วิถีคนบ้านกอมูเดอ จ.แม่ฮ่องสอน
บ้านกอมูเดอ ต.แม่สามแลบ อ.สบเมย จ.แม่ฮ่องสอน เป็นชาวไทยภูเขาเผ่ากะเหรี่ยง มีบ้านเรือน 149 หลังคา ประชากรประมาณ 592 คน "มิตร" และ "ชัย" สองเพื่อนรักชาวบ้านกอมูเดอ บอกเราว่าที่นี่มีเรื่องราววิถีดั้งเดิมที่ยังหลงเหลืออยู่ เช่นในหมู่บ้านยังนิยมกินข้าวที่ตำด้วยครกกระเดื่อง แม้จะมีโรงสีขนาดเล็ก แต่ก็ไม่มีอะไรที่ทดแทนข้าวที่ได้จากการใช้แรงกายทำ การแต่งกายของผู้หญิงสูงวัยที่นี่ไม่ว่าจะทำอะไรอยู่ก็จะโพกผมด้วยผ้าสีสันสดใสเป็นเหมือนหมวก และใส่เครื่องประดับเต็มคอเต็มแขน เต็มขาที่ทำเองด้วยวัสดุจากธรรมชาติ เช่น เมล็ดกล้วย ฝ้าย ถือเป็นเครื่องประดับที่สวยงามของผู้หญิงในหมู่บ้านนี้มาช้านานแล้ว
- "ซึ" วิถีการเลี้ยงไก่แบบดั้งเดิม
วิถีการเลี้ยงสัตว์อย่างไก่แบบบ้านกอมูเดอก็มีความพิเศษ ยังเลี้ยงกันแบบดั้งเดิม และมีอยู่แทบทุกใต้ถุนบ้าน โดยมี "ซึ" หรือ"สุ่มไก่" รูปร่างน่ารักที่ทำมาจากไม้ไผ่ ขังไก่ในเวลากลางคืนเพื่อให้ไก่นอน นอกจากนี้ยังสามารถ หิ้วบ้าง แบกใส่หลังบ้าง เอาไก่ไปเลี้ยงที่ไร่ด้วยในตอนเช้าและแบกกลับมาในตอนค่ำ ๆ การที่ต้องเอาไก่ไปไร่ เพราะว่าช่วยกินแมลงที่ทำลายพืชผักของชาวบ้าน ทำให้พื้นที่นี้ไม่ต้องใช้สารเคมี
- "ดอกดิน" ผักป่า 1 ปีได้กิน 1 ครั้ง
ลำธารที่ไหลผ่านหมู่บ้านของที่นี่ เป็นถนนในฤดูแล้งที่น้ำลด ชาวบ้านสามารถเดินและขับรถบนลำธารได้ นอกจากจะมีลำธารสายเล็กสายน้อยไหลผ่านแล้ว ที่นี่ยังเต็มไปด้วยป่าที่เป็นแหล่งซูเปอร์มาเก็ตขนาดใหญ่ โดยเฉพาะ "ดอกดิน" ผักป่าที่ผุดขึ้นมาจากดิน มีลักษณะเหมือนดอกไม้ ซึ่งทุกคนรอคอย เพราะ 1 ปีจะได้กินเพียง 1 ครั้งในช่วงหน้าฝน ดอกดินมีหลายลักษณะ เมื่อยังเป็นต้นอ่อน ๆ จะมีสีขาวแซมเหลือง แต่หลังจากที่ดอกร่วงไปจะกลายเป็นลำต้นมีสีออกแดงเรื่อ ๆ สามารถขุดมากินได้ นิยมนำไปแกงหรือต้มกินกับน้ำพริก รสชาติจะออกมัน ๆ เมื่อขุดแล้วก็จะฝังเหง้าหัวไว้ในดินเพื่อเก็บในปีต่อ ๆ ไป
- การปลูก "พลู" ไม่เหมือนที่ใดในประเทศไทย
"ต้นพลู" บ้านกอมูเดอต้องปลูกในป่าใหญ่ เพราะต้องอาศัยต้นไม้ใหญ่ในป่าเพื่อการเติบโต โดยจะเลือกปลูกเถาพลูที่ใต้ต้นไม้ที่บางต้นสูง 20 - 30 เมตร เพื่อให้ต้นพลูเล็ก ๆ เลื้อยเกาะเหมือนกาฝากพันรอบต้น ความจำเป็นในการปลูกพลูในป่าเนื่องจากในป่านั้นมีดินดี น้ำอุดมสมบูรณ์เพราะมีน้ำตกเล็ก ๆ เป็นแหล่งน้ำให้ต้นไม้และอากาศที่ชื้น จะทำให้พลูที่นี่มีใบใหญ่ หนาและสวยงาม โดยจะปลูกหน้าฝนและเก็บหน้าร้อน เวลาเก็บคนขึ้นพลูจะต้องช่วยกันทำบันไดยาว ๆ แล้วปีนขึ้นไปเก็บพลู ซึ่งคนที่ปีนขึ้นไปเก็บพลูต้องปีนต้นไม้เก่งและใจกล้าแกร่งมากเพราะความสูงของต้นไม้สูง ไม่มีอุปกรณ์ป้องกันใด ๆ ใช้ความชำนาญล้วน ๆ
วิถีการกินพลูของคนบ้านกอมูเดอ ชอบกินพลูที่ต้มสุก โดยนำมากินกับหมากและปูนขาว เหมือนที่กินใบพลูสด ๆ แต่ที่ต้องต้มเพราะจะทำให้อยู่ได้นาน และทำให้หมากที่กินด้วยไม่แข็งมาก พลูต้มของบ้านกอมูเดอเป็นที่นิยมของพ่อค้าทำให้ชาวบ้านมีรายได้จากการขายพลูต้ม ในราคากิโลกรัมละ 20 บาท นับเป็นความโชคดีของคนที่นี่ที่มีทรัพยากรที่ไม่ต้องซื้อหา ทำให้สามารถหากินหาใช้ได้โดยไม่ต้องลงทุนอะไรมาก
ป่าที่นี่ถือเป็นแหล่งอาหารสำคัญที่ช่วยหล่อเลี้ยงชีวิตผู้คนมายาวนาน เปรียบเหมือนห้องครัวใหญ่ของชาวบ้านเก็บกินตลอดทั้งปี ทำให้คนรุ่นใหม่ในหมู่บ้านหลาย ๆ คนที่เคยไปใช้ชีวิตอยู่ในเมืองก็หันกลับมาอยู่บ้าน วิถีชีวิตผู้คนที่นี่เรียนรู้ที่จะอยู่ร่วมกับธรรมชาติมาตั้งแต่รุ่นบรรพบุรุษ พ่อแม่มาสอนเรื่องการดูแลป่าอย่างไรให้สามารถผลิตอาหารให้กินได้ตลอด พวกเขาก็ทำตามคำสอนเหล่านั้น
ติดตามในรายการซีรีส์วิถีคน วันจันทร์ที่ 7 พฤศจิกายน 2565 เวลา 17.30 - 18.00 น. ทางไทยพีบีเอส รับชมออนไลน์ทาง www.thaipbs.or.th/Live
ซีรีส์วิถีคน

วิถีริมโขง อ.โขงเจียม จ.อุบลราชธานี
15 ส.ค. 65
วิถีคนทำเกลือบ้านท่าสะอาด อ.เซกา จ.บึงกาฬ
22 ส.ค. 65
วิถีหมู่บ้านนักขุดบ้านดอนดู่ ต.เขวา อ.เมือง จ.มหาสารคาม
29 ส.ค. 65
วิถีรถคอกหมู อ.กงไกรลาศ จ.สุโขทัย
5 ก.ย. 65
วิถีหมู่บ้านปั้นครกและสาก จ.นครพนม - ยโสธร
12 ก.ย. 65
วิถีคนเลี้ยงควายในทะเลน้อย อ.ระโนด จ.สงขลา และ อ.ควนขนุน จ.พัทลุง
26 ก.ย. 65
วิถีคนเกาะเรียน อ.พระนครศรีอยุธยา จ.พระนครศรีอยุธยา
3 ต.ค. 65
วิถีคนตีผึ้งผา อ.แม่แตง จ.เชียงใหม่
10 ต.ค. 65
วิถีคนม้ง บ้านแม่สาน้อย อ.แม่ริม จ.เชียงใหม่
17 ต.ค. 65
วิถีเกาะมุกด์ ต.เกาะลิบง อ.กันตัง จ.ตรัง
24 ต.ค. 65
วิถีรถม้าลำปาง บ้านวังหม้อ อ.เมือง จ.ลำปาง
31 ต.ค. 65
วิถีคนบ้านกอมูเดอ จ.แม่ฮ่องสอน
7 พ.ย. 65
วิถีคนทำหมี่พิมายและข้าวโป่ง จ.นครราชสีมา
14 พ.ย. 65
วิถีเรืออีโปง จ.นครราชสีมา
21 พ.ย. 65
วิถีทุเรียน บ้านบันนังกระแจะ อ.ธารโต จ.ยะลา
28 พ.ย. 65
วิถีคนชายแดนใต้ บ้านทุ่งพลา ต.ทุ่งพลา อ.โคกโพธิ์ จ.ปัตตานี
5 ธ.ค. 65
วิถีริมคลอง จ.นนทบุรี
12 ธ.ค. 65
วิถีบุญวันสารทกูย บ้านตาโมม ต.สะกาด อ.สังขะ จ.สุรินทร์
19 ธ.ค. 65
วิถีคนบ้านทับทิมสยาม 05 ต.คลองไก่เถื่อน อ.คลองหาด จ.สระแก้ว
26 ธ.ค. 65
วิถีคนบ้านเวียงลอ จ.พะเยา
2 ม.ค. 66
วิถีหน้าฝนคนเชียงของ อ.เชียงของ จ.เชียงราย
9 ม.ค. 66
วิถีคนบ้านปากคลองอ้อมใหญ่ ต.เขาดิน อ.บางปะกง จ.ฉะเชิงเทรา
1 ก.ค. 66
วิถีคนล้านนา ต.ท่าผา อ.แม่แจ่ม จ.เชียงใหม่
8 ก.ค. 66
วิถีคนแม่สอด อ.แม่สอด จ.ตาก
15 ก.ค. 66
วิถีความสุขในฤดูน้ำหลาก จ.สิงห์บุรี
22 ก.ค. 66
วิถีคนแม่ตื่น อ.อมก๋อย จ.เชียงใหม่ และ อ.แม่ระมาด จ.ตาก
29 ก.ค. 66
วิถีหมู่บ้านนักหาบ จ.บุรีรัมย์
5 ส.ค. 66
วิถีคนเสียมเรียบ ประเทศกัมพูชา
19 ส.ค. 66
วิถีคนโตนเลสาบ ประเทศกัมพูชา
26 ส.ค. 66
วิถีคนคลองพระโขนง กรุงเทพมหานคร
2 ก.ย. 66
ซีรีส์วิถีคน

วิถีริมโขง อ.โขงเจียม จ.อุบลราชธานี
15 ส.ค. 65
วิถีคนทำเกลือบ้านท่าสะอาด อ.เซกา จ.บึงกาฬ
22 ส.ค. 65
วิถีหมู่บ้านนักขุดบ้านดอนดู่ ต.เขวา อ.เมือง จ.มหาสารคาม
29 ส.ค. 65
วิถีรถคอกหมู อ.กงไกรลาศ จ.สุโขทัย
5 ก.ย. 65
วิถีหมู่บ้านปั้นครกและสาก จ.นครพนม - ยโสธร
12 ก.ย. 65
วิถีคนเลี้ยงควายในทะเลน้อย อ.ระโนด จ.สงขลา และ อ.ควนขนุน จ.พัทลุง
26 ก.ย. 65
วิถีคนเกาะเรียน อ.พระนครศรีอยุธยา จ.พระนครศรีอยุธยา
3 ต.ค. 65
วิถีคนตีผึ้งผา อ.แม่แตง จ.เชียงใหม่
10 ต.ค. 65
วิถีคนม้ง บ้านแม่สาน้อย อ.แม่ริม จ.เชียงใหม่
17 ต.ค. 65
วิถีเกาะมุกด์ ต.เกาะลิบง อ.กันตัง จ.ตรัง
24 ต.ค. 65
วิถีรถม้าลำปาง บ้านวังหม้อ อ.เมือง จ.ลำปาง
31 ต.ค. 65
วิถีคนบ้านกอมูเดอ จ.แม่ฮ่องสอน
7 พ.ย. 65
วิถีคนทำหมี่พิมายและข้าวโป่ง จ.นครราชสีมา
14 พ.ย. 65
วิถีเรืออีโปง จ.นครราชสีมา
21 พ.ย. 65
วิถีทุเรียน บ้านบันนังกระแจะ อ.ธารโต จ.ยะลา
28 พ.ย. 65
วิถีคนชายแดนใต้ บ้านทุ่งพลา ต.ทุ่งพลา อ.โคกโพธิ์ จ.ปัตตานี
5 ธ.ค. 65
วิถีริมคลอง จ.นนทบุรี
12 ธ.ค. 65
วิถีบุญวันสารทกูย บ้านตาโมม ต.สะกาด อ.สังขะ จ.สุรินทร์
19 ธ.ค. 65
วิถีคนบ้านทับทิมสยาม 05 ต.คลองไก่เถื่อน อ.คลองหาด จ.สระแก้ว
26 ธ.ค. 65
วิถีคนบ้านเวียงลอ จ.พะเยา
2 ม.ค. 66
วิถีหน้าฝนคนเชียงของ อ.เชียงของ จ.เชียงราย
9 ม.ค. 66
วิถีคนบ้านปากคลองอ้อมใหญ่ ต.เขาดิน อ.บางปะกง จ.ฉะเชิงเทรา
1 ก.ค. 66
วิถีคนล้านนา ต.ท่าผา อ.แม่แจ่ม จ.เชียงใหม่
8 ก.ค. 66
วิถีคนแม่สอด อ.แม่สอด จ.ตาก
15 ก.ค. 66
วิถีความสุขในฤดูน้ำหลาก จ.สิงห์บุรี
22 ก.ค. 66
วิถีคนแม่ตื่น อ.อมก๋อย จ.เชียงใหม่ และ อ.แม่ระมาด จ.ตาก
29 ก.ค. 66
วิถีหมู่บ้านนักหาบ จ.บุรีรัมย์
5 ส.ค. 66
วิถีคนเสียมเรียบ ประเทศกัมพูชา
19 ส.ค. 66
วิถีคนโตนเลสาบ ประเทศกัมพูชา
26 ส.ค. 66
วิถีคนคลองพระโขนง กรุงเทพมหานคร
2 ก.ย. 66









