วันใหม่วาไรตี้
วันใหม่วาไรตี้

รู้ทันกันได้ : "แอมโมเนีย" ก๊าซฉุน พิษร้ายถึงชีวิต?

หน้ารายการ
15 ก.ย. 68

แอมโมเนียใกล้ตัวเรามากกว่าที่คิด: รู้จักสารเคมีในชีวิตประจำวัน

สารเคมีที่อยู่ใกล้ตัวเรามากกว่าที่หลายคนคิด โดยเฉพาะในประเทศไทยที่เป็นเมืองร้อน การใช้เครื่องทำความเย็นและน้ำแข็งจึงเป็นสิ่งจำเป็น วันนี้เราจะมาทำความรู้จักกันตั้งแต่คุณสมบัติ การใช้งาน ไปจนถึงผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น

แอมโมเนียคืออะไร คุณสมบัติทางเคมีที่น่าสนใจ

แอมโมเนียเป็นสารเคมีที่มีคุณสมบัติพิเศษหลายประการ โดยธรรมชาติแล้วแอมโมเนียจะอยู่ในสถานะก๊าซ แต่สามารถกลายเป็นของเหลวได้เมื่ออัดด้วยแรงดันสูง คุณสมบัติที่สำคัญของแอมโมเนียคือ สามารถละลายในน้ำได้ดีมาก และมีฤทธิ์เป็นด่าง

สำหรับการใช้งานเบื้องต้น เราอาจคุ้นเคยกับแอมโมเนียในรูปแบบยาดม เมื่อใช้ในความเข้มข้นต่ำประมาณไม่เกิน 20 ppm แอมโมเนียจะช่วยกระตุ้นให้ร่างกายรู้สึกตื่น ป้องกันการเป็นลม

การใช้แอมโมเนียในอุตสาหกรรมต่างๆ

แอมโมเนียมีการนำไปใช้ในอุตสาหกรรมหลากหลายประเภท ได้แก่

  • อุตสาหกรรมสิ่งทอ - ใช้ในกระบวนการผลิตและย้อมสี
  • อุตสาหกรรมเครื่องล้าง - ผสมเป็นสารประกอบในผลิตภัณฑ์ทำความสะอาด
  • อุตสาหกรรมปุ๋ย - เปลี่ยนเป็นสารประกอบ เช่น แอมโมเนียมไนเตรต และแอมโมเนียมซัลเฟต ซึ่งเป็นปุ๋ยเม็ดสีขาวที่เกษตรกรใช้หว่าน
  • อุตสาหกรรมระเบิด - แอมโมเนียมไนเตรตสามารถนำไปใช้ทำระเบิดได้

แอมโมเนียในอุตสาหกรรมน้ำแข็ง: สารหล่อเย็นยอดนิยม

ปัจจุบันโรงงานน้ำแข็งแทบทุกแห่งในประเทศไทยใช้แอมโมเนียเป็นสารหล่อเย็น เนื่องจากแอมโมเนียมีข้อดีหลายประการ

  • ราคาประหยัด เมื่อเทียบกับสารหล่อเย็นชนิดอื่น
  • ไม่ทำลายชั้นโอโซน ต่างจากสาร CFC (คลอโรฟลูออโรคาร์บอน)
  • มีประสิทธิภาพสูง ในการดูดความร้อนและแลกเปลี่ยนอุณหภูมิ

กลไกการทำงานของแอมโมเนียในระบบทำความเย็นคือ การดูดความร้อนและมีความสามารถในการกลายเป็นไอสูง ทำให้เกิดการแลกเปลี่ยนความร้อนกับอุณหภูมิ ส่งผลให้เกิดความเย็นได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ข้อควรระวังในการใช้แอมโมเนียในระบบทำความเย็น

การใช้แอมโมเนียในอุตสาหกรรมต้องปฏิบัติตามกฎข้อสำคัญ คือ ห้ามใช้ท่อทองแดง เนื่องจากมีฤทธิ์เป็นด่างจะกัดกร่อนทองแดงได้ ต่างจากน้ำยาแอร์ทั่วไปที่ใช้ท่อทองแดงได้ ช่างที่ทำการบำรุงรักษาโรงงานน้ำแข็งต้องใช้วัสดุที่เป็นเหล็กเท่านั้น เพราะเหล็กมีความทนทานต่อการกัดกร่อนของแอมโมเนียได้ดีกว่า หากใช้วัสดุที่ไม่เหมาะสมอาจเกิดการรั่วไหลได้

ผลกระทบของแอมโมเนียต่อสุขภาพ

  • ความเข้มข้นต่ำ (ไม่เกิน 20 ppm): ช่วยกระตุ้นให้ตื่น ใช้เป็นยาดม
  • ความเข้มข้นปานกลาง (เกิน 20 ppm): ทำให้รู้สึกอึดอัด ระคายเคืองต่อระบบทางเดินหายใจ
  • ความเข้มข้นสูง: อาจทำให้เกิดอาการสลบ หมดสติ ขาดอากาศหายใจ และอาจเสียชีวิตได้

เมื่อสูดดมในปริมาณมากจะเกิดการระคายเคืองต่อทางเดินหายใจ กัดกร่อนหลอดลม และทำให้ปอดเกิดการอักเสบได้

การตรวจสอบแอมโมเนียในน้ำแข็งที่บริโภค

ผู้บริโภคสามารถตรวจสอบการปนเปื้อนในน้ำแข็งได้ด้วยการ ดมกลิ่น หากน้ำแข็งมีกลิ่นฉุนคล้ายแอมโมเนีย นั่นแสดงว่าระบบหล่อเย็นมีการรั่วไหล หากพบว่าน้ำแข็งมีกลิ่นให้หยุดบริโภคทันที, ปล่อยทิ้งไว้ให้แอมโมเนียระเหยออกไป และรีบแจ้งหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

ผลกระทบของแอมโมเนียต่อสิ่งแวดล้อม

  • ต่อแหล่งน้ำ: ทำให้น้ำมีสภาพเป็นด่าง ส่งผลให้ปลาและสัตว์น้ำเสียชีวิต
  • ต่อดิน: ทำให้ดินมีความเป็นด่างสูงเกินไป ส่งผลกระทบต่อการเจริญเติบโตของพืช
  • ต่ออากาศ: ในที่โล่งแจ้ง แอมโมเนียจะเจือจางและสลายตัวเป็นสารประกอบอื่น เช่น แอมโมเนียมไฮดรอกไซด์ ซึ่งปลอดภัยต่อสิ่งแวดล้อม

ความเสี่ยงด้านความปลอดภัยของแอมโมเนีย

ก๊าซดังกล่าวมีความเสี่ยงด้านไฟไหม้และระเบิดในเงื่อนไขพิเศษ หากผสมกับอากาศในความเข้มข้น 15-25% และมีแหล่งความร้อน อาจเกิดการติดไฟและระเบิดได้ ปัจจัยที่ทำให้เกิดไฟไหม้ประกอบด้วย

  1. เชื้อเพลิง
  2. อากาศ
  3. ความร้อนที่ทำให้เกิดไฟ

การจัดการเมื่อเกิดอุบัติเหตุแอมโมเนียรั่วไหล

  1. อพยพผู้คนออกจากพื้นที่ อย่างรวดเร็ว
  2. ระบายอากาศ ให้อากาศถ่ายเทได้ดี
  3. ปิดวาล์วที่แหล่งกำเนิด หากสามารถทำได้อย่างปลอดภัย
  4. แจ้งหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อรับการช่วยเหลือ

คำแนะนำสำหรับผู้ประกอบการและผู้บริโภคที่ใช้แอมโมเนีย

สำหรับผู้ประกอบการ:

  • หมั่นบำรุงรักษาระบบทำความเย็นอย่างสม่ำเสมอ
  • ใช้วัสดุที่เหมาะสมในระบบ
  • ตรวจสอบการรั่วไหลเป็นระยะ
  • มีระบบปิดที่มีประสิทธิภาพ

สำหรับผู้บริโภค:

  • ตรวจสอบกลิ่นของน้ำแข็งก่อนบริโภค
  • หลีกเลี่ยงน้ำแข็งที่มีกลิ่นแอมโมเนีย
  • แจ้งเจ้าหน้าที่หากพบความผิดปกติ

สรุปการใช้แอมโมเนีย

แอมโมเนียเป็นสารเคมีที่มีทั้งประโยชน์และอันตราย การใช้งานอย่างถูกต้องจะทำให้ได้รับประโยชน์สูงสุด ในขณะที่การละเลยความปลอดภัยอาจนำไปสู่อุบัติเหตุร้ายแรงได้ ทั้งผู้ประกอบการและผู้บริโภคจึงควรมีความรู้และระมัดระวังในการจัดการอย่างเหมาะสม เพื่อความปลอดภัยของตนเองและสังคมโดยรวม

อ่านเนื้อหาที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม

รู้ทันกันได้

1 - 30
31 - 60
61 - 90
91 - 120
121 - 150
151 - 180
181 - 210
211 - 240
241 - 270
271 - 300
301 - 330
331 - 360
361 - 390
391 - 420
421 - 450
451 - 480
481 - 510
511 - 540
541 - 570
571 - 600
601 - 630
631 - 660
661 - 690
691 - 720
721 - 750
751 - ล่าสุด

รู้ทันกันได้

1 - 30
31 - 60
61 - 90
91 - 120
121 - 150
151 - 180
181 - 210
211 - 240
241 - 270
271 - 300
301 - 330
331 - 360
361 - 390
391 - 420
421 - 450
451 - 480
481 - 510
511 - 540
541 - 570
571 - 600
601 - 630
631 - 660
661 - 690
691 - 720
721 - 750
751 - ล่าสุด

ละครดี ซีรีส์เด่น

ดูทั้งหมด

♫ ♫ Songs Popular ♫ ♫

ดูทั้งหมด

คลิปมาใหม่

คนดูเยอะ 👀

ดูทั้งหมด

เสน่ห์ประเทศไทย