมพร้อม
มีการเตรียมแผนและสถานที่รองรับตั้งแต่วันที่ 31 มกราคม 2569 รวมถึงมีการซักซ้อมขั้นตอนการทำงานอย่างเป็นระบบเพื่อให้เกิดความผิดพลาดน้อยที่สุด
3. เทคนิควิชาการและการใช้ยาซึม
ทีมสัตวแพทย์ใช้ยาซึม "ไซลาซิน" (Xylazine) รวม 5 ครั้ง ปริมาณรวม 27 มิลลิลิตร ตลอดระยะเวลาปฏิบัติงาน 4 ชั่วโมง 36 นาที ซึ่งผลชันสูตรพบว่า การใช้ยาซึมเป็นไปตามหลักวิชาการ ไม่เกินขนาดจนเป็นอันตรายต่อชีวิต แม้น้ำหนักจริงของช้าง (2.8 ตัน) จะมากกว่าน้ำหนักที่ประเมินจากระยะไกล (2.3-2.5 ตัน) ก็ตาม
เผยสาเหตุการล้ม: ปัจจัยแทรกซ้อนที่ควบคุมไม่ได้
แม้กระบวนการวางยาจะเป็นไปตามมาตรฐาน แต่ "ช้างป่า" มีข้อจำกัดที่ต่างจากสัตว์เลี้ยง ซึ่งเป็นชนวนเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดความสูญเสีย
- การสำลักอาหาร: เนื่องจากพื้นที่ปฏิบัติงานเป็นไร่อ้อยและมันสำปะหลัง ช้างป่าไม่สามารถงดน้ำและอาหารก่อนปฏิบัติงานได้เหมือนสัตว์เลี้ยง ทำให้เกิดการสำลักอาหารเข้าไปอุดตันหลอดลม
- ภาวะตกมัน: พบข้อมูลว่าสีดอหูพับมีอาการตกมันมาตั้งแต่เดือนกันยายนปีที่ผ่านมา ซึ่งส่งผลต่อพฤติกรรมและความแข็งแรงของร่างกาย
- ระบบทางเดินหายใจล้มเหลว: ปัจจัยข้างต้นส่งผลให้ช้างเกิดอาการช็อกและทางเดินหายใจล้มเหลวในที่สุด
"ปัจจัยแทรกซ้อนที่เป็นข้อจำกัด คือ ช้างป่าไม่สามารถควบคุมการงดน้ำและอาหารได้ ช้างป่าจึงเกิดการสำลักอาหารเข้าไปอุดตันหลอดลม จนเกิดอาการช็อก ทางเดินหายใจล้มเหลว"
กรมอุทยานฯ สั่งระงับแผนย้ายช้างทั่วประเทศ พร้อมถอดบทเรียน
นายวีระ ขุนไชยรักษ์ รองอธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติฯ ยอมรับในข้อผิดพลาดที่เกิดขึ้น และเตรียมนำกรณีนี้ไปเป็นบทเรียนเพื่อปรับปรุงแนวทางปฏิบัติในอนาคต
"เป็นข้อผิดพลาดที่กรมต้องนำไปปรับปรุง ตอนนี้ยุติแผนการเคลื่อนย้ายช้างป่าทั่วประเทศไปก่อน"
สัตวแพทย์หญิง สุนิตา วิงวอน ชี้แจงเพิ่มเติมว่า ช้างป่ามีกำลังมากและมีปัจจัยเฉพาะตัวที่ต่างกันไปในแต่ละตัว การเคลื่อนย้ายครั้งหน้าจะต้องพิจารณาถึงความเสี่ยงและพฤติกรรมของช้างแต่ละตัวให้ละเอียดรอบคอบยิ่งขึ้น เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดเหตุการณ์ที่น่าสลดใจเช่นนี้อีก



























































