คลิปอ้างชาวอิสราเอลกำลังอพยพ หลังถูกตัดไฟ-อินเทอร์เน็ต แท้จริงแล้วเป็นเหตุประท้วงในอินโดนีเซีย

Thai PBS Verify ตรวจสอบพบที่มาแหล่งข่าวบิดเบือนจาก: Facebook

โพสต์อ้างประชาชนในอิสราเอลขณะอพยพ

Thai PBS Verify พบโพสต์คลิปอ้างประชาชนในอิสราเอลอพยพออกจากพื้นที่ พร้อมระบุว่ามีการตัดกระแสไฟฟ้าและอินเทอร์เน็ตไม่สามารถใช้งานได้ พร้อมเชื่อมโยงประเด็นสงคราม

ระบุ

อิสราเอลพากันอพยพแล้ว เมืองตัดไฟเรียบร้อยไม่มีอินเตอร์เน็ต #กักตุน  #สงคราม  #อาหาร  #ของกิน  #น้ำมัน  #เอาตัวรอด  #อพยพ 

มียอดเข้าชมกว่า 350,000 ครั้ง เผยแพร่เมื่อวันที่ 7 พ.ย. 69 

ตรวจสอบคลิปอ้างชาวอิสราเอลกำลังอพยพ

ตรวจสอบคลิปเพื่อประเมินว่าเนื้อหาดังกล่าวสร้างจาก AI หรือไม่ โดยผลตรวจสอบจากเว็บไซต์ Hive Moderation พบว่า คลิปวิดีโอดังกล่าวมีแนวโน้มเป็นภาพที่สร้างด้วย AI ค่อนข้างต่ำ

ผลตรวจสอบเนื้อหา AI จากเว็บไซต์ Hive Moderation

จากนั้นนำภาพบางส่วนของคลิปวิดีโอดังกล่าวไปตรวจสอบย้อนกลับด้วย Google Lens พบว่ามีผู้ใช้บัญชีบนแพลตฟอร์ม Threads เผยแพร่ภาพดังกล่าว เมื่อวันที่ 27 ส.ค. 69 ระบุข้อความสำคัญว่าเป็นเหตุการณ์ที่อินโดนีเซียมีการชุมนุมประท้วงเรียกร้องต่อรัฐบาล 

ผลการค้นหาที่มาของคลิปด้วย Google Lens

โพสต์ของผู้ใช้บัญชีบนแพลตฟอร์ม Threads

นอกจากนี้ ผู้ใช้บัญชีดังกล่าวลงคลิปที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ไว้ในช่องแสดงความคิดเห็นของโพสต์เดียวกัน 3 คลิป

ภาพคลิปอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง

จากนั้นนำเบาะแสที่ได้จากการค้นหาด้วย Google Lens มาประกอบกับข้อมูลจาก AI Overview ซึ่งรวบรวมข้อมูลจากหลายแหล่ง พบว่ามีผู้ใช้บัญชีโซเชียลมีเดียหลายรายระบุว่าเป็นเหตุการณ์การชุมนุมประท้วงในอินโดนีเซีย บริเวณใกล้อาคารรัฐสภา ในช่วงคืนวันที่ 27 ส.ค. 69

เมื่อนำข้อมูลดังกล่าวไปค้นหาต่อด้วยคำสำคัญ พบรายงานข่าวของสำนักข่าว Al Jazeera ระบุ “Indonesians march on parliament to demand crackdown on corruption” เผยแพร่เมื่อวันที่ 28 ส.ค. 69 ซึ่งรายงานเกี่ยวกับการชุมนุมเรียกร้องให้รัฐบาลเพิ่มมาตรการปราบปรามการทุจริต

ตรวจสอบคลิปวิดีโอที่เกี่ยวข้องเพื่อหาเบาะแส

เมื่อตรวจสอบภาพและคลิปวิดีโออื่น ๆ ร่วมด้วย ที่ถูกเผยแพร่ในบัญชี Threads พบภาพอาคาร DIPO Group ซึ่งเมื่อนำชื่อสถานที่ไปตรวจสอบด้วย Google Maps แบบ Street View พบว่าตั้งอยู่ในกรุงจาการ์ตา ประเทศอินโดนีเซีย และอยู่ไม่ไกลจากอาคารรัฐสภาของอินโดฯ สอดคล้องกับเบาะแสเกี่ยวกับสถานที่เกิดเหตุข้างต้น 

เปรียบเทียบภาพ (ซ้าย) ภาพเหตุการณ์คลิปที่เกี่ยวข้องบัญชีผู้ใช้เดียวกัน กรณีการประท้วงอินโดนีเซีย กับ (ขวา) ภาพสถานที่จริงจาก Google map ที่ถนนใกล้อาคาร DIPO ประเทศอินโดนีเซีย

ภาพระยะทางจากบริเวณถนนของสถานที่ในคลิปดังกล่าว กับอาคารรัฐสภาอินโดนีเซีย จาก Google Map

แผนที่

ตรวจสอบสถานที่ของคลิปอ้างชาวอิสราเอลกำลังอพยพด้วย Google Map

เมื่ออ้างอิงมุมภาพและองค์ประกอบอาคารที่ปรากฏในคลิปซึ่งอ้างว่าเป็นเหตุการณ์ในอิสราเอล มาเปรียบเทียบกับภาพสถานที่บน Google Maps พบว่าอาคารฝั่งตรงข้าม อาคาร Dipo Group คือตึก GP Plaza สอดคล้องกับตำแหน่งและมุมมองที่ปรากฏในคลิปดังกล่าว 

ภาพมุมมอง Street View อาคาร DIPO ฝั่งซ้าย และ GP Plaza อยู่ฝั่งขวา

เนื่องจากภาพนำมาตรวจสอบมีความละเอียดไม่ชัดเจน จึงค้นหาข้อมูลเพิ่มเติมด้วย Google Lens พบคลิปที่มีลักษณะคล้ายกันบน YouTube เผยแพร่โดยผู้ใช้ชื่อ 司徒文進 CROSSBONE ที่มีภาพคมชัดขึ้น ระบุว่าเป็นเหตุการณ์การประท้วงในอินโดนีเซีย จึงนำมาใช้ประกอบการตรวจสอบเปรียบเทียบ

จากนั้นสังเกตเพิ่มเติมสำหรับคลิปดังกล่าวคือ หากถ่ายจากบริเวณฝั่ง GP Plaza จะพบสัญญาณไฟสีส้มเช่นเดียวกับที่ปรากฏในคลิป

ภาพสัญญาณไฟสีส้มกระพริบเป็นระยะในคลิป

เปรียบเทียบภาพจากในคลิป และภาพมุมมอง Street View พบเสาสัญญาณไฟ 2 ตำแหน่ง ซึ่งสอดคล้องกับภาพในคลิป

แผนที่

พบข้อสังเกตเกี่ยวกับสภาพแวดล้อมที่สอดคล้องกันระหว่างมุมกล้องในคลิปกับบริเวณ GP Plaza

เปรียบเทียบสภาพแวดล้อมที่สอดคล้องกันระหว่างมุมกล้องในคลิปกับบริเวณ GP Plaza

จุดสังเกตคลิปที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม

ตรวจสอบคลิปอื่น ๆ ที่บัญชีดังกล่าวเผยแพร่ในโพสต์เดียวกัน พบภาพเหตุการณ์บริเวณอาคาร BNI เมื่อตรวจสอบตำแหน่งผ่าน Google Street View พบว่าอาคาร BNI ตั้งอยู่ถัดจากอาคาร DIPO ในระยะไม่ไกล สอดคล้องกับสภาพแวดล้อมในคลิป และเป็นอีกข้อหลักฐานที่บ่งชี้ว่าเหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นในประเทศอินโดนีเซีย 

ภาพเหตุการณ์บริเวณอาคาร BNI เมื่อตรวจสอบตำแหน่งผ่าน Google Street View

คลิปสุดท้าย เมื่อนำภาพไปค้นหาด้วย Google Lens พบรายงานจากเพจ Indramayu Info ระบุว่า เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นบริเวณข้างประตูรัฐสภาอินโดนีเซีย โดยเผยแพร่เมื่อวันที่ 27 ส.ค. 69 

ภาพเปรียบเทียบเหตุการณ์ในคลิปกับภาพจาก Google Street View บริเวณข้างประตูรัฐสภาอินโดนีเซีย

ทั้งนี้ พบคลิปข่าวเพิ่มเติมจากสำนักข่าว AFP ซึ่งรายงานรายละเอียดเหตุการณ์การประท้วงในอินโดนีเซีย โดยระบุว่า เกิดเหตุปะทะกันระหว่างการชุมนุมในกรุงจาการ์ตา ขณะที่ผู้ประท้วงเรียกร้องให้เพิ่มบทลงโทษผู้กระทำความผิดฐานทุจริตอย่างเข้มงวดขึ้น 

คลิปจาก AFP

เรื่องจริงเป็นอย่างไร

คลิปที่ถูกนำมาอ้างว่าประชาชนในอิสราเอลกำลังอพยพออกจากพื้นที่ หลังมีการตัดกระแสไฟฟ้าและอินเทอร์เน็ตนั้น ไม่ใช่เหตุการณ์ในอิสราเอล แต่เป็นภาพเหตุการณ์การชุมนุมประท้วงในกรุงจาการ์ตา ประเทศอินโดนีเซีย เมื่อวันที่ 27 ส.ค. 69 โดยพบหลักฐานจากการค้นหาภาพย้อนกลับ การเปรียบเทียบสภาพแวดล้อมและตำแหน่งอาคารผ่าน Google Street View รวมถึงคลิปข่าวจากสำนักข่าว AFP ที่รายงานเหตุการณ์การประท้วงและการเรียกร้องให้เพิ่มมาตรการปราบปรามการทุจริต