เกาะเกร็ด จากเมืองปากด่าน สู่ชุมชนท่องเที่ยวกลางเจ้าพระยา
เกาะเกร็ด อำเภอปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี ในอดีตเป็นแผ่นดินรูปเกือกม้าที่ยื่นแหลมออกไปจรดกับแม่น้ำเจ้าพระยา จนกระทั่ง ปี 2265 มีการขุด “เกร็ด” หรือ เป็นคลองลัดแม่น้ำ เพื่อลดเวลาเดินทาง โดยเรียกว่า “คลองลัดเกร็ด” จึงทำให้แผ่นดินรูปเกือกม้ากลายเป็นเกาะกลางแม่น้ำอย่างในปัจจุบัน
ในสมัยกรุงศรีอยุธยา เกาะเกร็ดเป็นเมืองปากด่านที่สำคัญ เพราะบริเวณปากคลองลัดเกร็ดทางทิศใต้ หรือ บริเวณบ้านปากด่าน เป็นที่ตั้งของด่านขนอนหรือด่านเก็บภาษีเรือที่จะเดินทางเข้าออกกรุงศรีอยุธยา ทำให้พื้นที่บริเวณดังกล่าวเป็นที่ตั้งชุมชน และ มีตลาดน้ำที่สำคัญบริเวณปากคลองบางตลาด
ในสมัยกรุงธนบุรี ชาวมอญได้อพยพมาตั้งถิ่นฐานบริเวณปากคลองบ้านบางตลาด และต่อมาก็ได้เคลื่อนเข้ามาตั้งถิ่นฐานในเกาะเกร็ด จนเกิดเป็นชุมชนมอญขนาดใหญ่ และในสมัยต้นกรุงรัตนโกสินทร์ ชาวมุสลิมที่เดิมตั้งถิ่นฐานอยู่ที่ท่าอิฐ ยังได้ข้ามแม่น้ำมาตั้งชุมชนอยู่ในเกาะเกร็ดอีกด้วย ที่นี่จึงกลายเป็นชุมชนพหุวัฒนธรรมที่โดดเด่นอีกแห่งหนึ่งในแม่น้ำเจ้าพระยา
ในช่วงทศวรรษที่ 2530 เกาะเกร็ดมีการเปลี่ยนแปลงทางสังคม คนหนุ่มสาวออกจากเกาะเข้าไปทำงานในเมือง ในขณะเดียวกัน ชาวสวนชาวนาก็เลิกประกอบอาชีพ เพราะพื้นที่ถูกน้ำท่วมเสียหาย นอกจากนี้ ชุมชนเครื่องปั้นดินเผาก็ซบเซาลงอีกด้วย เพราะมีผลิตภัณฑ์สมัยใหม่เข้ามาแทนที่ ผนวกกับต้นทุนที่สูงขึ้นและดินเหนียวที่หาได้ยากขึ้น จึงทำให้ชาวบ้านค่อย ๆ เลิกประกอบอาชีพเครื่องปั้นดินเผาไปในที่สุด
จนกระทั่ง ในช่วงปี 2540 เมื่อการท่องเที่ยวมีบทบาทในการหารายได้เข้าประเทศ ภาครัฐจึงผลักดันให้เกาะเกร็ดเป็นชุมชนท่องเที่ยว มีการฟื้นฟูรากวัฒนธรรมมอญมาเป็นจุดขาย นำเครื่องปั้นดินเผามาทำเป็นของที่ระลึก มีการจัดตั้งกลุ่ม OTOP สิ่งเหล่านี้ ทำให้เครื่องปั้นดินเผาได้รับการฟื้นฟูขึ้นอีกครั้ง พร้อม ๆ กับการที่เกาะเกร็ดกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศวัฒนธรรมของจังหวัดนนทบุรีมาถึงปัจจุบัน
ติดตามได้ ในรายการจากรากสู่เรา ตอน เกาะเกร็ด จากเมืองปากด่าน สู่ชุมชนท่องเที่ยวกลางเจ้าพระยา วันเสาร์ที่ 14 กันยายน 2567 เวลา 14.05 - 14.30 น. ทางไทยพีบีเอส หรือรับชมทีวีออนไลน์ทาง www.thaipbs.or.th/Live
จากรากสู่เรา

ตำนานพระนางเลือดขาว
24 ก.พ. 67
โคกเมืองวัดเขียนบางแก้วและเมืองสทิงพระ : บ้านเมืองในพุทธศตวรรษที่ 18
2 มี.ค. 67
ซิงกอรา เมืองสงขลาในสมัยอยุธยา
9 มี.ค. 67
เมืองพัทลุง บนเส้นทางประวัติศาสตร์
16 มี.ค. 67
เมืองเก่าสงขลา จากหัวเขาแดงสู่แหลมสนและบ่อยาง
23 มี.ค. 67
รอยจีนในเมืองเก่าสงขลา
30 มี.ค. 67
มุสลิมเมืองสงขลา อัตลักษณ์และชาติพันธุ์สัมพันธ์
6 เม.ย. 67
พุทธศาสนาในลุ่มทะเลสาบสงขลา
13 เม.ย. 67
เศรษฐกิจแบบโบราณรอบทะเลสาบสงขลา
20 เม.ย. 67
หลวงปู่ทวด วีรบุรุษทางวัฒนธรรมแห่งเมืองใต้
27 เม.ย. 67
หาดใหญ่ : ความรุ่งเรืองจากอดีตสู่ปัจจุบัน
4 พ.ค. 67
จะนะ-เทพา เมืองพรมแดน พุทธ-มุสลิม
11 พ.ค. 67
เสน่ห์สงขลาสู่เมืองมรดกโลก
18 พ.ค. 67
วังปลายเนิน
25 พ.ค. 67
วังแพร่งนรา ยุคทองของละครร้อง เสียงแห่งพระนคร
1 มิ.ย. 67
วังเพชรบูรณ์
8 มิ.ย. 67
อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ แลนด์มาร์กเมืองใหม่สมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม
15 มิ.ย. 67
นายเลิศ เศรษฐบุตร กับเส้นทางพ่อค้ายุคสยามใหม่
22 มิ.ย. 67
บางกอกน้อย : ความทรงจำที่ไม่เคยสูญหาย
29 มิ.ย. 67
พล นิกร กิมหงวน ในยุคเปลี่ยนผ่านจากสยามเป็นไทย
6 ก.ค. 67
สามเกลอไปรบ ความรู้สึกของสังคมบนร่องรอยของสงคราม
13 ก.ค. 67
ป.อินทรปาลิต นักเขียนที่ 100 ปี มีคนเดียว
20 ก.ค. 67
วังวรดิศ
27 ก.ค. 67
สวนสุนันทา : พื้นที่ 100 ปีแห่งการศึกษาดนตรีและนาฎกรรม
3 ส.ค. 67
ย่านสุขุมวิท จากทุ่งนาสู่ทำเลทอง
10 ส.ค. 67
ย่านคลองสาน-เจริญนคร พัฒนาการบนพื้นที่ประวัติศาสตร์
17 ส.ค. 67
สวนสนุก : พื้นที่แสนสุขแห่งความทรงจำ
24 ส.ค. 67
นนทบุรีศรีมหาสมุทร จากเมืองหน้าด่าน สู่เมืองอุทยาน และสวนทุเรียน
31 ส.ค. 67
บางบัวทอง จากป่าสู่นา จากนาสู่เมือง
7 ก.ย. 67
เกาะเกร็ด จากเมืองปากด่าน สู่ชุมชนท่องเที่ยวกลางเจ้าพระยา
14 ก.ย. 67
มีนบุรี เมืองปลา นาข้าวและรถไฟฟ้า
21 ก.ย. 67
พระพิราพ
28 ก.ย. 67
ตอนพิเศษ : ศิลปกรรมไทยบนพื้นที่ ผู้คน และวัฒนธรรมอันหลากหลาย
1 ม.ค. 68
จากรากสู่เรา

ตำนานพระนางเลือดขาว
24 ก.พ. 67
โคกเมืองวัดเขียนบางแก้วและเมืองสทิงพระ : บ้านเมืองในพุทธศตวรรษที่ 18
2 มี.ค. 67
ซิงกอรา เมืองสงขลาในสมัยอยุธยา
9 มี.ค. 67
เมืองพัทลุง บนเส้นทางประวัติศาสตร์
16 มี.ค. 67
เมืองเก่าสงขลา จากหัวเขาแดงสู่แหลมสนและบ่อยาง
23 มี.ค. 67
รอยจีนในเมืองเก่าสงขลา
30 มี.ค. 67
มุสลิมเมืองสงขลา อัตลักษณ์และชาติพันธุ์สัมพันธ์
6 เม.ย. 67
พุทธศาสนาในลุ่มทะเลสาบสงขลา
13 เม.ย. 67
เศรษฐกิจแบบโบราณรอบทะเลสาบสงขลา
20 เม.ย. 67
หลวงปู่ทวด วีรบุรุษทางวัฒนธรรมแห่งเมืองใต้
27 เม.ย. 67
หาดใหญ่ : ความรุ่งเรืองจากอดีตสู่ปัจจุบัน
4 พ.ค. 67
จะนะ-เทพา เมืองพรมแดน พุทธ-มุสลิม
11 พ.ค. 67
เสน่ห์สงขลาสู่เมืองมรดกโลก
18 พ.ค. 67
วังปลายเนิน
25 พ.ค. 67
วังแพร่งนรา ยุคทองของละครร้อง เสียงแห่งพระนคร
1 มิ.ย. 67
วังเพชรบูรณ์
8 มิ.ย. 67
อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ แลนด์มาร์กเมืองใหม่สมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม
15 มิ.ย. 67
นายเลิศ เศรษฐบุตร กับเส้นทางพ่อค้ายุคสยามใหม่
22 มิ.ย. 67
บางกอกน้อย : ความทรงจำที่ไม่เคยสูญหาย
29 มิ.ย. 67
พล นิกร กิมหงวน ในยุคเปลี่ยนผ่านจากสยามเป็นไทย
6 ก.ค. 67
สามเกลอไปรบ ความรู้สึกของสังคมบนร่องรอยของสงคราม
13 ก.ค. 67
ป.อินทรปาลิต นักเขียนที่ 100 ปี มีคนเดียว
20 ก.ค. 67
วังวรดิศ
27 ก.ค. 67
สวนสุนันทา : พื้นที่ 100 ปีแห่งการศึกษาดนตรีและนาฎกรรม
3 ส.ค. 67
ย่านสุขุมวิท จากทุ่งนาสู่ทำเลทอง
10 ส.ค. 67
ย่านคลองสาน-เจริญนคร พัฒนาการบนพื้นที่ประวัติศาสตร์
17 ส.ค. 67
สวนสนุก : พื้นที่แสนสุขแห่งความทรงจำ
24 ส.ค. 67
นนทบุรีศรีมหาสมุทร จากเมืองหน้าด่าน สู่เมืองอุทยาน และสวนทุเรียน
31 ส.ค. 67
บางบัวทอง จากป่าสู่นา จากนาสู่เมือง
7 ก.ย. 67
เกาะเกร็ด จากเมืองปากด่าน สู่ชุมชนท่องเที่ยวกลางเจ้าพระยา
14 ก.ย. 67
มีนบุรี เมืองปลา นาข้าวและรถไฟฟ้า
21 ก.ย. 67
พระพิราพ
28 ก.ย. 67
ตอนพิเศษ : ศิลปกรรมไทยบนพื้นที่ ผู้คน และวัฒนธรรมอันหลากหลาย
1 ม.ค. 68









