คลิปอ้างเติมน้ำมันพืชแทนดีเซล ผู้เชี่ยวชาญชี้ทำได้ แต่เสี่ยงเครื่องพัง

Thai PBS Verify พบแหล่งที่มาข่าวบิดเบือนจาก: Facebook

คลิปวิดีโอเติมน้ำมันรถด้วยน้ำมันพืช ระบุว่า “ใช้น้ำมันพืชแทนน้ำมันดีเซล”

Thai PBS Verify พบคลิปวิดีโอของผู้ใช้เฟซบุ๊กชื่อ สาธุสดชื่น อาจารย์ม่อน โพสต์คลิปขณะเติมน้ำมันรถด้วยน้ำมันพืช พร้อมข้อความระบุว่า

“ใช้น้ำมันพืชแทนน้ำมันดีเซล” 

ซึ่งโพสต์ดังกล่าวมีการแสดงความรู้สึก 230,000 ครั้ง และมีการแสดงความคิดเห็น 6,300 ข้อความ รวมถึงมีการแชร์ไปกว่า 26,000 ครั้ง โดยผู้เข้ามาแสดงความคิดเห็นส่วนใหญ่ไม่เชื่อว่า การนำน้ำมันพืชมาใช้แทนน้ำมันดีเซลทำได้จริง

น้ำมันพืชสามารถเติมน้ำมันรถยนต์ได้หรือไม่ ? 

Thai PBS Verify สัมภาษณ์ในประเด็นดังกล่าวกับ รองศาสตราจารย์ ว่าที่ร้อยตรี เจษฎา เด่นดวงบริพันธ์ อาจารย์ประจำภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ซึ่งให้ข้อมูลว่า 

น้ำมันพืช หากมองในเชิงของพลังงานทดแทนอย่างไบโอดีเซล ก็สามารถถือได้ว่ามีคุณสมบัติใกล้เคียงกับไบโอดีเซลบริสุทธิ์ หรือ B100 ขณะที่น้ำมันดีเซลที่ใช้กันทั่วไปในปัจจุบันมักเป็นน้ำมันผสม เช่น B7 หรือ B10 ซึ่งหมายถึงมีน้ำมันจากพืชผสมอยู่ประมาณ 7% และ 10% ตามลำดับ ดังนั้นในทางทฤษฎี น้ำมันพืชแบบบรรจุขวดก็สามารถนำมาใช้กับเครื่องยนต์ดีเซลได้เช่นกัน อย่างไรก็ตาม ความแตกต่างสำคัญคือ น้ำมันพืชไม่ได้ถูกออกแบบหรือผ่านกระบวนการให้เหมาะสมสำหรับการใช้งานในเครื่องยนต์โดยตรง

ปัญหาที่อาจเกิดขึ้นเมื่อใช้น้ำมันพืชกับเครื่องยนต์ดีเซล ส่วนใหญ่เกิดจากองค์ประกอบที่ยังไม่ได้ผ่านการแปรรูป เช่น กากไขมันหรือกลีเซอรีน ซึ่งตามกระบวนการผลิตไบโอดีเซลจะต้องมีการทำปฏิกิริยาเคมีเพื่อนำสารเหล่านี้ออกไปก่อน หากไม่ได้กำจัดออก เมื่อใช้งานในเครื่องยนต์จะทำให้เกิดคราบเหนียวหรือคราบยางสะสม รวมถึงเขม่าที่มากขึ้น ส่งผลให้ประสิทธิภาพการทำงานลดลง และอาจทำให้ชิ้นส่วนภายในเครื่องยนต์เสียหายได้ โดยเฉพาะในเครื่องยนต์ดีเซลรุ่นใหม่ที่ใช้ระบบหัวฉีดแรงดันสูงแบบคอมมอนเรล ซึ่งมีความละเอียดอ่อนและเสี่ยงต่อการอุดตันได้ง่าย

รองศาสตราจารย์ ว่าที่ร้อยตรี เจษฎา เด่นดวงบริพันธ์ อาจารย์ประจำภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

สำหรับเครื่องยนต์ดีเซลรุ่นเก่าหรือเครื่องยนต์รอบต่ำ เช่น เครื่องจักรกลการเกษตร รถไถ หรือเครื่องยนต์บางประเภท อาจสามารถใช้น้ำมันพืชได้ในระดับหนึ่ง เนื่องจากระบบไม่ได้ซับซ้อนเท่าเครื่องยนต์สมัยใหม่ แต่ถึงอย่างนั้นก็ยังมีข้อจำกัดในเรื่องความคุ้มค่า เพราะราคาน้ำมันพืชบรรจุขวดในปัจจุบันค่อนข้างสูง เมื่อเทียบกับน้ำมันดีเซลทั่วไป จึงมักไม่ใช่ทางเลือกที่เหมาะสมในระยะยาว เว้นแต่ในกรณีจำเป็นจริง ๆ 

“การใช้น้ำมันพืชจะจำกัดเฉพาะเครื่องยนต์ดีเซลเท่านั้น ไม่สามารถใช้กับเครื่องยนต์เบนซินได้ เนื่องจากหลักการทำงานต่างกัน เครื่องยนต์เบนซินต้องอาศัยหัวเทียนในการจุดระเบิด หากเติมน้ำมันดีเซลหรือไบโอดีเซลเข้าไปจะไม่สามารถเผาไหม้ได้อย่างถูกต้อง ทำให้เครื่องยนต์ไม่ทำงานและอาจเกิดความเสียหายได้ ดังนั้นกรณีที่มีการทดลองใช้น้ำมันพืช ส่วนใหญ่จะเกิดขึ้นกับรถเครื่องยนต์ดีเซล เช่น รถกระบะ ไม่ใช่รถยนต์เบนซินทั่วไป ” รศ. ดร.เจษฎา กล่าว

ผู้เชี่ยวชาญเตือน ใช้น้ำมันพืชแทนดีเซล เสี่ยงทำเครื่องยนต์พัง

ด้าน อาจารย์ นฤเบศ คำมงคล หัวหน้าสาขาวิศวกรรมเครื่องกล ภาควิชาครุศาสตร์เครื่องกล คณะครุศาสตร์อุตสาหกรรม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ ให้สัมภาษณ์กับ Thai PBS Verify ถึงการใช้น้ำมันพืชแทนน้ำมันดีเซลว่า 

การจะเข้าใจว่าน้ำมันพืชสามารถใช้แทนน้ำมันดีเซลได้หรือไม่ ต้องเริ่มจากหลักการทำงานของเครื่องยนต์ดีเซลก่อน ซึ่งเครื่องยนต์ประเภทนี้จะอัดอากาศให้มีอุณหภูมิสูง แล้วฉีดน้ำมันเข้าไปเพื่อให้เกิดการเผาไหม้ โดยน้ำมันดีเซลและน้ำมันพืชสามารถทำหน้าที่ในภาพรวมได้คล้ายกัน แต่มีความแตกต่างสำคัญคือ น้ำมันดีเซลมีความหนืดต่ำกว่าน้ำมันพืชประมาณ 10 เท่า

สาเหตุที่บางคนสามารถใช้น้ำมันพืชกับเครื่องยนต์ได้ มักมาจาก 2 ปัจจัย คือ 

ใช้กับเครื่องยนต์รุ่นเก่าที่ระบบไม่ซับซ้อน หรือ มีการผสมน้ำมันพืชกับน้ำมันดีเซลที่มีอยู่แล้วในถัง จึงยังพอใช้งานได้ อย่างไรก็ตาม หากเป็นความเข้าใจว่า สามารถใช้น้ำมันพืช 100% กับรถยนต์รุ่นใหม่ โดยเฉพาะเครื่องยนต์ดีเซลระบบคอมมอนเรลนั้น ถือว่าไม่เหมาะสมและไม่ควรทำ เนื่องจากเครื่องยนต์ประเภทนี้มีชิ้นส่วนที่ละเอียดอ่อน ความหนืดของน้ำมันพืชที่สูงกว่าจะส่งผลเสียมากกว่าผลดี

อาจารย์นฤเบศ คำมงคล หัวหน้าสาขาวิศวกรรมเครื่องกล ภาควิชาครุศาสตร์เครื่องกล คณะครุศาสตร์อุตสาหกรรม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ

สำหรับเครื่องยนต์รุ่นเก่า เช่น เครื่องยนต์ปั๊มสาย หรือเครื่องจักรทางการเกษตร อาจสามารถใช้น้ำมันพืชได้ แต่ก็มีเงื่อนไข หากต้องการใช้แบบ 100% จำเป็นต้องอุ่นน้ำมันก่อนใช้งาน เพื่อลดความหนืดและช่วยให้เผาไหม้ได้ดีขึ้น ซึ่งค่อนข้างยุ่งยากและต้องมีอุปกรณ์เพิ่มเติม แต่หากเป็นการผสมกับน้ำมันดีเซลในสัดส่วนประมาณ 30% ยังพอสามารถใช้งานได้ในบางกรณี

“หากนำน้ำมันพืชมาใช้โดยตรง สิ่งที่มักเห็นได้ชัดคือควันดำจากการเผาไหม้ที่ไม่สมบูรณ์ และอาจส่งผลกระทบต่อเครื่องยนต์ โดยเฉพาะในรถรุ่นใหม่ เช่น หัวฉีดอุดตัน หรือมีไฟเตือนเครื่องยนต์ขึ้น ซึ่งในระยะยาวอาจนำไปสู่ความเสียหายของเครื่องยนต์ได้” อาจารย์ นฤเบศ กล่าว

นอกจากนี้ ในสถานการณ์ที่น้ำมันมีราคาสูงหรือเกิดภาวะขาดแคลน การลดการใช้น้ำมันอาจเป็นทางเลือกที่เหมาะสมกว่า เช่น ในเขตเมืองอาจหันมาใช้ขนส่งสาธารณะ ส่วนในต่างจังหวัดอาจใช้วิธีเดินทางร่วมกัน หรือเลือกใช้พาหนะประเภทอื่น เช่น รถยนต์เบนซิน หรือรถยนต์ไฟฟ้า เพื่อลดผลกระทบจากการใช้น้ำมันในระยะยาว

กรมธุรกิจพลังงาน ยัน “น้ำมันพืช” ไม่เหมาะกับเครื่องยนต์ดีเซล

ขณะที่ กรมธุรกิจพลังงาน กระทรวงพลังงาน ให้ข้อมูลกับ ศูนย์ต่อต้านข่าวปลอม ประเทศไทย ระบุว่า ไม่แนะนำให้นำน้ำมันพืชหรือน้ำมันปาล์มมาใช้แทนน้ำมันดีเซลในรถยนต์ แม้จะพอใช้ได้ในบางกรณี แต่ไม่เหมาะกับการใช้งานจริง เพราะน้ำมันพืชมีคุณสมบัติแตกต่างจากดีเซลค่อนข้างมาก

น้ำมันพืชมีความข้นหนืดมากกว่า ระเหยช้า และเมื่ออากาศเย็นอาจจับตัวเป็นไขได้ นอกจากนี้ยังทำปฏิกิริยากับอากาศได้ง่าย ทำให้เกิดคราบเหนียวสะสมในเครื่องยนต์

หากนำมาใช้ อาจทำให้ระบบเชื้อเพลิงอุดตัน เกิดคราบสะสมในชิ้นส่วนสำคัญอย่างลูกสูบ แหวน และวาล์ว ส่งผลให้เครื่องยนต์ทำงานไม่เต็มที่ และอายุการใช้งานสั้นลงได้อย่างไรก็ตาม เมื่อใช้การค้นหาคำสำคัญ ด้วยคำว่า “เติมน้ำมันพืชแทนน้ำมัน” พบว่าก่อนหน้านี้มีการนำเสนอข่าวเตือนการนำน้ำมันพืชหรือน้ำมันปาล์มมาใช้แทนน้ำมันดีเซลในรถยนต์ไม่เหมาะสม

เรื่องจริงเป็นอย่างไร? 

Thai PBS Verify ตรวจสอบคลิปดังกล่าวด้วยการสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวญชาญด้านเครื่องกล และ ชีววิทยา สรุปว่า การใช้น้ำมันปาลม์หรือน้ำพืชเติมแทนน่้ำมันดีเซลใช้ได้เฉพาะเครื่องยนต์รอบต่ำ เช่น รถไฟ หรือเครื่องยนต์ที่ดีเซลรุ่นเก่าเท่านั้น หากเติมในรถยนต์รุ่นใหม่เสี่ยงเครื่องพัง เนื่องจากมีข้อแตกต่างที่สำคัญคือ ความหนืด ที่สูงกว่าน้ำมันดีเซลปกติถึง 10 เท่า และไม่ได้ผ่านกระบวนการแยกสารปนเปื้อนออกเหมือนน้ำมันที่จำหน่ายในปั๊ม