มะเร็งลำไส้ รู้ทันความเสี่ยงที่ส่งต่อได้
มะเร็งลำไส้ รู้ทันความเสี่ยงที่ส่งต่อได้
โรคมะเร็งลำไส้ใหญ่เกิดได้จากสองปัจจัยหลัก คือ พฤติกรรมความเสี่ยงสะสมร่วมกับอายุที่เพิ่มขึ้น ซึ่งมักพบในผู้ที่มีอายุ 45–50 ปีขึ้นไป และปัจจัยทางพันธุกรรมที่ส่งต่อในครอบครัว ผู้ที่มีความเสี่ยงทางพันธุกรรมมักตรวจพบโรคในอายุน้อย โดยเฉพาะผู้ที่มีญาติสายตรง เช่น พ่อ แม่ พี่ น้อง หรือบุตร ป่วยเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่ หรือมีสมาชิกในครอบครัวเป็นโรคนี้ก่อนอายุ 50 ปี อย่างไรก็ตาม มะเร็งลำไส้ใหญ่มีจุดเด่นคือมักเริ่มจากการเกิดติ่งเนื้อเล็ก ๆ (Polyp) ในลำไส้ก่อน ซึ่งหากตรวจพบและตัดออกได้ทันเวลาจะช่วยป้องกันการพัฒนากลายเป็นมะเร็งได้อย่างมีประสิทธิภาพ
แนวทางการตรวจคัดกรองและการส่องกล้องลำไส้ใหญ่
การตรวจคัดกรองควรเริ่มทำก่อนเกิดอาการ สำหรับคนทั่วไปที่ไม่มีประวัติครอบครัว แนะนำให้เริ่มคัดกรองเมื่ออายุ 45–50 ปีขึ้นไป ส่วนผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่ ควรเข้ารับการคัดกรองเร็วขึ้น โดยเริ่มส่องกล้องล่วงหน้า 10 ปี จากอายุของญาติสายตรงที่เริ่มเป็นโรค (เช่น หากญาติเป็นตอนอายุ 40 ปี ควรเริ่มส่องกล้องตั้งแต่อายุ 30 ปี)
วิธีการตรวจคัดกรองที่เป็นมาตรฐานสูงสุด (Gold Standard) คือ การส่องกล้องลำไส้ใหญ่ (Colonoscopy) เนื่องจากแพทย์สามารถมองเห็นติ่งเนื้อและทำการตัดออกได้ทันทีในขั้นตอนเดียว ซึ่งช่วยลดความเสี่ยงมะเร็งได้มากกว่า 90% ส่วนวิธีการอื่น ได้แก่ การทำเอ็กซเรย์คอมพิวเตอร์ลำไส้ใหญ่ (CT Colonography) และการตรวจหาเลือดแฝงในอุจจาระ (Fit Test) สัญญาณเตือนที่ต้องรีบพบแพทย์ ได้แก่ ถ่ายอุจจาระเป็นเลือดปนมูก ระบบขับถ่ายเปลี่ยนไป เช่น ท้องผูกสลับท้องเสียเรื้อรัง โลหิตจาง หรือน้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ
การปรับพฤติกรรมและการป้องกันในชีวิตประจำวัน
การป้องกันมะเร็งลำไส้ใหญ่ทำได้โดยการปรับพฤติกรรมการรับประทานอาหาร เน้นอาหารที่มีกากใยสูง ทานผักและผลไม้สดวันละ 15–30 กรัม ดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอ หลีกเลี่ยงอาหารแปรรูป อาหารปิ้งย่างเนื้อแดง งดการดื่มแอลกอฮอล์และการสูบบุหรี่ พร้อมทั้งออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอเพื่อกระตุ้นการเคลื่อนตัวของลำไส้ การตรวจคัดกรองอย่างสม่ำเสมอร่วมกับการดูแลสุขภาพจะช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดโรคได้อย่างยั่งยืน
Fact Check : หักหรือบด ยาลดความดัน เบาหวาน เสี่ยงรับยาเกินขนาด จริงหรือ ?
เรื่องที่แชร์ : มีคำเตือนทางการแพทย์ว่า การนำยาความดันโลหิต หรือ ยาเบาหวานบางชนิด มาหักครึ่ง เคี้ยว หรือบดให้ละเอียดก่อนกลืน อาจทำให้เกิดภาวะช็อกหมดสติจากยาเกินขนาดได้ง่าย ๆ เรื่องนี้จะจริงหรือไม่ Fact Check มีคำตอบจาก ภญ.มาริสา ทองปาน เภสัชกร
คำตอบ: จริง
ยาลดความดันโลหิตสูงและยาเบาหวานหลายชนิดในปัจจุบัน ถูกพัฒนาด้วยเทคโนโลยีการผลิตพิเศษเพื่อควบคุมการกระจายตัวยา ตัวอย่างเช่น ยารูปแบบออกฤทธิ์เนิ่น (Extended Release / Sustained Release) ซึ่งมักมีตัวอักษรต่อท้ายชื่อยา เช่น SR, XR, ER หรือยากลุ่มที่ใช้โครงสร้างเม็ดแบบฟองน้ำควบคุมการปลดปล่อย ยาเหล่านี้จะค่อย ๆ ปลดปล่อยตัวยาเข้าสู่กระแสเลือดอย่างช้า ๆ ตลอดช่วงเวลา 12 ถึง 24 ชั่วโมง นอกจากนี้ ยาบางชนิดยังมีการเคลือบเม็ดยา (Enteric Coated) เพื่อป้องกันไม่ให้ยาถูกย่อยในกระเพาะอาหาร แต่ให้ไปแตกตัวและดูดซึมในลำไส้เล็กแทน
อันตรายจากการหัก บด หรือเคี้ยวยาควบคุมการปลดปล่อย
การบด หัก หรือเคี้ยวยาที่มีโครงสร้างควบคุมการปลดปล่อย เปรียบเสมือนการทำลายเขื่อนกั้นยา ทำให้ระบบควบคุมการปลดปล่อยตัวยาเสียหาย สารสำคัญในยาจะถูกดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือดทั้งหมดในทันที ส่งผลให้เกิดภาวะได้รับยาเกินขนาด (Overdose) อย่างฉับพลัน
- ยาลดความดันโลหิตสูง: เมื่อยาถูกดูดซึมเร็วเกินไป จะทำให้ระดับความดันโลหิตตกอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้เกิดอาการหน้ามืด วูบจากการเปลี่ยนท่าทาง หรือหมดสติ
- ยาเบาหวาน: จะกระตุ้นให้ระดับน้ำตาลในเลือดลดต่ำลงอย่างรวดเร็ว เกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ (Hypoglycemia) มีอาการใจสั่น เหงื่อออก หิวจัด และช็อกหมดสติ
ข้อสังเกตและการปฏิบัติตัวอย่างถูกต้อง
การสังเกตว่าเม็ดยาสามารถหักหรือบดได้หรือไม่ ให้ดูที่ตัวอักษรต่อท้ายชื่อยาบนฉลาก หรือสังเกตรอยบากบนเม็ดยา หากเม็ดยามีรอยบากชัดเจนแสดงว่าสามารถหักแบ่งตามรอยได้ แต่หากเม็ดยามีลักษณะเคลือบมันเงาหรือไม่มีรอยบาก ห้ามทำการหักหรือบดเองโดยเด็ดขาด สำหรับผู้สูงอายุหรือผู้ป่วยที่มีปัญหาการกลืน ไม่ควรใช้วิธีบดยาเอง แต่ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรเพื่อปรับเปลี่ยนรูปแบบยา เช่น เปลี่ยนเป็นยาน้ำ หรือปรับเป็นยาเม็ดที่มีขนาดเล็กลงแต่มีประสิทธิภาพเท่าเดิม เพื่อความปลอดภัยสูงสุดในการรักษา
ติดตามชมในรายการคนสู้โรค วันพฤหัสบดีที่ 19 มีนาคม 2569 เวลา 15.05 – 15.30 น. ทางไทยพีบีเอส หรือ รับชมสดออนไลน์ทาง www.thaipbs.or.th/Live
วิดีโอแนะนำ
- 22:28
เต่าอวิ้นกง ปรับอวิ้นชี่ ดูแลสุขภาพแบบแพทย์แผนจีน
20 ก.พ. 69 - 24:41
สังคมสูงวัย กับภาวะโรคกระดูก, เยลลี่ผสมเมลาโทนินอันตราย จริงไหม ?
23 ก.พ. 69 - 23:43
ขี้ลืมตามวัยหรืออัลไซเมอร์, หูตึง สัญญาณอัลไซเมอร์ จริงหรือ ?
24 ก.พ. 69 - 23:26
ก้าวข้ามขีดจำกัดมะเร็งระยะที่ 4 ด้วยการดูแลแบบประคับประคอง
25 ก.พ. 69 - 25:16
ไขรหัสลับพันธุกรรม ความหวังใหม่...สู้โรคหายาก, เบกกิ้งโซดา-ผงถ่านชาโคล ช่วยขัดฟันขาว ?
2 มี.ค. 69 - 24:48
รู้ทันโรคไต ป้องกันได้ด้วยตัวคุณ
4 มี.ค. 69 - 23:40
เรื่องต้องรู้เกี่ยวกับโรคพิษสุนัขบ้า
5 มี.ค. 69 - 24:04
“สวนลุมพินี” และแหล่งสร้างสุขผู้สูงวัย “ศูนย์นันทนาการลุมพินี”
6 มี.ค. 69 - 23:54
โภชนาการผู้สูงวัย กินครบ 5 หมู่ สุขภาพแข็งแรง
9 มี.ค. 69 - 24:56
ป้องกันเหงือกร่น ลดโอกาสฟันร่วง
10 มี.ค. 69 - 24:51
ประจำเดือนหมดถาวร “วัยทอง” เรียกหา ดูแลสุขภาพอย่างไรดี
11 มี.ค. 69 - 23:40
PD-HD ผู้ป่วยโรคไต เลือกแบบไหนดี
12 มี.ค. 69 - 23:43
ปลูกถ่ายไต (KT) ทางเลือกเพื่อคุณภาพชีวิตที่ยืนยาวของผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง
17 มี.ค. 69 - 23:12
สูงวัยสุขภาพพังจาก “อากาศร้อน” ต้องรับมืออย่างไร
18 มี.ค. 69 - กำลังเล่น...
มะเร็งลำไส้ รู้ทันความเสี่ยงที่ส่งต่อได้
19 มี.ค. 69 - 24:48
เรียนรู้ไม่มีวันเกษียณ โรงเรียนสูงวัย อบต.ท่างาม จ.สิงห์บุรี
20 มี.ค. 69 - 24:27
ไข้กาฬหลังแอ่น ป้องกันความเสี่ยงก่อนเดินทาง
23 มี.ค. 69 - 24:26
รูมาตอยด์ รู้เร็ว รักษาได้
24 มี.ค. 69 - 24:01
“ลิ้นไม่รับรส” ภาวะเสื่อมถอยในผู้สูงวัย สู่ปัญหาสุขภาพจากการกิน
26 มี.ค. 69 - 24:58
สร้างเสริมสุขภาพดีกับกิจกรรม “รอบรู้เรื่องยา” ลดความเข้าใจผิดเรื่องยา
27 มี.ค. 69 - 26:03
ชีวิตที่เปลี่ยนไป เมื่อ "ไตใหม่" เริ่มทำงาน, "เบอร์เบอรีน" คือยาลดน้ำหนัก ?
30 มี.ค. 69 - 24:57
ผื่นแพ้เซ็บเดิร์ม ตัวร้ายทำลายผิว, ดื่มคอลลาเจนทุกวัน สร้างกระดูกอ่อน จริงหรือ ?
31 มี.ค. 69 - 25:03
สมุนไพรใกล้ตัว ทางรอดสุขภาพในภาวะวิกฤติ
1 เม.ย. 69 - 23:54
หัวใจเต้นผิดจังหวะ สัญญาณที่ไม่ควรมองข้าม
2 เม.ย. 69 - 23:16
รอบรู้เรื่องยา ปรับนิดพิชิตโรค
3 เม.ย. 69 - 25:06
กินอย่างไรเมื่อต้องล้างไต, ดื่มน้ำเย็นตอนมีประจำเดือน ทำให้เลือดคั่ง จริงหรือ ?
7 เม.ย. 69 - 24:23
รังสี UV ทำให้ผิวแก่ไว และอันตรายอย่างไร ?, "วิตามินซี" โดสสูง ป้องกันไข้หวัด 100% จริงหรือ ?
9 เม.ย. 69 - 23:49
เมนูสุขภาพ กินดีมีความสุข, กิน "ถั่วงอกดิบ" เสี่ยงอาหารเป็นพิษ ?
10 เม.ย. 69 - 24:45
การปฐมพยาบาล และการรักษาอาการ"ฮีทสโตรก"
16 เม.ย. 69 - 22:52
ชาญชรา#2 สถานีดูแลใจผู้สูงอายุ
17 เม.ย. 69
- 22:28
เต่าอวิ้นกง ปรับอวิ้นชี่ ดูแลสุขภาพแบบแพทย์แผนจีน
20 ก.พ. 69 - 24:41
สังคมสูงวัย กับภาวะโรคกระดูก, เยลลี่ผสมเมลาโทนินอันตราย จริงไหม ?
23 ก.พ. 69 - 23:43
ขี้ลืมตามวัยหรืออัลไซเมอร์, หูตึง สัญญาณอัลไซเมอร์ จริงหรือ ?
24 ก.พ. 69 - 23:26
ก้าวข้ามขีดจำกัดมะเร็งระยะที่ 4 ด้วยการดูแลแบบประคับประคอง
25 ก.พ. 69 - 25:16
ไขรหัสลับพันธุกรรม ความหวังใหม่...สู้โรคหายาก, เบกกิ้งโซดา-ผงถ่านชาโคล ช่วยขัดฟันขาว ?
2 มี.ค. 69 - 24:48
รู้ทันโรคไต ป้องกันได้ด้วยตัวคุณ
4 มี.ค. 69 - 23:40
เรื่องต้องรู้เกี่ยวกับโรคพิษสุนัขบ้า
5 มี.ค. 69 - 24:04
“สวนลุมพินี” และแหล่งสร้างสุขผู้สูงวัย “ศูนย์นันทนาการลุมพินี”
6 มี.ค. 69 - 23:54
โภชนาการผู้สูงวัย กินครบ 5 หมู่ สุขภาพแข็งแรง
9 มี.ค. 69 - 24:56
ป้องกันเหงือกร่น ลดโอกาสฟันร่วง
10 มี.ค. 69 - 24:51
ประจำเดือนหมดถาวร “วัยทอง” เรียกหา ดูแลสุขภาพอย่างไรดี
11 มี.ค. 69 - 23:40
PD-HD ผู้ป่วยโรคไต เลือกแบบไหนดี
12 มี.ค. 69 - 23:43
ปลูกถ่ายไต (KT) ทางเลือกเพื่อคุณภาพชีวิตที่ยืนยาวของผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง
17 มี.ค. 69 - 23:12
สูงวัยสุขภาพพังจาก “อากาศร้อน” ต้องรับมืออย่างไร
18 มี.ค. 69 - กำลังเล่น...
มะเร็งลำไส้ รู้ทันความเสี่ยงที่ส่งต่อได้
19 มี.ค. 69 - 24:48
เรียนรู้ไม่มีวันเกษียณ โรงเรียนสูงวัย อบต.ท่างาม จ.สิงห์บุรี
20 มี.ค. 69 - 24:27
ไข้กาฬหลังแอ่น ป้องกันความเสี่ยงก่อนเดินทาง
23 มี.ค. 69 - 24:26
รูมาตอยด์ รู้เร็ว รักษาได้
24 มี.ค. 69 - 24:01
“ลิ้นไม่รับรส” ภาวะเสื่อมถอยในผู้สูงวัย สู่ปัญหาสุขภาพจากการกิน
26 มี.ค. 69 - 24:58
สร้างเสริมสุขภาพดีกับกิจกรรม “รอบรู้เรื่องยา” ลดความเข้าใจผิดเรื่องยา
27 มี.ค. 69 - 26:03
ชีวิตที่เปลี่ยนไป เมื่อ "ไตใหม่" เริ่มทำงาน, "เบอร์เบอรีน" คือยาลดน้ำหนัก ?
30 มี.ค. 69 - 24:57
ผื่นแพ้เซ็บเดิร์ม ตัวร้ายทำลายผิว, ดื่มคอลลาเจนทุกวัน สร้างกระดูกอ่อน จริงหรือ ?
31 มี.ค. 69 - 25:03
สมุนไพรใกล้ตัว ทางรอดสุขภาพในภาวะวิกฤติ
1 เม.ย. 69 - 23:54
หัวใจเต้นผิดจังหวะ สัญญาณที่ไม่ควรมองข้าม
2 เม.ย. 69 - 23:16
รอบรู้เรื่องยา ปรับนิดพิชิตโรค
3 เม.ย. 69 - 25:06
กินอย่างไรเมื่อต้องล้างไต, ดื่มน้ำเย็นตอนมีประจำเดือน ทำให้เลือดคั่ง จริงหรือ ?
7 เม.ย. 69 - 24:23
รังสี UV ทำให้ผิวแก่ไว และอันตรายอย่างไร ?, "วิตามินซี" โดสสูง ป้องกันไข้หวัด 100% จริงหรือ ?
9 เม.ย. 69 - 23:49
เมนูสุขภาพ กินดีมีความสุข, กิน "ถั่วงอกดิบ" เสี่ยงอาหารเป็นพิษ ?
10 เม.ย. 69 - 24:45
การปฐมพยาบาล และการรักษาอาการ"ฮีทสโตรก"
16 เม.ย. 69 - 22:52
ชาญชรา#2 สถานีดูแลใจผู้สูงอายุ
17 เม.ย. 69




























































