ศุภกิจ พิทักษ์บ้านโจด

รัฐไทยมองคนจนเป็น “ผู้รับการช่วยเหลือ” มากกว่า “เจ้าของสิทธิ์” การออกแบบนโยบายจึงเต็มไปด้วยคำว่า “สำหรับผู้ยากไร้” “สำหรับผู้พิการ” “สำหรับกลุ่มเปราะบาง” แต่ไม่เคยใช้คำว่า “สำหรับทุกคน” 

บันทึกประวัติศาสตร์ของการชนะคดีสิ่งแวดล้อม แต่เป็นผู้แพ้ในการฟื้นฟูบ้านเกิด นี่จึงไม่ใช่จุดสิ้นสุดของการต่อสู้ หากมลพิษยังอยู่และยังไม่ฟื้นฟู บำบัดมลพิษออกจากพื้นที่ก็ยังไม่เป็นชัยชนะที่สมบูรณ์

คำว่าจริยธรรม กลายเป็นคำที่ถูกพูดถึงกันอย่างกว้างขวางในสังคมไทยในระยะหลัง ตั้งแต่มีการตัดสิทธินายกฯ รัฐมนตรีให้หลุดจากตำแหน่งด้วยข้อหาผิดมาตรฐานจริยธรรมร้ายแรง จนมาถึงกรณีที่เกี่ยวพันกับอดีต 44 ส.ส. พรรคก้าวไกล ที่ร่วมกันลงชื่อเสนอแก้ไขประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 ว่าจะถูกตัดสินว่าฝ่าฝืนมาตรฐานจริยธรรมร้ายแรง จนนำไปสู่การตัดสิทธิทางการเมืองของพวกเขาตลอดชีวิตหรือไม่ บทความนี้อยากจะชวนย้อนกลับไปดูที่มาที่ไปของ “จริยธรรม” ในบริบทการเมืองไทย และตั้งคำถามบางประการให้ช่วยกันขบคิด

การฆ่าตัวตายในเด็กเป็นปัญหาที่ต้องการการทำความเข้าใจในมิติที่หลากหลาย  อย่างตั้งใจและจริงและเร่งด่วนยิ่งยวดในการแก้ไข  ไม่ใช่แค่ป้องปราม  …สั่งสอน  ประหนึ่งเด็ก ๆ ไม่รู้ว่าตัวเองกำลังทำอะไร  และที่แย่กว่านั้น  ความคิดเรื่องการฆ่าตัวตายยังติดต่อกันได้เหมือนโรคระบาด 

ในที่สุดแล้ว…มันก็คงคล้ายกับการรักษาแผลด้วยตัวเราเอง ที่จะเอาไปรบกวนฝากให้ใครช่วยนอนหลับและฝันแทนเราก็คงไม่น่าจะได้ หรือจะพยายามวางแผน-ลวงหรอกเพื่อขโมยความฝันจากใครคนอื่นมาเป็นของเรา…ก็คงไม่ได้เช่นกัน แผลของเรา ๆ ก็แค่ค่อย ๆ รักษาไปเอง ฝันของเราก็แค่หลับนอนและฝันด้วยตัวเอง ตื่นมาก็ค่อย ๆ ทำความเข้าใจกับบาดแผลนั้น ค่อย ๆ ทำความเข้าใจ-รักษาและลงมือทำสิ่ง ๆ นั้นที่อยากให้มันเกิดขึ้นได้…ด้วยตัวของเรา

เป็นหัวหน้าครอบครัว เป็นเอไอเทรนเนอร์และเป็นคนพิการ "วันนี้เป็นทุกอย่างให้เธอแล้ว" เจาะลึกเบื้องหลังการจ้างงานคนพิการที่เข้าไปมีบทบาทเป็นหลังบ้านของระบบ AI

อุปสรรคที่ทำให้ที่อยู่อาศัยราคาแพง ก็คือต้นทุนโครงการที่สูงขึ้นนอกจากค่าวัสดุ ค่าแรง ก็คือ ที่ดิน แม้แต่ผู้ประกอบการก็ยังอวดครวญว่าต้นทุนราคาที่ดินสูงเป็นปัจจัยสำคัญ การปรับปรุงกฏหมายเพื่อใช้มาตรการภาษีลดช่องว่างจากภาษีที่ดินที่ต้องเก็บในอัตราก้าวหน้าเพื่อลดการเก็งกำไรที่ดินยังมีความจำเป็น เพื่อให้ผู้เล่นในตลาดทั้งหมดลดการกักตุนที่ดินและการเก็งกำไร ราคาที่ดินจะได้ไม่ถีบตัวสูงขึ้น และเป็นประโยชน์กับทุกคน 

เมื่อคนดื่มสุรา มีวิถีและระดับการดื่มหลากหลายเช่นนี้ เราจึงไม่ควรมองการดื่มสุราว่า เป็นปีศาจร้ายไปเสียทั้งหมด 

หากคุณมีโอกาสเดินทางไปยังพื้นที่โดยรอบของสถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์ นอกเหนือไปจากพื้นที่ ความงดงามสะดวกสบายของย่านการค้าและสถานที่ราชการแล้วนั้น ยังคงมีชุมชนที่หลบซ่อนอยู่ในพื้นที่และ เกี่ยวพันกับเส้นทางรถไฟอย่างไม่อาจแยกขาดจากกัน  

คำตอบที่ไม่เห็นว่า “ชุมชน” จะมีความสลักสำคัญสำหรับชีวิตพวกเขา ทำให้ผมคิดว่าจำเป็นต้องทำความเข้าใจเกี่ยวกับ “ชุมชน” ในบริบทสังคมร่วมสมัยว่า ชุมชน สูญสลายเป็นแค่อดีตให้พูดถึง หรือชุมชนยังมีความจำเป็นในยุคนี้อยู่ และหน้าตาของชุมชนเปลี่ยนไปอย่างไร

หัวใจของกฎหมายขจัดการเลือกปฏิบัติต่อบุคคล ที่ภาคประชาสังคมผลักดันมาตลอดระยะเวลา 3 ปี แต่ด้วยเหตุที่ถูกตีความว่าเป็น(ร่าง)กฏหมายที่เกี่ยวข้องกับการเงิน ต้องได้รับการลงนามจากนายกรัฐมนตรีก่อนเข้าสู่สภา ผลลัพธ์จากการพิจารณาคือไม่ได้ลายเซ็นรับรองจากนายกฯ ทั้งๆ ที่ผู้ถูกละเมิดสิทธิจำนวนมากต่างรอความหวังจากการคุ้มครองของกฎหมายนี้ โดยเฉพาะกลุ่มผู้ติดเชื้อ HIV ที่ได้รับผลกระทบโดยตรงจากการการเลือกปฏิบัติในมิติต่างๆ เช่น บังคับตรวจเลือดอันเป็นผลให้เกิดการปฏิเสธการรับเข้าทำงาน

สิ่งสำคัญที่สุดอย่างหนึ่งของการเล่นบอร์ดเกมคือชัยชนะ หรือถ้าเจาะจงไปอีกคือวิธีการชนะ ความสำคัญของมันไม่ใช่แค่การที่ชนะแล้วจะได้รางวัล แต่เป็นผลกระทบของเป้าหมายต่อผู้เล่น ในเกมนี้นักออกแบบเกมจูงใจผู้เล่นให้ชนะเกมผ่านวิธีการไปโน้มน้าวประเทศต่าง ๆ ให้มาสนับสนุนการอนุรักษ์ให้ได้ภายในระยะเวลา (รอบ) ที่จำกัด ดังนั้นแอคชั่นต่าง ๆ ที่ทำให้แต้มโน้มน้าวไปอยู่กับประเทศต่าง ๆ จึงสำคัญมาก และอาจสำคัญกว่าการช่วยเสือหรือฟื้นฟูป่าด้วยซ้ำในบางบริบท