คนสู้โรค
คนสู้โรค

มะเร็งลำไส้ รู้ทันความเสี่ยงที่ส่งต่อได้

หน้ารายการ
19 มี.ค. 69

มะเร็งลำไส้ รู้ทันความเสี่ยงที่ส่งต่อได้

โรคมะเร็งลำไส้ใหญ่เกิดได้จากสองปัจจัยหลัก คือ พฤติกรรมความเสี่ยงสะสมร่วมกับอายุที่เพิ่มขึ้น ซึ่งมักพบในผู้ที่มีอายุ 45–50 ปีขึ้นไป และปัจจัยทางพันธุกรรมที่ส่งต่อในครอบครัว ผู้ที่มีความเสี่ยงทางพันธุกรรมมักตรวจพบโรคในอายุน้อย โดยเฉพาะผู้ที่มีญาติสายตรง เช่น พ่อ แม่ พี่ น้อง หรือบุตร ป่วยเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่ หรือมีสมาชิกในครอบครัวเป็นโรคนี้ก่อนอายุ 50 ปี อย่างไรก็ตาม มะเร็งลำไส้ใหญ่มีจุดเด่นคือมักเริ่มจากการเกิดติ่งเนื้อเล็ก ๆ (Polyp) ในลำไส้ก่อน ซึ่งหากตรวจพบและตัดออกได้ทันเวลาจะช่วยป้องกันการพัฒนากลายเป็นมะเร็งได้อย่างมีประสิทธิภาพ

แนวทางการตรวจคัดกรองและการส่องกล้องลำไส้ใหญ่

การตรวจคัดกรองควรเริ่มทำก่อนเกิดอาการ สำหรับคนทั่วไปที่ไม่มีประวัติครอบครัว แนะนำให้เริ่มคัดกรองเมื่ออายุ 45–50 ปีขึ้นไป ส่วนผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่ ควรเข้ารับการคัดกรองเร็วขึ้น โดยเริ่มส่องกล้องล่วงหน้า 10 ปี จากอายุของญาติสายตรงที่เริ่มเป็นโรค (เช่น หากญาติเป็นตอนอายุ 40 ปี ควรเริ่มส่องกล้องตั้งแต่อายุ 30 ปี)

วิธีการตรวจคัดกรองที่เป็นมาตรฐานสูงสุด (Gold Standard) คือ การส่องกล้องลำไส้ใหญ่ (Colonoscopy) เนื่องจากแพทย์สามารถมองเห็นติ่งเนื้อและทำการตัดออกได้ทันทีในขั้นตอนเดียว ซึ่งช่วยลดความเสี่ยงมะเร็งได้มากกว่า 90% ส่วนวิธีการอื่น ได้แก่ การทำเอ็กซเรย์คอมพิวเตอร์ลำไส้ใหญ่ (CT Colonography) และการตรวจหาเลือดแฝงในอุจจาระ (Fit Test) สัญญาณเตือนที่ต้องรีบพบแพทย์ ได้แก่ ถ่ายอุจจาระเป็นเลือดปนมูก ระบบขับถ่ายเปลี่ยนไป เช่น ท้องผูกสลับท้องเสียเรื้อรัง โลหิตจาง หรือน้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ

การปรับพฤติกรรมและการป้องกันในชีวิตประจำวัน

การป้องกันมะเร็งลำไส้ใหญ่ทำได้โดยการปรับพฤติกรรมการรับประทานอาหาร เน้นอาหารที่มีกากใยสูง ทานผักและผลไม้สดวันละ 15–30 กรัม ดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอ หลีกเลี่ยงอาหารแปรรูป อาหารปิ้งย่างเนื้อแดง งดการดื่มแอลกอฮอล์และการสูบบุหรี่ พร้อมทั้งออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอเพื่อกระตุ้นการเคลื่อนตัวของลำไส้ การตรวจคัดกรองอย่างสม่ำเสมอร่วมกับการดูแลสุขภาพจะช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดโรคได้อย่างยั่งยืน

Fact Check : หักหรือบด ยาลดความดัน เบาหวาน เสี่ยงรับยาเกินขนาด จริงหรือ ?

เรื่องที่แชร์ : มีคำเตือนทางการแพทย์ว่า การนำยาความดันโลหิต หรือ ยาเบาหวานบางชนิด มาหักครึ่ง เคี้ยว หรือบดให้ละเอียดก่อนกลืน อาจทำให้เกิดภาวะช็อกหมดสติจากยาเกินขนาดได้ง่าย ๆ เรื่องนี้จะจริงหรือไม่ Fact Check มีคำตอบจาก ภญ.มาริสา ทองปาน เภสัชกร

คำตอบ: จริง

ยาลดความดันโลหิตสูงและยาเบาหวานหลายชนิดในปัจจุบัน ถูกพัฒนาด้วยเทคโนโลยีการผลิตพิเศษเพื่อควบคุมการกระจายตัวยา ตัวอย่างเช่น ยารูปแบบออกฤทธิ์เนิ่น (Extended Release / Sustained Release) ซึ่งมักมีตัวอักษรต่อท้ายชื่อยา เช่น SR, XR, ER หรือยากลุ่มที่ใช้โครงสร้างเม็ดแบบฟองน้ำควบคุมการปลดปล่อย ยาเหล่านี้จะค่อย ๆ ปลดปล่อยตัวยาเข้าสู่กระแสเลือดอย่างช้า ๆ ตลอดช่วงเวลา 12 ถึง 24 ชั่วโมง นอกจากนี้ ยาบางชนิดยังมีการเคลือบเม็ดยา (Enteric Coated) เพื่อป้องกันไม่ให้ยาถูกย่อยในกระเพาะอาหาร แต่ให้ไปแตกตัวและดูดซึมในลำไส้เล็กแทน

อันตรายจากการหัก บด หรือเคี้ยวยาควบคุมการปลดปล่อย

การบด หัก หรือเคี้ยวยาที่มีโครงสร้างควบคุมการปลดปล่อย เปรียบเสมือนการทำลายเขื่อนกั้นยา ทำให้ระบบควบคุมการปลดปล่อยตัวยาเสียหาย สารสำคัญในยาจะถูกดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือดทั้งหมดในทันที ส่งผลให้เกิดภาวะได้รับยาเกินขนาด (Overdose) อย่างฉับพลัน

  • ยาลดความดันโลหิตสูง: เมื่อยาถูกดูดซึมเร็วเกินไป จะทำให้ระดับความดันโลหิตตกอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้เกิดอาการหน้ามืด วูบจากการเปลี่ยนท่าทาง หรือหมดสติ
  • ยาเบาหวาน: จะกระตุ้นให้ระดับน้ำตาลในเลือดลดต่ำลงอย่างรวดเร็ว เกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ (Hypoglycemia) มีอาการใจสั่น เหงื่อออก หิวจัด และช็อกหมดสติ

ข้อสังเกตและการปฏิบัติตัวอย่างถูกต้อง

การสังเกตว่าเม็ดยาสามารถหักหรือบดได้หรือไม่ ให้ดูที่ตัวอักษรต่อท้ายชื่อยาบนฉลาก หรือสังเกตรอยบากบนเม็ดยา หากเม็ดยามีรอยบากชัดเจนแสดงว่าสามารถหักแบ่งตามรอยได้ แต่หากเม็ดยามีลักษณะเคลือบมันเงาหรือไม่มีรอยบาก ห้ามทำการหักหรือบดเองโดยเด็ดขาด สำหรับผู้สูงอายุหรือผู้ป่วยที่มีปัญหาการกลืน ไม่ควรใช้วิธีบดยาเอง แต่ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรเพื่อปรับเปลี่ยนรูปแบบยา เช่น เปลี่ยนเป็นยาน้ำ หรือปรับเป็นยาเม็ดที่มีขนาดเล็กลงแต่มีประสิทธิภาพเท่าเดิม เพื่อความปลอดภัยสูงสุดในการรักษา

ติดตามชมในรายการคนสู้โรค วันพฤหัสบดีที่ 19 มีนาคม 2569 เวลา 15.05 – 15.30 น. ทางไทยพีบีเอส หรือ รับชมสดออนไลน์ทาง www.thaipbs.or.th/Live

วิดีโอแนะนำ

1 - 30
31 - 60
61 - 90
91 - 120
121 - 150
151 - 180
181 - 210
211 - 240
241 - 270
271 - 300
301 - 330
331 - 360
361 - 390
391 - 420
421 - 450
451 - 480
481 - 510
511 - 540
541 - 570
571 - 600
601 - 630
631 - 660
661 - 690
691 - 720
721 - 750
751 - 780
781 - 810
811 - 840
841 - 870
871 - 900
901 - 930
931 - 960
961 - 990
991 - 1020
1021 - 1050
1051 - 1080
1081 - 1110
1111 - 1140
1141 - 1170
1171 - 1200
1201 - 1230
1231 - 1260
1261 - 1290
1291 - 1320
1321 - 1350
1351 - 1380
1381 - 1410
1411 - 1440
1441 - 1470
1471 - 1500
1501 - 1530
1531 - 1560
1561 - 1590
1591 - 1620
1621 - 1650
1651 - 1680
1681 - 1710
1711 - 1740
1741 - 1770
1771 - 1800
1801 - 1830
1831 - 1860
1861 - 1890
1891 - ล่าสุด
1 - 30
31 - 60
61 - 90
91 - 120
121 - 150
151 - 180
181 - 210
211 - 240
241 - 270
271 - 300
301 - 330
331 - 360
361 - 390
391 - 420
421 - 450
451 - 480
481 - 510
511 - 540
541 - 570
571 - 600
601 - 630
631 - 660
661 - 690
691 - 720
721 - 750
751 - 780
781 - 810
811 - 840
841 - 870
871 - 900
901 - 930
931 - 960
961 - 990
991 - 1020
1021 - 1050
1051 - 1080
1081 - 1110
1111 - 1140
1141 - 1170
1171 - 1200
1201 - 1230
1231 - 1260
1261 - 1290
1291 - 1320
1321 - 1350
1351 - 1380
1381 - 1410
1411 - 1440
1441 - 1470
1471 - 1500
1501 - 1530
1531 - 1560
1561 - 1590
1591 - 1620
1621 - 1650
1651 - 1680
1681 - 1710
1711 - 1740
1741 - 1770
1771 - 1800
1801 - 1830
1831 - 1860
1861 - 1890
1891 - ล่าสุด

ละครดี ซีรีส์เด่น

ดูทั้งหมด

♫ ♫ Songs Popular ♫ ♫

ดูทั้งหมด

คลิปมาใหม่

คนดูเยอะ 👀

ดูทั้งหมด

เสน่ห์ประเทศไทย