วิถีบุญวันสารทกูย บ้านตาโมม ต.สะกาด อ.สังขะ จ.สุรินทร์
บ้านตาโมม ต.สะกาด อ.สังขะ จ.สุรินทร์ เป็นหมู่บ้านที่มีอาชีพทำนา ผู้คนที่นี่เป็นคนไทยชาติพันธุ์กูยหรือส่วย มีภาษาพูดที่เป็นเอกลักษณ์ และมีความเชื่อความศรัทธาในการรักษาประเพณีอย่างเข้มแข็ง โดยเฉพาะวันสารทกูยหรือสารทส่วย ซึ่งจะทำในวันขึ้น 14 ค่ำและ 15 ค่ำ เดือน 10 ของทุกปี
- บรรพบุรุษผู้ล่วงลับ ต้องได้กินดี อยู่ดี
การเตรียมงานเทศกาลวันสารทสำคัญมาก สิ่งของต้องเตรียมมีมากโดยต้องเตรียมไว้ล่วงหน้า เพราะมีทั้งของกิน ของใช้ ของสด ของแห้ง โดยเฉพาะอาหารการกินนั้นจะมากเป็นพิเศษ เพราะต้องใช้ทั้งการเซ่นไหว้ และนำไปใส่กระบุงวันสารท ซึ่งอาหารนั้นมีทั้งอาหารคาว อาหารหวาน และล้วนแต่เป็นอาหารที่บรรพบุรุษ พ่อแม่ ญาติพี่น้อง ผู้ล่วงลับไปแล้วชอบกิน จำพวกขนม เช่น ขนมโช้ก, ขนมโกร้ย, ขนมดอกจอก, ข้าวพอง และอาหารต่าง ๆ เช่น กบ, หนู, ปลา, ปลาไหล, เนื้อวัว, เนื้อหมู ซึ่งต้องปิ้ง ย่าง นึ่ง หรือแกง เพราะเป็นการประกอบอาหารของคนสมัยก่อนที่น้ำมันเป็นของหายาก
ป้านิยม พลศรี บอกว่า "ปีหนึ่งมีเพียงครั้งเดียวที่จะได้ทำบุญใหญ่ให้พ่อแม่ อาหารที่พ่อแม่เคยชอบกิน ยากลำบากแค่ไหนก็จะหา ทำแล้วมีความสุข"
- ขึ้น 14 ค่ำ เดือน 10 วันรวมญาติวันแห่งการเซ่นไหว้
"วันเซ่นไหว้" เป็นวันที่ลูกหลานคนบ้านตาโมมจากที่ต่าง ๆ ทุกเพศ ทุกวัย กลับมารวมตัวกัน เพื่อนำอาหารมากมายที่เตรียมไว้ ไปเซ่นไหว้อัฐิของบรรพบุรุษ พ่อแม่ ญาติพี่น้องชาวบ้านตาโมมผู้ล่วงลับไปแล้วที่เจดีย์ บริเวณรอบ ๆ กำแพงวัดเต่าทองซึ่งเป็นวัดประจำหมู่บ้าน การเซ่นไหว้จะทำทั้งวัน ซึ่งจะมีการนิมนต์พระมาสวดมาติกาบังสุกุล
นอกจากการเซ่นที่วัดแล้ว ในเวลาเย็นถึงค่ำ จะรวมลูกหลานอีกครั้งที่บ้านหลังที่พ่อแม่หรือบรรพบุรุษเคยอยู่ก่อนเสียชีวิต เป็นการเซ่นไหว้แบบครอบครัว เมื่อเสร็จพิธีจะรับประทานอาหารที่นำมาเซ่นด้วยกัน ผู้ใหญ่บ้านศุภสรณ์ ชัยนนท์ บอกว่าถือเป็นช่วงเวลาที่ญาติพี่น้องได้พบปะพูดคุย ได้แสดงให้ผู้ล่วงลับได้เห็นว่าลูกหลานมีความเป็นหนึ่งเดียว
- ขึ้น 15 ค่ำ เดือน 10 วันสารทกูย
วันสำคัญที่ทุกครอบครัวจะเตรียมกระบุงซึ่งทำมาจากไม้ไผ่ ใส่ข้าวของเครื่องใช้ ของกิน อาหารคาวหวานอีกส่วนหนึ่ง ซึ่งเป็นของสำหรับคนตาย ใส่ให้เต็มกระบุง ทั้งของสดของแห้ง ของกิน ของใช้ ตั้งแต่เสื้อผ้า รองเท้า ขัน เงิน ไฟแช็ค สบู่ ยาสระผม ความพิเศษคือห่อด้วยใบตองและมัดด้วยด้ายสีขาว และที่ขาดไม่ได้คือ พืชประเภทหัวและแตกหน่อ ไม่ว่าจะเป็น กระชาย ข่า ว่านไฟ ตะไคร้ หน่อไม้ โดยจะเขียนชื่อผู้ตายไว้ในกระดาษเสียบไปในกระบุง เสร็จแล้วพระสงฆ์จะทำมาติกาสวดบังสุกุล ลูกหลานนั้นจะกรวดน้ำ เรียกพ่อแม่บรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้วให้มารับของที่นำมาให้ จะมีการเรียกชื่อตามสลากที่ได้เขียนไป โดยคณะกรรมการหมู่บ้านจะเป็นคนอ่าน เช่น "สาก สากนาย... และนาง.... ผัวเมียลูกเต้า มีข้าวปลาอาหารอุทิศให้พ่อ...แม่...กระบุงหนึ่งใหญ่ ๆ" เวลาเดียวกันผู้ที่อุทิศก็จะยกกระบุงชูสูงขึ้น เพื่อให้ผีบรรพบุรุษที่รออยู่บริเวณนั้นได้เห็นและเข้ามารับเอาของไป พร้อมเรียกให้พ่อแม่มารับ สลากจะถูกอ่านจนครบทุกคน ทำพิธีกรวดน้ำ แล้วนำไปแห่รอบอุโบสถ 3 รอบ โดยตอนที่แห่นั้นส่วนใหญ่จะนิยมยกทูนหัว เพราะถือเป็นของที่เอามาทำบุญ จากนั้นเมื่อแห่เสร็จสิ่งของทั้งหมดจะแจกจ่ายให้คนอื่นทั้งหมด เจ้าของสิ่งของกระบุงจะไม่นำของเหล่านั้นกลับมาเข้าบ้านของตนเองเด็ดขาด เป็นประเพณีของชาวกูยที่สืบทอดกันมา
ติดตามในรายการซีรีส์วิถีคน วันจันทร์ที่ 19 ธันวาคม 2565 เวลา 17.30 - 18.00 น. ทางไทยพีบีเอส รับชมออนไลน์ทาง www.thaipbs.or.th/Live
แท็กที่เกี่ยวข้อง:
ซีรีส์วิถีคน

วิถีริมโขง อ.โขงเจียม จ.อุบลราชธานี
15 ส.ค. 65
วิถีคนทำเกลือบ้านท่าสะอาด อ.เซกา จ.บึงกาฬ
22 ส.ค. 65
วิถีหมู่บ้านนักขุดบ้านดอนดู่ ต.เขวา อ.เมือง จ.มหาสารคาม
29 ส.ค. 65
วิถีรถคอกหมู อ.กงไกรลาศ จ.สุโขทัย
5 ก.ย. 65
วิถีหมู่บ้านปั้นครกและสาก จ.นครพนม - ยโสธร
12 ก.ย. 65
วิถีคนเลี้ยงควายในทะเลน้อย อ.ระโนด จ.สงขลา และ อ.ควนขนุน จ.พัทลุง
26 ก.ย. 65
วิถีคนเกาะเรียน อ.พระนครศรีอยุธยา จ.พระนครศรีอยุธยา
3 ต.ค. 65
วิถีคนตีผึ้งผา อ.แม่แตง จ.เชียงใหม่
10 ต.ค. 65
วิถีคนม้ง บ้านแม่สาน้อย อ.แม่ริม จ.เชียงใหม่
17 ต.ค. 65
วิถีเกาะมุกด์ ต.เกาะลิบง อ.กันตัง จ.ตรัง
24 ต.ค. 65
วิถีรถม้าลำปาง บ้านวังหม้อ อ.เมือง จ.ลำปาง
31 ต.ค. 65
วิถีคนบ้านกอมูเดอ จ.แม่ฮ่องสอน
7 พ.ย. 65
วิถีคนทำหมี่พิมายและข้าวโป่ง จ.นครราชสีมา
14 พ.ย. 65
วิถีเรืออีโปง จ.นครราชสีมา
21 พ.ย. 65
วิถีทุเรียน บ้านบันนังกระแจะ อ.ธารโต จ.ยะลา
28 พ.ย. 65
วิถีคนชายแดนใต้ บ้านทุ่งพลา ต.ทุ่งพลา อ.โคกโพธิ์ จ.ปัตตานี
5 ธ.ค. 65
วิถีริมคลอง จ.นนทบุรี
12 ธ.ค. 65
วิถีบุญวันสารทกูย บ้านตาโมม ต.สะกาด อ.สังขะ จ.สุรินทร์
19 ธ.ค. 65
วิถีคนบ้านทับทิมสยาม 05 ต.คลองไก่เถื่อน อ.คลองหาด จ.สระแก้ว
26 ธ.ค. 65
วิถีคนบ้านเวียงลอ จ.พะเยา
2 ม.ค. 66
วิถีหน้าฝนคนเชียงของ อ.เชียงของ จ.เชียงราย
9 ม.ค. 66
วิถีคนบ้านปากคลองอ้อมใหญ่ ต.เขาดิน อ.บางปะกง จ.ฉะเชิงเทรา
1 ก.ค. 66
วิถีคนล้านนา ต.ท่าผา อ.แม่แจ่ม จ.เชียงใหม่
8 ก.ค. 66
วิถีคนแม่สอด อ.แม่สอด จ.ตาก
15 ก.ค. 66
วิถีความสุขในฤดูน้ำหลาก จ.สิงห์บุรี
22 ก.ค. 66
วิถีคนแม่ตื่น อ.อมก๋อย จ.เชียงใหม่ และ อ.แม่ระมาด จ.ตาก
29 ก.ค. 66
วิถีหมู่บ้านนักหาบ จ.บุรีรัมย์
5 ส.ค. 66
วิถีคนเสียมเรียบ ประเทศกัมพูชา
19 ส.ค. 66
วิถีคนโตนเลสาบ ประเทศกัมพูชา
26 ส.ค. 66
วิถีคนคลองพระโขนง กรุงเทพมหานคร
2 ก.ย. 66
ซีรีส์วิถีคน

วิถีริมโขง อ.โขงเจียม จ.อุบลราชธานี
15 ส.ค. 65
วิถีคนทำเกลือบ้านท่าสะอาด อ.เซกา จ.บึงกาฬ
22 ส.ค. 65
วิถีหมู่บ้านนักขุดบ้านดอนดู่ ต.เขวา อ.เมือง จ.มหาสารคาม
29 ส.ค. 65
วิถีรถคอกหมู อ.กงไกรลาศ จ.สุโขทัย
5 ก.ย. 65
วิถีหมู่บ้านปั้นครกและสาก จ.นครพนม - ยโสธร
12 ก.ย. 65
วิถีคนเลี้ยงควายในทะเลน้อย อ.ระโนด จ.สงขลา และ อ.ควนขนุน จ.พัทลุง
26 ก.ย. 65
วิถีคนเกาะเรียน อ.พระนครศรีอยุธยา จ.พระนครศรีอยุธยา
3 ต.ค. 65
วิถีคนตีผึ้งผา อ.แม่แตง จ.เชียงใหม่
10 ต.ค. 65
วิถีคนม้ง บ้านแม่สาน้อย อ.แม่ริม จ.เชียงใหม่
17 ต.ค. 65
วิถีเกาะมุกด์ ต.เกาะลิบง อ.กันตัง จ.ตรัง
24 ต.ค. 65
วิถีรถม้าลำปาง บ้านวังหม้อ อ.เมือง จ.ลำปาง
31 ต.ค. 65
วิถีคนบ้านกอมูเดอ จ.แม่ฮ่องสอน
7 พ.ย. 65
วิถีคนทำหมี่พิมายและข้าวโป่ง จ.นครราชสีมา
14 พ.ย. 65
วิถีเรืออีโปง จ.นครราชสีมา
21 พ.ย. 65
วิถีทุเรียน บ้านบันนังกระแจะ อ.ธารโต จ.ยะลา
28 พ.ย. 65
วิถีคนชายแดนใต้ บ้านทุ่งพลา ต.ทุ่งพลา อ.โคกโพธิ์ จ.ปัตตานี
5 ธ.ค. 65
วิถีริมคลอง จ.นนทบุรี
12 ธ.ค. 65
วิถีบุญวันสารทกูย บ้านตาโมม ต.สะกาด อ.สังขะ จ.สุรินทร์
19 ธ.ค. 65
วิถีคนบ้านทับทิมสยาม 05 ต.คลองไก่เถื่อน อ.คลองหาด จ.สระแก้ว
26 ธ.ค. 65
วิถีคนบ้านเวียงลอ จ.พะเยา
2 ม.ค. 66
วิถีหน้าฝนคนเชียงของ อ.เชียงของ จ.เชียงราย
9 ม.ค. 66
วิถีคนบ้านปากคลองอ้อมใหญ่ ต.เขาดิน อ.บางปะกง จ.ฉะเชิงเทรา
1 ก.ค. 66
วิถีคนล้านนา ต.ท่าผา อ.แม่แจ่ม จ.เชียงใหม่
8 ก.ค. 66
วิถีคนแม่สอด อ.แม่สอด จ.ตาก
15 ก.ค. 66
วิถีความสุขในฤดูน้ำหลาก จ.สิงห์บุรี
22 ก.ค. 66
วิถีคนแม่ตื่น อ.อมก๋อย จ.เชียงใหม่ และ อ.แม่ระมาด จ.ตาก
29 ก.ค. 66
วิถีหมู่บ้านนักหาบ จ.บุรีรัมย์
5 ส.ค. 66
วิถีคนเสียมเรียบ ประเทศกัมพูชา
19 ส.ค. 66
วิถีคนโตนเลสาบ ประเทศกัมพูชา
26 ส.ค. 66
วิถีคนคลองพระโขนง กรุงเทพมหานคร
2 ก.ย. 66









