วิถีคนกะบกเตี้ย อ.เนินขาม จ.ชัยนาท
ที่มาของ "บ้านกะบกเตี้ย" มาจากต้นไม้ประจําถิ่น ชาวบ้านเรียกว่า "ต้นกะบก" ที่มีลักษณะต้นไม่สูง คนที่อาศัยในชุมชนจึงเรียกชื่อหมู่บ้านเป็นชื่อต้นไม้ เพื่อง่ายต่อการจดจำ คนกะบกเตี้ยทำอาชีพเกษตรกร ทำนา ทำสวน ทำไร่อ้อย ไร่ข้าวโพด คนที่นี่ใช้ภาษาสื่อสารกัน มี 3 ภาษา ภาษาเขมร ภาษาไทย และภาษาลาว เพราะว่ามีในอดีตนั้นมีคนกัมพูชาและคนลาวอพยพมาตั้งถิ่นฐานอยู่ที่นี่ จนกลายมาเป็นคนไทยในปัจจุบัน
- ใบไม้กับความเชื่อ
ชาวบ้านยังคงรักษาวัฒนธรรมประเพณีงานทําบุญกลางบ้าน ณ ศาลเจ้าพ่อเขาแหลม งานทําบุญกลางบ้าน หรือ งานมาขึ้นศาล ซึ่งคนที่นี่จะจัดงานบุญทุกปี ช่วงเวลาขึ้น 3 ค่ำ เดือน 3 ชาวบ้านแต่ละครอบครัวจะเตรียมข้าวของไปกราบไหว้ อย่าง ไก่ หมู ไข่ไก่ นำไปถวายที่ศาลเจ้าพ่อเขาแหลม ของถวายที่สำคัญอีกอย่างหนึ่งก็คือ ใบไม้ที่มีชื่อเป็นมงคล อย่าง ใบมะยม, ใบขนุน, ใบค้ำ และใบคูณ มาถวายด้วย
ใบไม้เหล่านี้เป็นใบไม้ที่ชาวบ้านปลูกไว้ในบริเวณบ้านของตัวเอง ถ้าบ้านใครไม่มีก็สามารถขอเพื่อนบ้านได้หลังจากจบพิธีไหว้ ชาวบ้านจะนำใบไม้ชื่อมงคลเหล่านี้กลับบ้าน โดยเอาไปประดับไว้กลางบ้าน ประดับไว้ที่ยุ้งข้าว เพื่อเป็นสิริมงคลแก่ชีวิต
- "ผำ" ผักพื้นบ้านมีขนาดเล็กที่สุด สร้างรายได้ทั้งปี
ป้าสำเนียง และลุงมล สองสามีภรรยาทำอาชีพหาผำหรือไข่น้ำ ตามบึง และหนองน้ำธรรมชาติ ทั้งในหมู่บ้านและนอกหมู่บ้านที่ไกลออกไป "ผำ" ผักพื้นบ้านมีขนาดเล็กที่สุด คนเหนือเรียก "ผำ" ภาคกลางเรียก "ไข่น้ำ" ส่วนคนอีสานเรียก "ไข่ผำ" เป็นพืชน้ำมีสีเขียวขนาดเล็กคล้ายไข่ปลา แผ่คลุมเหนือผิวน้ำเป็นแพ "แพ" มีขึ้นอยู่ตามแหล่งน้ำที่เป็นน้ำนิ่ง เวลาเก็บต้องใช้สวิงช้อนขึ้นมา
วิธีการตัก "ผำ" ของลุงมลและป้าสำเนียง ประดิษฐ์เครื่องมือขึ้นมาใช้เอง โดยใช้กระด้ง และผ้าขาวม้ามาเย็บติดกันตามไอเดียของป้า เวลาที่จะตักก็ใช้ไม้ค่อย ๆ กวาดผำให้มากองรวมกันเยอะ ๆ แล้วใช้กระด้งดังกล่าวค่อย ๆ ตัก ป้าสำเนียงบอกว่าผำที่ดีต้องมีสีเขียวสด หากมีสีคล้ำจะกินไม่อร่อย ทั้งสองคนหาผำมากว่า 30 ปี เดินสายไปในที่ต่าง ๆ สนุกและมีความสุขกับสิ่งที่ได้หา โดยทุกครั้งก่อนจะเอาไปขายก็จะเอามาล้างน้ำจนสะอาด เร่ขายไปถุงละ 10 บาท ชาวบ้านนิยมเอาไข่ผำไปประกอบอาหาร เช่น แกง หรือ ผัด บางทีก็ใส่เป็นส่วนประกอบของอาหารเพื่อเพิ่มรสชาติให้มีความหอม มัน อร่อย มากขึ้น
- ตาไฮ้ หมอสมุนไพรโบราณที่ยังเหลืออยู่
หมอสมุนไพรโบราณ หนึ่งเดียวแห่งชุมชนกะบกเตี้ย คนที่นี่เมื่อรู้สึกไม่สบาย ก็มีจะตาไฮ้ ซึ่งอายุ 80 กว่าปีแล้วคอยดูแล ที่บ้านของตาจะเต็มไปด้วยสมุนไพรหลากหลายชนิดที่หามาปลูกและขยายพันธุ์เอง บางครั้งตาก็จะเข้าป่าหาสมุนไพรมาทำยาเก็บไว้ บางครั้งก็ซื้อมาผสมบ้าง แล้วแต่ว่าตัวไหนเหมาะสม โดยตาจะเดินทางออกจากบ้านทุกวัน ไปตามที่ต่าง ๆ โดยเฉพาะบ้านของแฟนยา (คนที่ตาไฮ้เคยรักษาจนหาย) ด้วยจักรยานคันเก่าพร้อมกระเป๋าใบใหญ่ที่ใส่สมุนไพรหลากชนิดผูกติดไว้ท้ายรถจักรยานไว้ เพื่อไปพูดคุยและไถ่ถามอาการ แนะนำการดูแลตัวเองให้กับแฟนยา ถ้าแฟนยาคนไหนสนใจจะปลูกสมุนไพรเองตาไฮ้ก็จะแนะนำการปลูกและการใช้สมุนไพร ตาไฮ้เป็นที่พึ่งพาสำหรับคนในพื้นที่กะบกเตี้ยและหมู่บ้านรอบ ๆ ในยามที่เจ็บป่วย ทั้งในอดีตและในปัจจุบัน ถึงแม้ว่าปัจจุบันความนิยมการรักษาแบบนี้จะลดลง แต่ก็ไม่ได้หายไป ตาไฮ้เป็นหมอสมุนไพรที่เหลืออยู่คนเดียวในชุมชน และยังแข็งแรงสามารถปั่นจักรยานข้ามอำเภอไปซื้อส่วนผสมยาได้อย่างสบาย ๆ โดยตาบอกว่าวิธีการดูแลร่างกายที่ดีที่สุดก็คือ ดื่มน้ำเยอะ ๆ กินข้าวต้ม ทำจิตใจให้เบา ๆ
ติดตามในรายการซีรีส์วิถีคน วันจันทร์ที่ 25 กรกฎาคม 2565 เวลา 17.30 - 18.00 น. ทางไทยพีบีเอส รับชมออนไลน์ทาง www.thaipbs.or.th/Live
แท็กที่เกี่ยวข้อง:
ซีรีส์วิถีคน

วิถีบัวบึงบอระเพ็ด ต.ทับกฤช อ.ชุมแสง จ.นครสวรรค์
2 ส.ค. 64
วิถีที่เปลี่ยนไปของโอรังอัสลี บ้านในหลง ต.แม่หวาด อ.ธารโต จ.ยะลา
9 ส.ค. 64
วิถีคนเกาะหมาก ต.เกาะหมาก อ.ปากพะยูน จ.พัทลุง
16 ส.ค. 64
วิถีเรือรับจ้างคลองปากน้ำ ต.ปากน้ำ อ.เมือง จ.ชุมพร
23 ส.ค. 64
วิถีเขื่อนแก่งกระจาน ต.แก่งกระจาน อ.แก่งกระจาน จ.เพชรบุรี
30 ส.ค. 64
วิถีใบไม้ อ.เมือง จ.แม่ฮ่องสอน
6 ก.ย. 64
วิถีคนตีผึ้งป่า ต.สันป่ายาง อ.แม่แตง จ.เชียงใหม่
13 ก.ย. 64
วิถีคนบ้านเอียก ต.สันป่ายาง อ.แม่แตง จ.เชียงใหม่
20 ก.ย. 64
วิถีเกษตรแบ่งปัน "เป็ดไล่ทุ่ง" ต.ลาดหลุมแก้ว อ.ลาดหลุมแก้ว จ.ปทุมธานี
27 ก.ย. 64
วิถีรถถีบ (จักรยาน) บ้านโคก อ.อู่ทอง จ.สุพรรณบุรี
4 ต.ค. 64
วิถี "ควายขนของ" บ้านหมอเฒ่า ต.ช่องสะเดา อ.เมือง จ.กาญจนบุรี
11 ต.ค. 64
วิถีคนเกาะยาว ต.เกาะยาวน้อย อ.เกาะยาว จ.พังงา
18 ต.ค. 64
วิถีคนเก็บลูกชก ต.บางเตย อ.เมือง จ.พังงา
25 ต.ค. 64
วิถีคนหากั้ง บ้านบากันเคย ต.ตันหยงโป อ.เมือง จ.สตูล
1 พ.ย. 64
วิถีรวมใจ บ้านวังใหม่ ต.วังท่าช้าง อ.กบินทร์บุรี จ.ปราจีนบุรี
8 พ.ย. 64
วิถี "สวนดั้งเดิม" คลองบางประทุน เขตจอมทอง กทม.
15 พ.ย. 64
วิถีคนเก็บเมล็ดพันธุ์ ต.ห้วยเขย่ง อ.ทองผาภูมิ จ.กาญจนบุรี
22 พ.ย. 64
วิถีหน้าฝนคนหันคา อ.หันคา จ.ชัยนาท
29 พ.ย. 64
วิถีคนกุยบุรี อ.กุยบุรี จ.ประจวบคีรีขันธ์
6 ธ.ค. 64
วิถีคนเปียงก่อ อ.เฉลิมพระเกียรติ จ.น่าน
13 ธ.ค. 64
วิถีคนและดอกไม้ บ้านห้วยสำราญ ต.หนองไฮ อ.เมือง จ.อุดรธานี
20 ธ.ค. 64
วิถีหมู่บ้านผ้าไหม บ้านดอนมะเกลือ ต.หนองคู อ.บ้านแท่น จ.ชัยภูมิ
27 ธ.ค. 64
วิถีคน วิถีป่า
2 ม.ค. 65
วิถีคนเลี้ยงวัว - ควาย
9 ม.ค. 65
วิถีคนกับสายน้ำ
16 ม.ค. 65
วิถีคนหนองกลับ ต.หนองกลับ อ.สวรรคโลก จ.สุโขทัย
11 ก.ค. 65
วิถีคนภูเก็ตบ้านไม้ขาว อ.ถลาง จ.ภูเก็ต
18 ก.ค. 65
วิถีคนกะบกเตี้ย อ.เนินขาม จ.ชัยนาท
25 ก.ค. 65
วิถีฤๅษีบ้านมอตะหลั่ว ต.แม่จัน อ.อุ้มผาง จ.ตาก
1 ส.ค. 65
วิถีคนกลางป่า ต.แม่จัน อ.อุ้มผาง จ.ตาก
8 ส.ค. 65
ซีรีส์วิถีคน

วิถีบัวบึงบอระเพ็ด ต.ทับกฤช อ.ชุมแสง จ.นครสวรรค์
2 ส.ค. 64
วิถีที่เปลี่ยนไปของโอรังอัสลี บ้านในหลง ต.แม่หวาด อ.ธารโต จ.ยะลา
9 ส.ค. 64
วิถีคนเกาะหมาก ต.เกาะหมาก อ.ปากพะยูน จ.พัทลุง
16 ส.ค. 64
วิถีเรือรับจ้างคลองปากน้ำ ต.ปากน้ำ อ.เมือง จ.ชุมพร
23 ส.ค. 64
วิถีเขื่อนแก่งกระจาน ต.แก่งกระจาน อ.แก่งกระจาน จ.เพชรบุรี
30 ส.ค. 64
วิถีใบไม้ อ.เมือง จ.แม่ฮ่องสอน
6 ก.ย. 64
วิถีคนตีผึ้งป่า ต.สันป่ายาง อ.แม่แตง จ.เชียงใหม่
13 ก.ย. 64
วิถีคนบ้านเอียก ต.สันป่ายาง อ.แม่แตง จ.เชียงใหม่
20 ก.ย. 64
วิถีเกษตรแบ่งปัน "เป็ดไล่ทุ่ง" ต.ลาดหลุมแก้ว อ.ลาดหลุมแก้ว จ.ปทุมธานี
27 ก.ย. 64
วิถีรถถีบ (จักรยาน) บ้านโคก อ.อู่ทอง จ.สุพรรณบุรี
4 ต.ค. 64
วิถี "ควายขนของ" บ้านหมอเฒ่า ต.ช่องสะเดา อ.เมือง จ.กาญจนบุรี
11 ต.ค. 64
วิถีคนเกาะยาว ต.เกาะยาวน้อย อ.เกาะยาว จ.พังงา
18 ต.ค. 64
วิถีคนเก็บลูกชก ต.บางเตย อ.เมือง จ.พังงา
25 ต.ค. 64
วิถีคนหากั้ง บ้านบากันเคย ต.ตันหยงโป อ.เมือง จ.สตูล
1 พ.ย. 64
วิถีรวมใจ บ้านวังใหม่ ต.วังท่าช้าง อ.กบินทร์บุรี จ.ปราจีนบุรี
8 พ.ย. 64
วิถี "สวนดั้งเดิม" คลองบางประทุน เขตจอมทอง กทม.
15 พ.ย. 64
วิถีคนเก็บเมล็ดพันธุ์ ต.ห้วยเขย่ง อ.ทองผาภูมิ จ.กาญจนบุรี
22 พ.ย. 64
วิถีหน้าฝนคนหันคา อ.หันคา จ.ชัยนาท
29 พ.ย. 64
วิถีคนกุยบุรี อ.กุยบุรี จ.ประจวบคีรีขันธ์
6 ธ.ค. 64
วิถีคนเปียงก่อ อ.เฉลิมพระเกียรติ จ.น่าน
13 ธ.ค. 64
วิถีคนและดอกไม้ บ้านห้วยสำราญ ต.หนองไฮ อ.เมือง จ.อุดรธานี
20 ธ.ค. 64
วิถีหมู่บ้านผ้าไหม บ้านดอนมะเกลือ ต.หนองคู อ.บ้านแท่น จ.ชัยภูมิ
27 ธ.ค. 64
วิถีคน วิถีป่า
2 ม.ค. 65
วิถีคนเลี้ยงวัว - ควาย
9 ม.ค. 65
วิถีคนกับสายน้ำ
16 ม.ค. 65
วิถีคนหนองกลับ ต.หนองกลับ อ.สวรรคโลก จ.สุโขทัย
11 ก.ค. 65
วิถีคนภูเก็ตบ้านไม้ขาว อ.ถลาง จ.ภูเก็ต
18 ก.ค. 65
วิถีคนกะบกเตี้ย อ.เนินขาม จ.ชัยนาท
25 ก.ค. 65
วิถีฤๅษีบ้านมอตะหลั่ว ต.แม่จัน อ.อุ้มผาง จ.ตาก
1 ส.ค. 65
วิถีคนกลางป่า ต.แม่จัน อ.อุ้มผาง จ.ตาก
8 ส.ค. 65









