สมาคมฯกระสุนตก คนข่าวขอ Restart องค์กรวิชาชีพสื่อ

ขอให้อดทนอดกลั้น
ปลอกแขนป้องกันความไม่รุนแรงไม่ได้
นักข่าวต้องประเมินสถานการณ์-แนวทางรายงานข่าวในสถานการณ์วิกฤต

ท่อนหนึ่งในแถลงการณ์ 6 องค์กรวิชาชีพสื่อต่อเหตุการณ์สลายการชุมนุม #ม็อบ20มีนา ที่นำมาสู่การตั้งคำถามถึงการมีอยู่ทั้งจากคนในวิชาชีพเดียวกัน และประชาชน แถลงการณ์นี้ถูกพูดถึงในความหมายที่ว่ามันไม่ได้ออกมายืนข้าง ๆ และปกป้องเพื่อนร่วมวิชาชีพ ไม่เห็นด้วยกับความรุนแรง แต่ไม่ประณามความรุนแรง หรือการยืนยันสิทธิเสรีภาพของสื่อ โดยเฉพาะวันนั้น ซึ่งเป็นวันจำนวนนักข่าวถูกรายงานว่าได้รับบาดเจ็บเยอะมากที่สุดวันหนึ่ง

คืนนั้น,
การชุมนุมของกลุ่ม REDEM หรือ Restart Democracy บริเวณท้องสนามหลวง
20 มีนาคม 2564

นักข่าวถูกสั่งให้ออกจากพื้นที่ระหว่างการสลายการชุมนุม
นักข่าว 1 คนจาก The Matter ถูกเจ้าหน้าที่รัฐปัดมือถือขณะไลฟ์เหตุการณ์ และถูกขอให้หยุดทำหน้าที่
นักข่าว 3 คน ถูกยิงด้วยกระสุนยาง
คนหนึ่งจากช่อง 8 เข้าที่หัว จนต้องเข้าห้องไอซียู ตอนนี้อาการปลอดภัย
อีกคนหนึ่งจากประชาไท โดน 2 นัด กลางหลังและชายโครง
อีกคนหนึ่งจากข่าวสด ถูกยิงที่ต้นขา

แม้แถลงการณ์ฉบับเดียวไม่อาจเอามาตัดสินทุกอย่างได้ แต่คำถามที่เกิดขึ้นกับองค์วิชาชีพสื่อจำเป็นต้องเริ่มหาคำตอบ De/code คุยกับ 3 คนข่าว คนหนึ่งเป็นคนที่ถูกยิง คนหนึ่งเป็นบรรณาธิการข่าว และอีกหนึ่งคนในฐานะนายกสมาคมนักข่าวนักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย บทสนทนา 3 วง 3 มุม พอทำให้เห็นว่าอย่างไรเสียองค์กรวิชาชีพหรือกลุ่มก้อนของวิชาชีพสื่อยังสำคัญ ส่วนทิศทางและหน้าตาว่ามันควรเป็นไปแบบไหน ถอดรื้อหรือปรับประคองก็ขึ้นอยู่กับว่าเราอยู่ตรงไหนของสนามนี้

คืนนั้นของ กุ้ย-ประชาไท
ใส่ตีนหมา เพราะไม่สู้กระสุน

แผลกลมซึมเลือดที่ชายโครงลำตัวของ กุ้ย-ศรายุธ ตั้งประเสริฐ ผู้สื่อข่าวประชาไท ถูกบันทึกและรายงานออกมาให้เห็นร่องรอยของกระสุนยาง ศรายุทธโดนยิงทั้งหมด 2 นัด นัดแรกยิงเข้าที่กลาง นัดที่ 2 ที่ชายโครง

“เหมือนกับว่าเจ้าหน้าที่กดดันเข้ามา เด็กแหย่บ้าง ขว้างขวดบ้าง เจ้าหน้าที่ก็กดดันเข้ามาอยู่แบบนั้น แล้วก็ใช้กระสุนยางโดยไม่ประกาศ ผมไม่สู้กระสุนยางก็วิ่งหนี วิ่งเข้ามาตรงแยกข้าวสาร ตรงนั้นมีไทยมุง ผู้ชุมนุม นักข่าวบางค่าย นักท่องเที่ยว คฝ.ก็วิ่งตามมา ไม่รู้ว่ากี่คน ผมก็ใส่ตีนหมาโกยเลย โดนไป 2 นัด”

อาจไม่ใช่ครั้งแรกที่ศรายุธได้รับบาดเจ็บในการทำหน้าที่สื่อในพื้นที่ชุมนุม ปี 2553 เขาเจอแก๊สน้ำตาที่ถูกโปรยจากเฮลิคอปเตอร์ ปี 2556-2557 เขาบาดเจ็บจากเหตุการณ์ปิดสนามกีฬาไทย-ญี่ปุ่น ดินแดง ปี 2564 ปีนี้เป็นครั้งแรกที่เขาโดนกระสุนยาง ทุกครั้งในการทำข่าวเขาใส่หมวกกันน็อกสีขาวมีคำว่า PRESS ตัวใหญ่ บวกกับปลอกแขนสื่อและบัตรประจำตัวผู้สื่อข่าว เขารู้ดีว่าไม่ควรอยู่ตรงกลางระหว่างการปะทะ และไม่อยู่ฝั่งใดฝั่งหนึ่ง เพื่อทำหน้าที่และดูให้เห็นชัดว่า “เกิดอะไรขึ้น”

• 

“ผมไม่คิดว่าบังเอิญ แสดงว่าเขาต้องการยิงผม ผมไม่ได้สู้เขา หนีอย่างเดียว ที่เป็นปัญหาคือชาวบ้าน นักท่องเที่ยวอยู่กันเยอะแยะ ยิงโดนผมก็โอเค แต่ถ้าโดนคนอื่นล่ะ” 24 มีนาคม 2564 ศรายุธประสานทนายความภาคีนักกฎหมายเพื่อสิทธิมนุษยชน ยื่นฟ้องแพ่งสำนักงานตำรวจแห่งชาติ และผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ ในความผิดตาม พ.ร.บ.รับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ.2539 กรณีที่ศรายุธได้รับบาดเจ็บถูกกระสุนยาง โดยขอให้ศาลมีคำสั่งคุ้มครองชั่วคราวและไต่สวนฉุกเฉิน และเรียกร้องค่าเสียหาย 370 บาท คือค่ารักษาพยาบาล ไม่รวมค่าเดินทาง แต่สุดท้ายศาลมีคำสั่งยกฟ้อง

ศรายุธเป็น 1 ในนักข่าวคืนนั้นที่บาดเจ็บอย่างประจักษ์
เขาเองไม่ได้พูดถึงแถลงการณ์ขององค์กรสื่อใด ๆ จนเราถามเขานั่นแหละ

“ไม่ได้คาดหวัง เพราะไม่ได้เป็นกลุ่มที่ทำหน้าที่ปกป้องวิชาชีพ เขาไม่ได้ยืนหยัดในเรื่องอิสระ ไม่ได้ยืนยันในเรื่องสิทธิของผู้สื่อข่าว ในการที่แสดงออกมาว่าทำได้เท่านี้แหละหรือการแสดงออกที่พึงมีต่อเพื่อนร่วมวิชาชีพคือแบบนี้ ก็ไม่ได้อะไร เอาปลอกแขนมาก็พอ”

“คนด่า” แปลว่าคนยังคาดหวังการทำหน้าที่

แม้ศรายุธไม่ได้คาดหวังกับแถลงการณ์ที่ออกมา แต่ปฏิเสธไม่ได้เลยว่าคนวิชาชีพเดียวกัน แม้แต่ประชาชนก็คาดหวังอย่างมากต่อท่าทีขององค์กรวิชาชีพสื่อ

“คนคาดหวังว่ามันจะ Tailor-made กับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นตรงหน้า แต่พอแถลงการณ์ออกมาแบบนั้น คนก็ผิดหวัง ซึ่งเข้าใจได้เลย ความรุนแรงที่มี 2 ฝ่ายเลเวลมันต่างกัน 20 มีนาคม 2564 มันมีอะไรพิเศษที่สมาคมฯจะออกแถลงการณ์ มันคือการที่นักข่าวโดนกระสุนยาง”

หวี-พงศ์พิพัฒน์ บัญชานนท์ บรรณาธิการอาวุโส (Senior Editor) The MATTER พงศ์พิพัฒน์ทำงานข่าวการเมือง และงานข่าวเชิงข้อมูล (Data Journalism) เขาเองเคยทำงานร่วมกับองค์กรวิชาชีพอยู่นาน 10 ปีจึงพอเข้าใจเงื่อนไขบริบทของแถลงการณ์ ขณะเดียวกันเขาก็มองเห็น “ช่อง” ที่องค์กรวิชาชีพสื่อควรจะเป็น

“คนไม่ได้อยากให้สมาคมฯ ถึงขนาดลุกขึ้นมาด่าตำรวจ แต่อย่างน้อยยืนยันว่านักข่าวมีสิทธิเสรีภาพในการทำข่าว ตำรวจต้องเคารพการทำข่าว พูดในเชิงหลักการ แต่ที่ออกมาเหมือนโยนมาว่าดูแลกันเองนะ มีปลอกแขนก็ไม่ช่วยอะไร แล้วถ้าไปดูรีแอคในเพจองค์กรวิชาชีพสื่อในแต่ละเพจ คอมเม้นต์มันผิดวิสัยคือ 90% ด่าหมดเลย ปกติก็น่าจะครึ่ง ๆ หรือมีการถกเถียงกัน ดังนั้นแถลงการณ์นี้ในเชิงฟังก์ชันมันเลยเฟล”

พงศ์พิพัฒน์ยกตัวอย่างแถลงการณ์ขององค์กรวิชาชีพสื่อทำได้ดีคือเมื่อปี 2557 ตอนนั้นแถลงการณ์ขอให้หน่วยงานรัฐที่ชื่อ ศอรส. เคารพการทำหน้าที่สื่อ เคารพสิทธิประชาชน นักข่าวที่ใส่ปลอกแขนอยู่ขอให้อำนวยความสะดวก ซึ่งเป็นการพูดในเชิงหลักการ

“คิดว่าอันนี้ควรเป็นบาร์ขั้นต่ำ ไม่ควรเกินจากมาตรฐานที่คุณสร้างไว้ พี่พูดเสมอว่าคนเขาด่าแสดงว่าเขายังคาดหวังกับเราอยู่ แต่ถ้าวันหนึ่งเขาไม่พูดถึงคุณเลย คุณอาจไม่มีค่าแล้วในวงการ”

“เขาเข้าใจเรื่องเสรีภาพ แต่เขาคิดถึงข้อจำกัดมากกว่า แต่เดิมไม่ต้องการเป็นผู้ขัดแย้ง อย่างที่สองเขาคิดว่าเขาต้องดีลกับรัฐจึงไม่ประณาม ก่อนหน้านี้มีการแถลงการณ์ประณามการใช้ความรุนแรง แต่ว่าอันนี้คือยิงกระสุนยาง มีคนเข้าโรงพยาบาลนะ มันรุนแรงกว่า”

“การทำข่าวม็อบมันง่ายมากคือหาสมดุล ความปลอดภัยในสนามกับการที่เรายังสามารถทำหน้าที่สื่อได้ ปลอดภัยสุดคือนอนอยู่บ้าน แต่ถามว่าคุณมาเป็นนักข่าวทำไม คนคาดหวังจากสื่อขนาดนี้ต้องรายงานข้อเท็จจริง”

สื่อยังเสรีภาพเต็มที่
ถูกลิดรอนองค์กรวิชาชีพไม่มีทางอยู่เฉย

ทุกครั้งเมื่อความรุนแรงถึงตัวผู้สื่อข่าว และทีมข่าว
ทุกครั้งที่การทำงานถูกกีดกัน ละเมิดสิทธิ
ท่าทีขององค์กรวิชาชีพสื่อต่อเหตุการณ์นั้น ๆ ก็ถูกคาดหวังและจับตา

มงคล บางประภา นายกสมาคมนักข่าวนักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย หนึ่งใน 6 องค์กรวิชาชีพสื่อที่ออกแถลงการณ์นี้บอกว่า ไม่เคยคิดโยนภาระ หรือให้กอง บก.ดูแลกันเอง องค์กรวิชาชีพมีความพยายามในการ “สร้างพื้นที่ทำข่าวปลอดภัย” มาอย่างต่อเนื่อง ซึ่งการออกแถลงการณ์ในวันที่ 20 มีนาคม 2564 พบว่าสื่อมวลชนเข้าใจว่าปลอกแขนเป็นการได้รับสิทธิทุกประการในการทำข่าว

“บางสถานที่ถ้าเจ้าหน้าที่รัฐเห็นว่า มีความสุ่มเสี่ยงเกิดอันตรายก็แจ้งผู้สื่อข่าวได้ว่า เป็นพื้นที่ปิดกั้นในการเข้าไปตรวจสอบ แต่เราก็หวังว่า รัฐจะไม่ใช้ข้ออ้างนี้เพื่อไม่ให้สื่อเป็นสักขีพยานในทุกเหตุการณ์ เพราะทุกพื้นที่ที่มันปราศจากสักขีพยาน มันเกิดเหตุที่สุ่มเสี่ยงต่อการเกิดความรุนแรงจากทั้งสองฝ่ายได้เสมอ”

ส่วนประเด็นที่คนบอกว่าไม่มีการพูดถึงสิทธิเสรีภาพในการรายงานของสื่อมวลชนเลย นายกสมาคมนักข่าวฯ ชี้แจงว่าในสถานการณ์ความเป็นจริงตั้งแต่วันที่ 20 มีนาคม 2564 สมาคมฯ และองค์กรวิชาชีพสื่อยังมองว่า สื่อยังมีพื้นที่ในการนำเสนอข่าวตามเสรีภาพที่พึงมีอยู่พอสมควร แตกต่างจากก่อนหน้านี้ที่มีการใช้อำนาจรัฐปิดสื่อ ซึ่งสมาคมฯ ก็เคยออกแถลงการณ์คัดค้านการใช้อำนาจปิดกั้นสื่อเช่นกัน มีตัวอย่างแถลงการณ์ในอดีต จนรัฐบาลเห็นว่าเป็นเรื่องซีเรียสและแก้ปัญหาในที่สุด

“วันที่ 20 มีนาคม โดยภาพรวมสื่อยังสามารถรายงานข่าว ชี้จุด-สะท้อนปัญหา ความผิดพลาด หรือความรุนแรงที่เกิดขึ้น จากทุกฝ่ายในพื้นที่ได้ แถลงการณ์จึงไม่ได้มุ่งไปที่ประเด็นการละเมิดเสรีภาพสื่อ”

และที่ผ่านมาสมาคมนักข่าวฯ มีจุดยืนไม่สนับสนุนความรุนแรง และ Hate Speech มานาน 3-4 ปีนี้ ไม่ว่าความรุนแรงนั้นจะจากฝ่ายใด สื่อมวลชนจะเป็นผู้ที่ตกอยู่ในความเสี่ยงเสมอ โดยเฉพาะการเสนอข่าวยุคใหม่ในการไลฟ์สดมากกว่าที่เป็นกล้องเทเล สมาคมฯ และองค์กรวิชาชีพสื่อไม่ได้ปกป้องสื่อแค่แถลงการณ์เท่านั้น แต่พยายามสื่อสารทั้งฝ่ายตำรวจ และผู้ชุมนุมให้เข้าใจบทบาทของสื่อในพื้นที่การชุมนุม

แม้ปลอกแขนจะไม่ใช่เกราะป้องกันอันตรายได้ แต่สิ่งนี้ก็เป็นสิ่งที่ศรายุธ และนักข่าวภาคสนามจำเป็นต้องใช้มัน Official สุดแล้ว พงศ์พิพัฒน์เองก็บอกว่าต้องชื่นชมสิ่งนี้กับสมาคมฯ เพราะรู้ว่ามีการต่อสู้ข้างหลังเยอะมาก เบื้องหลังนั้นคือตำรวจต้องการทำปลอกแขนสื่อเช่นกัน นายกสมาคมนักข่าวฯ บอกสั้น ๆ  “ปลอกแขนตำรวจก็อยากทำ เราก็บอกว่าอย่าทำเลย ถ้าตำรวจทำมันจะกลายเป็นสื่อของตำรวจหรือเปล่า แบบนี้เป็นต้น”

ปลอกแขนคือส่วนหนึ่ง แต่ความรู้สึกว่าได้รับการปกป้องจากเพื่อนร่วมวิชาชีพเป็นหลักใหญ่สำคัญที่ศรายุธคิดว่าต้องทำให้ชัด เขายกตัวอย่างเหตุการณ์ปี 2563 ที่นักข่าวประชาไทและนักข่าวหนังสือพิมพ์แนวหน้าโดนจับ เหตุการณ์นี้มีการออกแถลงการณ์ที่ยืนยันเสรีภาพในการรายงานข่าวของผู้สื่อข่าว ขอให้รัฐเลี่ยงการใช้อำนาจที่อาจลิดรอนเสรีภาพสื่อ

“การที่สมาคมฯ แสดงว่าการจับสื่อมวลชนไปว่าไม่ถูก แทนที่จะออกมายืนข้างผู้สื่อสาร กลายเป็นการล็อบบี้นิด ๆ หน่อย ๆ เสียค่าปรับ ยอมรับข้อหาเบา ๆ จะได้ไม่มีความกับเจ้าหน้าที่ ภาพเจ้าหน้าที่ก็ดูสวยไป ความรุนแรงที่เกิดขึ้นกับสื่อมันเกิดจากนานแล้ว แต่การใช้วิธีเจรจาระหว่างเจ้าหน้าที่-องค์กรวิชาชีพสื่อ จนทำให้ความรุนแรงมันไม่ถูกเผยแพร่ หรือทำให้เห็นว่ามันเกิดขึ้นจริง พอไม่ทำหน้าที่พวกนี้มันก็จะเกิดความรุนแรงกับสื่อภาคสนามอย่างไม่สิ้นสุด เพราะมันไม่มีใครต้องรับผิด สื่อต้องรับผิด ต้องเสียค่าปรับ ต้องถูกดำเนินคดี”

องค์กรวิชาชีพสื่อควรทำอะไร
เมื่อเกิดเหตุรุนแรงอย่างสลายการชุมนุม

“พูดยากถ้าสถานการณ์ยกระดับความรุนแรงกว่านี้ ผมไม่กล้าเรียกร้องความกล้าหาญจากสื่อ โดยเฉพาะสื่อภาคสนาม ปัจจัยแต่ละคนมันไม่เท่ากัน ไม่อยากเห็นใครกล้าหาญในเหตุการณ์พวกนี้ เสียชีวิตมามันแย่ คนที่ไปเรียกร้องความกล้าหาญจากเขา สื่อต้องกล้าหาญ ๆ ***จริง ๆ กูกลัวนะเว้ย มันขึ้นอยู่กับวิจารณญาณ กองบรรณาธิการจะพิจารณายังไง ถึงเวลาดึงออกไม่ไหวก็ต้องดึงออก”

ศรายุธพูดถึงการประเมินสถานการณ์วันนี้ที่จำเป็นแค่ไหนว่า ต้องได้จากทีมต้นสังกัดเอง หรือจากองค์วิชาชีพสื่อ

มากกว่าการออกแถลงการณ์ขององค์กรวิชาชีพสื่อที่เห็นกัน คือ หน้างานจริง ตั้งแต่การประเมินสถานการณ์จากองค์กรวิชาชีพ การประเมินจากกองบรรณาธิการแต่ละแห่ง รวมไปถึงการกรองข่าวจากฝ่ายรัฐ และฝ่ายผู้ชุมนุม บทบาทตรงนี้อาจไม่สามารถโยนให้เป็นหน้าที่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งได้ และสำหรับเหตุการณ์ลักษณะนี้ สิ่งที่องค์กรวิชาชีพต้องทำและควรทำในมุมมองของพงศ์พิพัฒน์คือ “รวบรวมข้อเท็จจริง” เพื่อประเมินสถานการณ์จริง ๆ ว่าแล้วต่อไป “ความรุนแรงที่คาดว่าจะเกิดนั้นมันจะคืออะไร” และเก็บข้อเท็จจริงเพื่อกำหนดเท่าที่การตอบสนองสิ่งตรงหน้า เขาตั้งข้อสังเกตว่า เหตุการณ์ถูกยกระดับขึ้นมาอย่างเป็นขั้นตอน และเป็นระบบ ข้อเท็จจริงจึงจำเป็นอย่างมากต่อการวางแผนทำงาน

“ข้อเท็จจจริง คือ ข้อเท็จจริง ท่าทีคนมันเปลี่ยนได้ แต่ข้อเท็จจริงมันเปลี่ยนไม่ได้ อย่างน้อยให้มันนิ่งก่อนกำหนดอะไร ตอนนี้เรารู้หรือยังว่า นักข่าวที่โดนยิงอยู่จุดไหน โดยสวนไหนบ้าง ใครเป็นคนยิง ทำไมอยู่ดี ๆ ยิง การที่ตำรวจอ้างว่ามีการยิงก่อน มันจริงเหรอ แทบจะไม่มีใครสรุปให้เลย

ถ้าเรามีข้อเท็จจริงอะไรบางอย่างที่เห็นว่าที่ผ่านมาตำรวจยกระดับมาจนมาถึงเวลาหนึ่งมันจะเลยกระสุนยางแล้วไหม ถ้าเป็นกราฟเราแทบไม่รู้ว่าเลยเราสามารถย้อนกลับมาได้อีกไหม ข้อเท็จจริงมันกระจาย ตำรวจพูดแบบหนึ่ง ม็อบพูดแบบหนึ่ง นายกยิ่งพูดไม่รู้เรื่อง”

“ปี 2551 7 ตุลาคม สมาคมฯ เรียกนักข่าวไปคุยและให้เล่าถึงการทำงานข่าวของตัวเองในแต่ละมุมซึ่งไม่เหมือนกัน ปี 52/53 ก็มีการรวมข้อเท็จจริงและเผยแพร่ และทำรายงานสถานการณ์สื่อที่มันกระทบ ซึ่งอันนี้คิดว่าสามารถทำได้”

• 

• 

สมาคมสื่อฯ บอกว่าที่ผ่านมามักเชิญนักข่าวในภาคสนามมาแลกเปลี่ยนประเด็นกัน มีมาตรการช่วยเหลือฉุกเฉินตลอด “เป้าหมายของเราคือการทำให้สื่อมีพื้นที่ปลอดภัยในการนำเสนอ เพื่อให้มีสักขีพยานไม่เป็นคู่ขัดแย้งในพื้นที่ เพื่อให้ประชาชนมั่นใจว่าสื่อไม่ใช่ไอโอของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง อยากเรียกร้องให้ผู้อยู่ในวิชาชีพสื่อใช้การสื่อสารให้เป็นประโยชน์ เรามีเว็บไซต์ มีกลุ่มไลน์ที่เข้ามาได้” มงคลกล่าว

นอกเหนือจากเก็บข้อเท็จจริง แลกเปลี่ยนประเด็นอย่างเป็นระบบ “การทำความรู้จักคนข่าว-สำนักข่าว” ให้มากขึ้น พงศ์พิพัฒน์ยังเห็นว่าเป็นสิ่งสำคัญอย่างมาก

“สมาคมนักข่าวฯ ทำงานมาตอนนี้รู้จักใครบ้าง คนในสนามมีใครบ้าง รู้ยังสื่อออนไลน์มีใครบ้าง ถ้าประสานสื่อนี้ต้องประสานใครยังไง โดยเฉพาะกรรมการรู้จักคนในวงการหรือยัง ปีก่อน (2563) มันมีเรื่อง 10 ข้อเรียกร้อง คนในสื่อวงการสื่อ พี่กับพี่แยม (ฐปนีย์ เอียดศรีไชย-The Reporter) ไปคุยกับสมาคมฯ จนได้เพดานบางอย่าง จนมันก็พูดได้ประมาณนึง เราคิดว่าสมาคมฯ ควรเป็นแหล่งกลางที่รวมคนแตกต่างหลากหลาย ยังไม่รวมการที่มีองค์กรวิชาชีพหลายอัน มีทุกแพลตฟอร์ม บางทีวนกันเป็นต่อให้คน Active ในการเรียนรู้ แต่ก็มีข้อจำกัดบางอย่าง”

มีองค์กรวิชาชีพสื่อไว้ทำไม
ต้องเป็นแบบไหน ?
หรือต้องแยกตัวตั้งสมาคมใหม่

จากจุดเริ่มต้นของแถลงการณ์ (ซึ่งไม่ใช่เพียงแค่ครั้งนี้ แต่ครั้งนี้อาจเป็นตัวกระตุ้นแรง?) ทำให้มีความเป็นไปได้ว่าอาจจะมีการตั้งสมาคมวิชาชีพสื่อแยกย่อยออกมาเอง โดยไม่ต้องพึ่งพาองค์กรวิชาชีพเดิม

“คุณไม่เข้าใจคนในวงการมากพอ และไม่รู้ว่าเขาต้องการอะไร”

พงศ์พิพัฒน์บอกว่า จากการที่เขาทำงานกับองค์กรวิชาชีพมานานนับสิบปี เขาเห็นสื่อเปลี่ยนไปเยอะมาก มีปีนี้ที่เห็นสมาคมฯ เริ่มคุยกับคนในสนาม คนในวงการว่าเขาคิดอย่างไรมากขึ้น

“แต่ก็ยังทำงานเหมือนสื่อมีหนังสือพิมพ์ ทีวี วิทยุ เขายังไม่เข้าใจเพียงพอ…เราได้ฟีดแบกจากนักข่าวกันเองที่คิดว่า จะตั้งสมาคมฯ ใหม่ขึ้นมาด้วยซ้ำ เพราะมีแล้วไม่เกิดประโยชน์กับเขา ซึ่งมันไม่ได้มีวงเดียวมันมีหลายวงเลย เราก็เคยสะท้อนกลับไปที่สมาคมฯ เขาก็รับไว้ และก็เห็นการปรับตัวประมาณนึงแต่ก็ยังไม่พอ และไม่ทันการณ์”

“ความหวังในครั้งนี้ นักข่าวมาทำงานกับสื่อออนไลน์เยอะมากแทบจะเท่ากับสื่อเดิมแล้ว เราต้องใช้เวลานานมากว่า สื่อออนไลน์ต้องมีบัตร สมาคมฯ ก็ช่วยต่อรองได้ ก็เหมือนมีสมาคมฯ แล้วมีประโยชน์ เช่นกันถ้าการชุมนุมและเกิดเหตุอันตรายกับนักข่าว แล้วองค์วิชาชีพสื่อมาเทคแอคชั่นเขาก็รู้สึกว่า เป็นที่พึ่งและได้รับการปกป้อง แล้วทำไมเขาไม่รู้สึกว่าสมาคมฯ มีประโยชน์เหรอ”

ฝั่งศรายุธแม้ได้คุยเรื่องรวมตัวกันสร้างองค์กรสื่อวิชาชีพใหม่มาบ้าง แต่เขาเองก็ไม่คิดว่าจะต้องยุบล้างอันเดิม “ผมเอาเขาออกไม่ได้ เพราะผมไม่ได้ตั้งเขาเข้ามา” แต่ไม่ว่าจะเป็นอันเดิม หรืออันใหม่ การปกป้องเพื่อนร่วมวิชาชีพด้วยกันเองต้องเผื่อแผ่ไปถึงสื่อที่วันนี้ยังไม่ถูกนับเป็นสื่อด้วย ภูมิทัศน์สื่อที่เปลี่ยนไป การเกิดใหม่ของเพจการสื่อสาร ช่องยูทูบต่าง ๆ หรือสื่อพลเมืองทั้งหลาย ควรถูกนับรวมเข้ามาอยู่ใต้การช่วยเหลือปกป้องความปลอดภัยในการทำหน้าที่สื่อด้วย

สุดท้ายไม่ว่าจะเป็นที่พึ่งได้ เป็นที่คาดหวัง หรือไม่เป็นที่คาดหวังของคนทำงานสื่อ จนอาจมีบางกลุ่มออกอยากมาตั้งกลุ่มก้อนวิชาชีพด้วยกันเอง นายกสมาคมนักข่าวฯ บอกว่าสิ่งนี้เป็นสิทธิเสรีภาพ และมันเป็นเรื่องดีที่มีหลายคนช่วยกัน ยิ่งสถานการณ์แบบนี้ยิ่งดี แต่ขอให้ดูแลกันว่าเพื่อให้สื่อทำหน้าที่ไม่เป็นคู่ขัดแย้งกับฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง ไม่ว่าจะเป็นฝ่ายที่ใช้สื่อเพื่อโจมตีผู้ชุมนุม หรือใช้สื่อเพื่อโจมตีฝ่ายรัฐ ซึ่งสิ่งนี้มันจะกระทบกับการทำหน้าที่ของสื่อโดยรวม

อ่านเรื่องที่เกี่ยวข้อง:
ไม่ได้เป็น gatekeeper ไม่ใช่ agenda-setter สื่อไทยในวันที่สังคมเดินนำหน้า
เพดานของคนข่าว ในวิกฤต(ศรัทธา)มีข้อจำกัด และการกลับมาของสื่อมืออาชีพ-พื้นที่กลาง ทำยากแต่จำเป็นต้องทำ
Voice From The JOURNALISTS