ซีรีส์วิถีคน
ซีรีส์วิถีคน

วิถีโบราณเมืองเชียงตุง ประเทศเมียนมา

หน้ารายการ
14 พ.ย. 69

เมืองเชียงตุง กับวิถีคนที่ยังคงรักษาความดั้งเดิม

เริ่มต้นการเดินทางกันที่เมืองเชียงตุง โดยมีไกด์ท้องถิ่นคอยนำทางไปยังหลายหมู่บ้าน เป้าหมายคือการพบกับอาชีพดั้งเดิมที่ยังหลงเหลืออยู่ และการไปเยือนชาวแอ่นผู้รักฟันสีดำ ระหว่างทาง ทีมงานเห็นว่า ผู้คนในเมืองเชียงตุงและบริเวณใกล้เคียงยังใช้ชีวิตตามแบบแผนเดิม ทั้งเรื่องที่อยู่อาศัย อาหาร ความเชื่อ และอาชีพ

บ้านเรือนดั้งเดิมในเมืองเชียงตุง: อิฐดิบ หลังคาดินขอ และการเข้าลิ้นเข้าเดือย

พี่ไกด์ท้องถิ่นเล่าว่า ชาวเมืองเชียงตุงในหลายหมู่บ้านยังนิยมสร้างบ้านแบบดั้งเดิม ตัวบ้านทำด้วยอิฐดิบ หลังคามุงด้วยกระเบื้องดินขอ ซึ่งคล้ายกับบ้านในประเทศไทยในสมัยก่อน โดยมีไม้กระดานตีเป็นโครงแล้วนำกระเบื้องไปคล้องเสียบไว้

ภูมิปัญญาป้องกันไฟหน้าร้อนของชาวเมืองเชียงตุง

ช่วงที่ทีมงานไปถ่ายทำตรงกับช่วงหน้าร้อน ซึ่งมีไฟป่าและเกิดไฟไหม้ได้ง่าย ไกด์เล่าว่า คนเมืองเชียงตุงและพื้นที่ใกล้เคียงมีภูมิปัญญาการเตรียมป้องกันและดับไฟด้วยอุปกรณ์ง่าย ๆ แบบโบราณ ที่ทำสืบต่อกันมาตั้งแต่สมัยก่อน

  • ไม้ยาวสำหรับพาดและตบไฟ เพราะเมื่อไฟไหม้จะเข้าใกล้ไม่ได้ จึงใช้ไม้ยาวพาดให้ไฟมอด
  • ตะขอ ใช้กระชากกิ่งหรือส่วนที่ไฟไหม้และกำลังจะตกลงมา แล้วใช้ไม้ตบให้ไฟดับ
  • ถุงน้ำและถุงทราย วางไว้หน้าบ้าน

อุปกรณ์เหล่านี้ต้องมีทุกบ้าน เพราะหากเกิดไฟไหม้ บ้านที่อยู่ใกล้กันก็นำไปช่วยกันดับได้ ถือเป็นการช่วยเหลือตัวเองที่เห็นได้ชัดในเมืองเชียงตุง

ความเชื่อของคนเมืองเชียงตุง: ใบอองตะปีและมะพร้าวไหว้แก้บน

ผู้คนในพื้นที่มีความเชื่อที่เกี่ยวข้องกับการเดินทางและการขับรถ ซึ่งสะท้อนผ่านสิ่งของสำคัญสองอย่าง

ใบอองตะปี หมายถึงใบไม้แห่งชัยชนะและความสำเร็จ เป็นใบไม้สำคัญที่ชาวเมียนมานิยมนำไปไหว้พระ ติดไว้ที่รถ หรือตั้งบูชาที่ร้านและที่บ้าน คนในพื้นที่เชื่อว่าช่วยให้ทำอะไรก็ราบรื่นและง่ายขึ้น

มะพร้าว มีความสำคัญและคุณค่าต่อจิตใจของคนที่นี่ ใช้ในพิธีไหว้แก้บน และจะถูกตกแต่งให้สวยงามทุกครั้งที่ใช้งาน

กาดหลวง ตลาดเช้าใหญ่ใจกลางเมืองเชียงตุง

ตลาดเช้าที่ชื่อ "กาดหลวง" เป็นตลาดใหญ่ในเมืองเชียงตุง มีของขายแทบทุกอย่าง และคนในพื้นที่ยังนิยมมาซื้อของที่นี่ บรรยากาศคึกคักตลอดเวลา สิ่งที่น่าสนใจในตลาดมีดังนี้

  • ขนมพื้นเมือง ชาวบ้านนั่งขายเรียงเป็นแถวยาว มีข้าวหลามและข้าวปุก ห่อด้วยใบตอง
  • ชาบ้านไซ หรือชาป่าเมืองเชียงตุง สินค้าขึ้นชื่อที่สุด เป็นชาป่าออร์แกนิกคุณภาพสูงที่มีชื่อเสียงจากรัฐฉาน ผู้ขายส่วนใหญ่เป็นผู้หญิงสูงอายุที่ยังแข็งแรงและคล่องแคล่ว ชาบ้านไซมาจากหมู่บ้านชาวดอยที่ชื่อบ้านไซ
  • ร้านที่น่าประหลาดใจ มีทั้งร้านทองแท้ ร้านขายผ้าสำหรับพระบวชใหม่ และร้านแลกเงิน

ร้านแลกเงินในตลาดแลกได้ทั้งเงินหยวน เงินไทย เงินดอลลาร์ ไปจนถึงเงินเหรียญและเงินเก่าสมัยก่อน ปัจจุบันยังมีการนำเงินมาแลกที่ตลาด จึงเรียกได้ว่าเป็นวิถี "ใครวิถีมัน" ของตลาดเมืองเชียงตุง

โรตีโอ่ง อาหารเช้ายอดฮิตที่ต้องลองในเมืองเชียงตุง

กลางตลาดมีร้านอาหารเช้ายอดนิยมของคนท้องถิ่น ผู้คนแน่นร้านตลอดเวลา เมนูที่ทุกคนบอกว่าต้องลองคือ โรตีโอ่ง ซึ่งดูเหมือนทำไม่ยาก แต่ต้องใช้ความชำนาญมาก เจ้าของร้านเล่าว่าขายมาแล้ว 60 ปี นอกจากนี้ยังมีข้าวเส้น เมนูยอดนิยมอีกอย่างของคนที่นี่ และมีคนบอกว่าเวลาไปอยู่ต่างประเทศจะคิดถึงอาหารเหล่านี้มาก

อาชีพริมทางในเมืองเชียงตุง: หมูตะกร้าและตะกร้าหมูฝีมือลุงรูเซ่

ระหว่างเดินทางในตัวเมืองเชียงตุงและรอบ ๆ ทีมงานพบอาชีพริมทางหลายแบบ แต่ภาพที่แปลกตาที่สุดคือ หมูตัวเล็กตัวใหญ่นอนอยู่ในตะกร้า มีเจ้าของหลายรายนั่งรอลูกค้าอยู่ที่ศาลา

ตะกร้าใส่หมูเป็นรูปลักษณ์ที่ไม่เคยเห็นในประเทศไทย ทีมงานจึงตามไปพบ ลุงรูเซ่ ซึ่งเป็นหนึ่งในไม่กี่คนในหมู่บ้านแถบนี้ที่ยังทำตะกร้าชนิดนี้ขายอยู่

เครื่องเขิน งานฝีมือชื่อดังของเมืองเชียงตุงที่เหลือเพียงเจ้าเดียว

พี่ชาลีบอกว่าอาชีพโบราณในเมืองเชียงตุงยังมีอยู่หลากหลาย แต่บางอาชีพเกือบจะหายไปแล้ว เช่น เครื่องเขิน อันเป็นของมีชื่อเสียงของเมืองเชียงตุง แต่ปัจจุบันเหลือผู้ทำเพียงเจ้าเดียวเท่านั้น

แม่จันทร์ทิพย์เล่าว่าเครื่องเขินเป็นงานละเอียดและทำยาก ต้องอาศัยทั้งเวลาและสภาพอากาศ วัสดุที่ใช้มีทั้งสีชาดผสมกับน้ำรัก ซึ่งจะให้สีที่สวยงามและใช้ทำของใช้อย่างถ้วยใบเล็ก ในช่วงที่อากาศชื้น รักจะไม่แห้ง หากทาทับต่อทั้งที่ยังไม่แห้งจะเกิดรอยยกขึ้นมา แม้ทุกวันนี้จะขายยากขึ้น แต่แม่จันทร์ทิพย์ก็ยังไม่ทิ้งงานฝีมือนี้ ซึ่งน่าชื่นชมมาก

จากเมืองเชียงตุงสู่หมู่บ้านของชาวแอ่น

เมื่อเดินทางออกจากเมืองเชียงตุงไปประมาณ 1 ชั่วโมง ทีมงานผ่านทุ่งนาและเส้นทางขึ้นเขา ก่อนถึงหมู่บ้านคนดอย จากนั้นต้องเดินเท้าขึ้นไปอีกราว 1 ชั่วโมงเพื่อไปยังหมู่บ้านชาวแอ่น

ประเพณีฟันดำของชาวแอ่นใกล้เมืองเชียงตุง

ชาวแอ่นมีเอกลักษณ์โดดเด่นคือ ฟันสีดำ ผู้หญิงแต่งกายด้วยเสื้อสีดำ เกล้าผมมวยสูง สวมต่างหู สร้อย แหวน และกำไลโลหะ โดยต่างหูทำขึ้นเอง เด็ก ๆ จะใส่อันเล็กๆ ก่อน แล้วค่อย ๆ ขยายรูให้ใหญ่ขึ้น ชาวบ้านบอกว่าถ้าไม่ใส่ต่างหูก็ไม่ใช่ชาวแอ่น

พวกเขาเล่าว่า “ฟันดำ” ถือเป็นประเพณีความสวยของผู้หญิงที่นี่ ผู้ชายมองว่าผู้หญิงที่ไม่มีฟันดำไม่สวย วิธีทำคือใช้ใบสุน ปูนขาว และรากฮัก ชาวบ้านยังบอกว่าวิธีนี้ทำให้ฟันไม่ผุ

ปัจจุบันคนแก่คนเฒ่ายังรักษาประเพณีนี้ไว้ ส่วนผู้หญิงรุ่นใหม่เริ่มเปลี่ยนไป ใส่เสื้อผ้าทั่วไปและไม่นิยมทำฟันดำแล้ว ใช้ยาสีฟันทั่วไปแทน แต่ยังคงใส่ชุดสีดำอยู่

สรุป: เมืองเชียงตุง เมืองที่คนอยู่ได้อย่างมีความสุขในแบบของตัวเอง

จากบ้านอิฐดิบและหลังคาดินขอ ภูมิปัญญาป้องกันไฟ ตลาดกาดหลวง ชาป่า โรตีโอ่ง หมูตะกร้า เครื่องเขิน ไปจนถึงหมู่บ้านชาวแอ่นผู้รักษาประเพณีฟันดำ เมืองเชียงตุงเต็มไปด้วยวิถีชีวิตที่ยังมีเอกลักษณ์ชัดเจน ทีมงานบอกว่าแม้จะต้องเดินทางไปในพื้นที่ที่ลำบาก แต่ทุกครั้งก็พบว่าผู้คนอยู่ได้ในพื้นที่ของตัวเองและมีความสุขในแบบที่ตัวเองเป็น ชาวบ้านบอกว่ามีข้าวมีปลากินก็ภูมิใจ ไม่มีขโมยไม่มีโกง ใครที่อยากสัมผัสวัฒนธรรมดั้งเดิมของรัฐฉาน เมืองเชียงตุงคือจุดหมายที่น่าสนใจ

ติดตามชมรายการซีรีส์วิถีคน วันเสาร์ที่ 14 พฤศจิกายน 2569 เวลา 16.30 - 17.00 น. ทางไทยพีบีเอส

แท็กที่เกี่ยวข้อง

วิดีโอแนะนำ

1 - 30
31 - 60
61 - 90
91 - 120
121 - 150
151 - 180
181 - ล่าสุด

ละครดี ซีรีส์เด่น

ดูทั้งหมด

♫ ♫ Songs Popular ♫ ♫

ดูทั้งหมด

คลิปมาใหม่

คนดูเยอะ 👀

ดูทั้งหมด

เสน่ห์ประเทศไทย