“ลิ้นไม่รับรส” ภาวะเสื่อมถอยในผู้สูงวัย สู่ปัญหาสุขภาพจากการกิน
“ลิ้นไม่รับรส” ภาวะเสื่อมถอยในผู้สูงวัย สู่ปัญหาสุขภาพจากการกิน
การรับรสชาติอาหารของมนุษย์ไม่ได้เกิดขึ้นจากตุ่มรับรสบนลิ้นเพียงอย่างเดียว แต่ต้องอาศัยการทำงานร่วมกับการได้กลิ่นผ่านทางจอมูกถึง 80% รวมถึงอาหารต้องสามารถละลายในน้ำลายได้ดี ลิ้นของคนเราสามารถรับรสพื้นฐานได้ 5 รส ได้แก่ รสหวาน รสเปรี้ยว รสเค็ม รสขม และรสอุมามิ (รสกลมกล่อม) ส่วนรสเผ็ดไม่ใช่รสชาติ แต่เป็นอาการระคายเคืองและแสบร้อนของเนื้อเยื่อ
เมื่อเข้าสู่วัยสูงอายุ ตั้งแต่อายุ 45–50 ปีขึ้นไป ตุ่มรับรสที่มีอยู่เดิมประมาณ 2,000 ถึง 10,000 ตุ่ม จะค่อย ๆ ลดจำนวนและฝ่อเหี่ยวลงตามธรรมชาติ โดยบริเวณที่เสื่อมสภาพไปก่อนคือปุ่มรับรสหวานและรสเค็มที่อยู่บริเวณปลายลิ้น ขณะที่ปุ่มรับรสเปรี้ยวบริเวณข้างลิ้นและรสขมบริเวณโคนลิ้นจะเสื่อมถอยช้าที่สุด ส่งผลให้ผู้สูงวัยยังคงรับรสขมได้ดีและมักหันมารับประทานพืชผักรสขมได้มากขึ้น นอกจากนี้ เพศหญิงยังมีแนวโน้มเสื่อมถอยของตุ่มรับรสมากกว่าเพศชายเมื่ออายุเพิ่มขึ้น
ปัจจัยกระตุ้นและโรคแอบแฝงจากภาวะลิ้นไม่รับรส
ภาวะลิ้นไม่รับรสหรือรสชาติเพี้ยน (Hypogeusia) ไม่ได้เกิดจากอายุขัยที่เพิ่มขึ้นเพียงอย่างเดียว แต่ยังสามารถเป็นสัญญาณเตือนของโรคเรื้อรังและปัจจัยเสี่ยงอื่น ๆ ได้ ดังนี้
- โรคทางระบบประสาทและสมอง: ภาวะการรับรสที่เพี้ยนไปในผู้สูงอายุ อาจเป็นสัญญาณเตือนแรกเริ่มของโรคอัลไซเมอร์ สมองเสื่อม โรคพาร์กินสัน หรือความผิดปกติของเส้นประสาทคู่ที่ 5, 7, 9 และ 10
- โรคในระบบทางเดินหายใจและช่องปาก: การติดเชื้อไวรัสโควิด-19 ภาวะภูมิแพ้อากาศ ไซนัสอักเสบ ริดสีดวงจมูก รวมถึงโรคปริทันต์และฟันผุในช่องปาก ส่งผลให้การรับกลิ่นและรับรสลดลงอย่างชัดเจน
- ผลข้างเคียงจากการใช้ยาและพฤติกรรม: การรับประทานยาแก้แพ้ (Antihistamines) ยาลดความดันโลหิตบางกลุ่ม (เช่น ACE Inhibitors) การฉายรังสีรักษาโรคมะเร็ง ภาวะต่อมไทรอยด์ทำงานต่ำ รวมถึงพฤติกรรมการสูบบุหรี่จัด ต่างส่งผลให้การรับรสเพี้ยนเป็นรสโลหิตหรือรสเคมีได้
ผลกระทบต่อสุขภาพและแนวทางการฟื้นฟูการรับรส
เมื่อต่อมรับรสเสื่อมถอย ผู้สูงวัยส่วนใหญ่ มักแก้ปัญหาด้วยการปรุงรสอาหารเพิ่มขึ้นโดยไม่รู้ตัว ทั้งการเติมน้ำตาลและน้ำปลาในปริมาณมาก ซึ่งนำไปสู่การสะสมโซเดียมและน้ำตาลในร่างกาย ก่อให้เกิดโรคอ้วน โรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง และกลุ่มโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ตามมา ในทางกลับกัน ผู้ป่วยบางรายอาจเกิดภาวะเบื่ออาหารจนนำไปสู่การขาดสารอาหารในที่สุด
การฟื้นฟูและกระต้นตุ่มรับรส สามารถเริ่มได้จากแนวทางดังนี้
- รักษาที่สาเหตุหลัก: หากเกิดจากการสูบบุหรี่ การหยุดสูบบุหรี่จะช่วยให้ตุ่มรับรสฟื้นตัวภายใน 2 สัปดาห์ หรือหากเกิดจากโรคภูมิแพ้และริดสีดวงจมูก การรักษาจนหายดีจะช่วยให้การรับรสกลับมาเป็นปกติ ส่วนผู้ที่ใช้ยาลดความดันแล้วรสเพี้ยน สามารถปรึกษาแพทย์เพื่อปรับเปลี่ยนชนิดยาได้
- ใช้อาหารกระตุ้นการรับรส: การรับประทานอาหารที่มีสมุนไพรรสเผ็ดร้อน เช่น ขิง ข่า ตะไคร้ ใบมะกรูด พริกไทย หรือการรับประทานอาหารที่มีรสเปรี้ยวธรรมชาติ จะช่วยกระตุ้นการทำงานของต่อมน้ำลายและตุ่มรับรส
- ข้อควรระวังในการทำความสะอาดลิ้น: ไม่ควรใช้ที่ขูดลิ้นด้วยความรุนแรงเกินไป เพราะจะทำลายมัดเส้นประสาทเล็ก ๆ บริเวณตุ่มรับรสบนลิ้นให้เสียหายได้
หากพบว่าตนเองหรือคนในครอบครัวมีอาการลิ้นไม่รับรสเรื้อรังหรือเบื่ออาหารผิดปกติ ควรออมาพบแพทย์เฉพาะทางหู คอ จมูก (ENT) เพื่อตรวจวินิจฉัยและรับการรักษาอย่างถูกต้อง
Fact Check : แปรงฟันแล้ว ไม่ต้องบ้วนน้ำ ป้องกันฟันผุได้ดีกว่า จริงหรือ ?
เรื่องที่แชร์ : มาเช็กสุขภาพฟันกันหน่อย ใครแปรงฟันแล้วบ้วนน้ำตามทันที วิธีแบบนี้อาจดูแลฟันได้ไม่ดีเท่าที่ควร เพราะมีการรณรงค์จากทันตแพทย์ยุคใหม่ว่าเมื่อแปรงฟันเสร็จแล้ว ให้บ้วนแค่ฟองทิ้ง "ไม่ต้องบ้วนน้ำเปล่าตาม" หรือที่เรียกว่าการ "แปรงแห้ง" จะช่วยรักษาสุขภาพของฟัน ป้องกันฟันผุได้ดีกว่า เรื่องนี้จะจริงหรือไม่ Fact Check มีคำตอบ จาก ทพ.เมธาพันธ์ ชานนท์หงษ์พานิช ทันตแพทย์
คำตอบ: จริง
การแปรงฟันแห้ง หรือการแปรงฟันโดยไม่บ้วนน้ำตาม เป็นคำแนะนำจากทันตแพทย์ที่ช่วยป้องกันฟันผุได้ดีกว่าการบ้วนน้ำจริง การแปรงฟันด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์นานประมาณ 2 นาที แล้วบ้วนเพียงฟองหลักออกโดยไม่ใช้น้ำล้างตาม จะเปิดโอกาสให้ฟลูออไรด์มีเวลาแทรกซึมเข้าสู่ผิวฟัน ทำหน้าที่ซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอและสร้างเกราะป้องกันกรดในช่องปาก ซึ่งช่วยชะลอและป้องกันการเกิดฟันผุได้อย่างมีประสิทธิภาพ
เพื่อให้ฟลูออไรด์ทำงานได้เต็มประสิทธิภาพ ทันตแพทย์แนะนำให้งดน้ำและอาหารหลังการแปรงฟันประมาณ 30 นาที โดยอย่างน้อยควรปฏิบัติให้ได้วันละ 1 ครั้งในช่วงก่อนนอน นอกจากนี้ ควรใช้ไหมขัดฟันทำความสะอาดบริเวณซอกฟันหรือด้านประชิดที่แปรงเข้าไม่ถึงก่อนการแปรงฟัน ทั้งนี้ การเลือกซื้อยาสีฟันควรสังเกตเครื่องหมาย อย. หากพบอาการแพ้ เช่น มีเนื้อเยื่อสีขาวลอกในปาก ให้หยุดใช้และบ้วนน้ำสะอาดทันที สำหรับน้ำยาบ้วนปากผสมฟลูออไรด์ถือเป็นเพียงตัวช่วยเสริม แต่การแปรงฟันแห้งร่วมกับการใช้ไหมขัดฟันนับเป็นวิธีที่ประหยัดและคุ้มค่าที่สุดในการดูแลสุขภาพช่องปาก
ติดตามชมในรายการคนสู้โรค วันพฤหัสบดีที่ 26 มีนาคม 2569 เวลา 15.05 – 15.30 น. ทางไทยพีบีเอส หรือ รับชมสดออนไลน์ทาง www.thaipbs.or.th/Live
แท็กที่เกี่ยวข้อง
วิดีโอแนะนำ
- 22:28
เต่าอวิ้นกง ปรับอวิ้นชี่ ดูแลสุขภาพแบบแพทย์แผนจีน
20 ก.พ. 69 - 24:41
สังคมสูงวัย กับภาวะโรคกระดูก, เยลลี่ผสมเมลาโทนินอันตราย จริงไหม ?
23 ก.พ. 69 - 23:43
ขี้ลืมตามวัยหรืออัลไซเมอร์, หูตึง สัญญาณอัลไซเมอร์ จริงหรือ ?
24 ก.พ. 69 - 23:26
ก้าวข้ามขีดจำกัดมะเร็งระยะที่ 4 ด้วยการดูแลแบบประคับประคอง
25 ก.พ. 69 - 25:16
ไขรหัสลับพันธุกรรม ความหวังใหม่...สู้โรคหายาก, เบกกิ้งโซดา-ผงถ่านชาโคล ช่วยขัดฟันขาว ?
2 มี.ค. 69 - 24:48
รู้ทันโรคไต ป้องกันได้ด้วยตัวคุณ
4 มี.ค. 69 - 23:40
เรื่องต้องรู้เกี่ยวกับโรคพิษสุนัขบ้า
5 มี.ค. 69 - 24:04
“สวนลุมพินี” และแหล่งสร้างสุขผู้สูงวัย “ศูนย์นันทนาการลุมพินี”
6 มี.ค. 69 - 23:54
โภชนาการผู้สูงวัย กินครบ 5 หมู่ สุขภาพแข็งแรง
9 มี.ค. 69 - 24:56
ป้องกันเหงือกร่น ลดโอกาสฟันร่วง
10 มี.ค. 69 - 24:51
ประจำเดือนหมดถาวร “วัยทอง” เรียกหา ดูแลสุขภาพอย่างไรดี
11 มี.ค. 69 - 23:40
PD-HD ผู้ป่วยโรคไต เลือกแบบไหนดี
12 มี.ค. 69 - 23:43
ปลูกถ่ายไต (KT) ทางเลือกเพื่อคุณภาพชีวิตที่ยืนยาวของผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง
17 มี.ค. 69 - 23:12
สูงวัยสุขภาพพังจาก “อากาศร้อน” ต้องรับมืออย่างไร
18 มี.ค. 69 - 24:24
มะเร็งลำไส้ รู้ทันความเสี่ยงที่ส่งต่อได้
19 มี.ค. 69 - 24:48
เรียนรู้ไม่มีวันเกษียณ โรงเรียนสูงวัย อบต.ท่างาม จ.สิงห์บุรี
20 มี.ค. 69 - 24:27
ไข้กาฬหลังแอ่น ป้องกันความเสี่ยงก่อนเดินทาง
23 มี.ค. 69 - 24:26
รูมาตอยด์ รู้เร็ว รักษาได้
24 มี.ค. 69 - กำลังเล่น...
“ลิ้นไม่รับรส” ภาวะเสื่อมถอยในผู้สูงวัย สู่ปัญหาสุขภาพจากการกิน
26 มี.ค. 69 - 24:58
สร้างเสริมสุขภาพดีกับกิจกรรม “รอบรู้เรื่องยา” ลดความเข้าใจผิดเรื่องยา
27 มี.ค. 69 - 26:03
ชีวิตที่เปลี่ยนไป เมื่อ "ไตใหม่" เริ่มทำงาน, "เบอร์เบอรีน" คือยาลดน้ำหนัก ?
30 มี.ค. 69 - 24:57
ผื่นแพ้เซ็บเดิร์ม ตัวร้ายทำลายผิว, ดื่มคอลลาเจนทุกวัน สร้างกระดูกอ่อน จริงหรือ ?
31 มี.ค. 69 - 25:03
สมุนไพรใกล้ตัว ทางรอดสุขภาพในภาวะวิกฤติ
1 เม.ย. 69 - 23:54
หัวใจเต้นผิดจังหวะ สัญญาณที่ไม่ควรมองข้าม
2 เม.ย. 69 - 23:16
รอบรู้เรื่องยา ปรับนิดพิชิตโรค
3 เม.ย. 69 - 25:06
กินอย่างไรเมื่อต้องล้างไต, ดื่มน้ำเย็นตอนมีประจำเดือน ทำให้เลือดคั่ง จริงหรือ ?
7 เม.ย. 69 - 24:23
รังสี UV ทำให้ผิวแก่ไว และอันตรายอย่างไร ?, "วิตามินซี" โดสสูง ป้องกันไข้หวัด 100% จริงหรือ ?
9 เม.ย. 69 - 23:49
เมนูสุขภาพ กินดีมีความสุข, กิน "ถั่วงอกดิบ" เสี่ยงอาหารเป็นพิษ ?
10 เม.ย. 69 - 24:45
การปฐมพยาบาล และการรักษาอาการ"ฮีทสโตรก"
16 เม.ย. 69 - 22:52
ชาญชรา#2 สถานีดูแลใจผู้สูงอายุ
17 เม.ย. 69
- 22:28
เต่าอวิ้นกง ปรับอวิ้นชี่ ดูแลสุขภาพแบบแพทย์แผนจีน
20 ก.พ. 69 - 24:41
สังคมสูงวัย กับภาวะโรคกระดูก, เยลลี่ผสมเมลาโทนินอันตราย จริงไหม ?
23 ก.พ. 69 - 23:43
ขี้ลืมตามวัยหรืออัลไซเมอร์, หูตึง สัญญาณอัลไซเมอร์ จริงหรือ ?
24 ก.พ. 69 - 23:26
ก้าวข้ามขีดจำกัดมะเร็งระยะที่ 4 ด้วยการดูแลแบบประคับประคอง
25 ก.พ. 69 - 25:16
ไขรหัสลับพันธุกรรม ความหวังใหม่...สู้โรคหายาก, เบกกิ้งโซดา-ผงถ่านชาโคล ช่วยขัดฟันขาว ?
2 มี.ค. 69 - 24:48
รู้ทันโรคไต ป้องกันได้ด้วยตัวคุณ
4 มี.ค. 69 - 23:40
เรื่องต้องรู้เกี่ยวกับโรคพิษสุนัขบ้า
5 มี.ค. 69 - 24:04
“สวนลุมพินี” และแหล่งสร้างสุขผู้สูงวัย “ศูนย์นันทนาการลุมพินี”
6 มี.ค. 69 - 23:54
โภชนาการผู้สูงวัย กินครบ 5 หมู่ สุขภาพแข็งแรง
9 มี.ค. 69 - 24:56
ป้องกันเหงือกร่น ลดโอกาสฟันร่วง
10 มี.ค. 69 - 24:51
ประจำเดือนหมดถาวร “วัยทอง” เรียกหา ดูแลสุขภาพอย่างไรดี
11 มี.ค. 69 - 23:40
PD-HD ผู้ป่วยโรคไต เลือกแบบไหนดี
12 มี.ค. 69 - 23:43
ปลูกถ่ายไต (KT) ทางเลือกเพื่อคุณภาพชีวิตที่ยืนยาวของผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง
17 มี.ค. 69 - 23:12
สูงวัยสุขภาพพังจาก “อากาศร้อน” ต้องรับมืออย่างไร
18 มี.ค. 69 - 24:24
มะเร็งลำไส้ รู้ทันความเสี่ยงที่ส่งต่อได้
19 มี.ค. 69 - 24:48
เรียนรู้ไม่มีวันเกษียณ โรงเรียนสูงวัย อบต.ท่างาม จ.สิงห์บุรี
20 มี.ค. 69 - 24:27
ไข้กาฬหลังแอ่น ป้องกันความเสี่ยงก่อนเดินทาง
23 มี.ค. 69 - 24:26
รูมาตอยด์ รู้เร็ว รักษาได้
24 มี.ค. 69 - กำลังเล่น...
“ลิ้นไม่รับรส” ภาวะเสื่อมถอยในผู้สูงวัย สู่ปัญหาสุขภาพจากการกิน
26 มี.ค. 69 - 24:58
สร้างเสริมสุขภาพดีกับกิจกรรม “รอบรู้เรื่องยา” ลดความเข้าใจผิดเรื่องยา
27 มี.ค. 69 - 26:03
ชีวิตที่เปลี่ยนไป เมื่อ "ไตใหม่" เริ่มทำงาน, "เบอร์เบอรีน" คือยาลดน้ำหนัก ?
30 มี.ค. 69 - 24:57
ผื่นแพ้เซ็บเดิร์ม ตัวร้ายทำลายผิว, ดื่มคอลลาเจนทุกวัน สร้างกระดูกอ่อน จริงหรือ ?
31 มี.ค. 69 - 25:03
สมุนไพรใกล้ตัว ทางรอดสุขภาพในภาวะวิกฤติ
1 เม.ย. 69 - 23:54
หัวใจเต้นผิดจังหวะ สัญญาณที่ไม่ควรมองข้าม
2 เม.ย. 69 - 23:16
รอบรู้เรื่องยา ปรับนิดพิชิตโรค
3 เม.ย. 69 - 25:06
กินอย่างไรเมื่อต้องล้างไต, ดื่มน้ำเย็นตอนมีประจำเดือน ทำให้เลือดคั่ง จริงหรือ ?
7 เม.ย. 69 - 24:23
รังสี UV ทำให้ผิวแก่ไว และอันตรายอย่างไร ?, "วิตามินซี" โดสสูง ป้องกันไข้หวัด 100% จริงหรือ ?
9 เม.ย. 69 - 23:49
เมนูสุขภาพ กินดีมีความสุข, กิน "ถั่วงอกดิบ" เสี่ยงอาหารเป็นพิษ ?
10 เม.ย. 69 - 24:45
การปฐมพยาบาล และการรักษาอาการ"ฮีทสโตรก"
16 เม.ย. 69 - 22:52
ชาญชรา#2 สถานีดูแลใจผู้สูงอายุ
17 เม.ย. 69


























































