รับมือสูงวัย ซึมเศร้าหลังหยุดยาว
Post-Vacation Blues ภาวะเศร้าหลังวันหยุดยาวที่ทุกคนควรรู้
หลังวันหยุดยาวผ่านไป ไม่ใช่แค่ร่างกายที่ต้องปรับตัว แต่ใจของใครหลายคนโดยเฉพาะผู้สูงวัย อาจเผชิญกับความเหงา คนสู้โรคDaily ชวนทำความเข้าใจภาวะ “ซึมเศร้าหลังหยุดยาว (Post-Vacation Blues)” ภาวะทางอารมณ์ที่เกิดขึ้นได้จากการเปลี่ยนจังหวะชีวิต แม้ไม่ใช่โรคทางจิตเวช แต่หากปล่อยไว้ อาจกระทบต่อคุณภาพชีวิตโดยไม่รู้ตัว ร่วมพูดคุยกับ ดร.นพ.วรตม์ โชติพิทยสุนนท์ โฆษกกระทรวงสาธารณสุข เพื่อรู้เท่าทันสัญญาณเตือน และวิธีดูแลใจของผู้สูงวัย พร้อมแนวทางรับมือที่ทำได้จริง ทั้งการปรับกิจวัตร กิจกรรมสร้างสุข และบทบาทสำคัญของครอบครัวในการเป็นพลังใจ
Post-Vacation Blues คืออะไร
Post-Vacation Blues มาจากคำว่า Post ที่แปลว่า หลัง Vacation ที่แปลว่าวันหยุดหรือช่วงที่เราไปเที่ยวกัน และ Blues ซึ่งหลายคนอาจจะคิดว่าแปลว่าสีฟ้า แต่จริง ๆ แล้ว Blues ในภาษาต่างประเทศเป็นการแสดงถึงอารมณ์ที่เศร้า อารมณ์เบื่อ หรืออารมณ์ที่มันดาวน์ ๆ ดังนั้น Post-Vacation Blues จึงหมายถึงภาวะที่เราเศร้าที่เกิดขึ้นภายหลังหยุดยาว คนที่หยุดยาวไปเที่ยวสนุกสนานเฮฮาสังสรรค์ บางคนไปเที่ยวต่างจังหวัด บางคนถึงกับไปเที่ยวต่างประเทศเลยได้พักผ่อน แต่แล้วเมื่อวันหยุดยาวมันก็มีจุดสิ้นสุดลง ทุกคนก็ถูกเรียกกลับมาทำงาน กลับมาใช้ชีวิตตามปกติ แล้วคนก็ยังปรับตัวไม่ได้ รู้สึกว่ายังไม่พร้อมที่จะต้องกลับมาสู่สภาวะที่ต้องทำงานแบบเดิม เหมือนกับวันแรกของการเปิดเทอมที่เราเข้าใจกันดีว่ามันเป็นอย่างไร
สาเหตุที่ทำให้เกิด Post-Vacation Blues
สาเหตุที่ทำให้เกิดภาวะนี้ขึ้นมาก็เพราะร่างกายเรายังปรับตัวไม่ได้ เราใช้ชีวิตอย่างหนึ่งมาโดยตลอดในช่วงที่ทำงาน พอหยุดยาวสี่ห้าวันเราใช้ชีวิตแบบหยุด ๆ มาแล้ว เริ่มมาทำงานความตื่นตัวบางครั้งมันยังไม่มี เพราะตอนหยุดยาวตื่นเที่ยง กินข้าวบ่ายแล้วนอนอีกทีตีสาม กิจวัตรแต่ละวันมันเปลี่ยนไป มีความคลาดเคลื่อนเรื่อง timing ลองคิดดูก่อนหน้าวันหยุดยาวที่เราทำงานมาหนัก ๆ พอเราทำงานมาหนัก ๆ วันหยุดยาววันแรกรู้สึกกระสับกระส่าย รู้สึกว่ามันมีงานอะไรค้างอยู่หรือเปล่า เพราะเราใช้ชีวิตแบบนั้นมาโดยตลอด พอหยุดยาวสี่ห้าวันเราใช้ชีวิตแบบหยุดมาแล้ว เริ่มมาทำงานความตื่นตัวบางครั้งมันยังไม่มี
ผลกระทบต่อผู้สูงอายุ ความเหงาที่มาพร้อมความเงียบ
สิ่งที่น่าสนใจคือกลุ่มผู้สูงอายุที่ได้รับผลกระทบจากภาวะนี้ไม่แพ้กัน ในช่วงเวลาที่วันหยุดลูกหลานเดินทางมาเยี่ยมเยือนกันเยอะ มาสังสรรค์กันกินข้าวด้วยกันแฮปปี้มีความสุขอบอุ่นหัวใจมาก ๆ แต่เวลาที่เขากลับไปทำงานของเขา กลับไปในพื้นที่ของเขา ผู้สูงอายุคุณปู่คุณย่าคุณตาคุณยาย บางทีต้องกลับมาอยู่กับตัวเอง ความเหงามันเกิดขึ้นได้มาก ๆ เลย ช่วงปีใหม่มันคึกคัก ได้มีโอกาสพูดคุยกับลูกหลานถามลูกหลาน ซึ่งบางครั้งไม่ค่อยได้คุยกันหรอก ได้คุยกันมีความสุขกัน ถามได้คำตอบบ้างไม่ได้คำตอบบ้าง อย่างน้อยได้เจอหน้าได้คุยกัน เพราะระหว่างปีทุกคนก็มุ่งแต่เรื่องทำงานของตัวเอง
แยกให้ออก ภาวะ กับ โรคซึมเศร้า
สิ่งสำคัญที่ต้องเข้าใจคือต้องแยกให้ออกว่าภาวะนี้กับโรคซึมเศร้ามันไม่เหมือนกัน Post-Vacation Blues เป็นแค่ภาวะไม่ใช่โรค โรคซึมเศร้าต้องไปรักษา แต่ภาวะอาจจะเป็นความเหงาที่มันอยู่ได้ส่วนมากอาจจะอยู่แค่สักประมาณสัปดาห์หนึ่งหรือสองสัปดาห์ก็จะปรับตัวกลับไปใช้ชีวิตตามปกติ พอใช้ชีวิตตามปกติแล้วอาการเหล่านี้ก็หายไป แต่ถ้าเกิดอาการเหล่านี้ยังมีอยู่อีกนาน ๆ เกินสองสัปดาห์ขึ้นไป ประมาณสิบห้าวันแล้วยังรู้สึกไม่ดีขึ้นเลย อาจจะเป็นเกณฑ์ว่าเข้าโรคซึมเศร้าหรือเปล่า ต้องพิจารณาเรื่องระยะเวลา ไม่เกินสักสิบห้าวันสองสัปดาห์ และเรื่องของคุณภาพจิตใจ ระดับของความรู้สึกมันประเมินได้ว่ามากน้อยแค่ไหน
แต่ละคนอาจจะไม่เหมือนกันบางคนอาจจะเป็นคนเศร้า ๆ อยู่แล้ว เป็นคนไม่ค่อยพูด ไม่ค่อยจ้า ไม่ได้อยากไปไหน มันก็อาจจะไม่ต่างจากเดิมสักเท่าไหร่ แต่ว่าบางคนที่เดิมอาจจะเป็นคนคึกคักแล้วก็เปลี่ยนไปอย่างรวดเร็วเลย อันนี้ก็อาจจะแสดงว่ามีการเปลี่ยนแปลงที่เยอะ เราเองจะรู้ตัวเองดีที่สุดว่าการเปลี่ยนแปลงนั้นมันรุนแรงขนาดไหน
วิธีจัดการ Post-Vacation Blues อย่างได้ผล
วิธีจัดการความรู้สึกเหล่านี้มีหลายวิธี หนึ่งคือการติดต่อกับคนที่เรารัก วิดีโอคอลติดต่อเขาไปหน่อยว่าเราไม่ได้ทิ้งเขาไปไหน เรายังอยู่ เป็นอย่างไงบ้าง คุยกันซักหน่อยหาเรื่องราวคุยกันซักหน่อย ยังคิดถึง สองคือการวางแผนข้างหน้า มองไปถึงวันหยุดหน้าเลยวางแผนว่าหยุดยาวข้างหน้าจะทำอะไรด้วยกัน วางแผนร่วมกันมีอะไรที่อยากกินคิดตั้งแต่วันนี้เลย วางแผนตั้งแต่วันนี้ว่าจะทำอะไรกินอะไรกันจัดยังไงให้มันสนุกมากขึ้น จะพาใครมาบ้างล็อกวันล็อกเวลาลางานให้เรียบร้อยแล้วจะได้กลับมาเจอกันแบบนี้ก็จะทำให้เรามองข้ามช็อตไปไม่มามองความเศร้าอยู่แค่ตอนนี้
นอกเหนือจากสิ่งที่กำลังจะเกิดขึ้นในอนาคต วันนี้ถ้ารู้สึกและอยากจะหาอะไรทำ แนะนำให้ออกกำลังกายทำกิจกรรมต่าง ๆ โดยเฉพาะผู้สูงอายุให้กลับไปใช้ชีวิตตามปกติมากที่สุด ให้เคยชินกับว่าชีวิตปกติเราทำยังไง ไปออกกำลังกายรดน้ำต้นไม้ ไปคุยกับสัตว์เลี้ยงของเราตามปกติ ทำตัวตามปกติแล้วก็อาจจะตั้งเป้าหน่อยหลังปีใหม่แล้วมีเป้าหมายชีวิตว่าปีนี้จะแข็งแรงมากขึ้น เช่นจะออกไปเดินให้วันละสักครึ่งชั่วโมงหนึ่งชั่วโมง เพราะครั้งหน้าได้เจอลูกหลานจะได้แข็งแรงมากขึ้น ปีหน้าเจอเขาจะต้องแข็งแรงมากกว่านี้ จะได้ไปอวด จะได้มีแรงอุ้ม จะได้มีแรงแบบต่อล้อต่อเถียงทะเลาะกับลูกหลานได้มีแรงมากขึ้น ตั้งเป้าไว้เราจะได้มีความสุขแล้วก็มองไปถึงข้างหน้ามากขึ้น
เทคนิคการปรับตัวและมองโลกในแง่บวก
นอกจากนี้ยังมีวิธีง่าย ๆ ที่ทำได้คือการปรับใจเข้าใจว่าวันหยุดมันต้องมีจุดสิ้นสุด ต้องยอมรับก่อน ถ้ามันไม่สิ้นสุดช่วงเวลานี้มันก็ไม่สนุก เพราะมันยาวเกินไป เราเห็นว่ามันเป็นเวลาที่มีคุณค่าเพราะมันเป็นช่วงสั้น ๆ เพราะนั้นเราก็ใช้เวลาเต็มที่แล้วก็พอมันหยุดเราก็ทำงานต่ออย่างตั้งใจ แล้วก็วางแผนครั้งหน้าเราจะทำอะไรบ้าง แล้วก็กลับไปใช้ชีวิตตามปกติ ตั้งเป้าหมายชีวิตให้ดี พูดคุยกับคนอื่นบ้าง แล้วถ้ามีอาการอย่าลืมปรึกษาคนอื่นคนรอบตัวหรือผู้เชี่ยวชาญหรือว่าสายด่วนสุขภาพจิต 1323 โทรได้ฟรีตลอดยี่สิบสี่ชั่วโมง สายด่วนสุขภาพจิตก็สามารถปรึกษาได้เช่นเดียวกัน เรามีผู้เชี่ยวชาญที่เข้าใจเรื่องนี้เหมือนกัน
สรุปแล้ว Post-Vacation Blues เป็นภาวะที่เกิดขึ้นได้กับทุกคนหลังวันหยุดยาว มันเป็นเรื่องปกติที่ร่างกายยังปรับตัวไม่ได้ ใช้เวลาประมาณหนึ่งถึงสองสัปดาห์ก็จะกลับมาเป็นปกติ การจัดการความรู้สึกเหล่านี้ทำได้โดยการติดต่อกับคนที่เรารัก วางแผนวันหยุดหน้า กลับไปใช้ชีวิตตามปกติ ตั้งเป้าหมายชีวิตใหม่ และปรึกษาผู้เชี่ยวชาญถ้าอาการรุนแรงหรือยาวนานเกินไป อย่าลืมว่าสุขภาพจิตใจเป็นเรื่องสำคัญและเราสามารถดูแลตัวเองได้ด้วยวิธีง่าย ๆ เหล่านี้
Fact Check : แอสไพริน บดผสมน้ำพอกหน้า ช่วยให้หน้าขาวใส
ข่าวที่แชร์: ชวนเช็กให้ชัวร์ สูตรแอสไพรินพอกหน้า ช่วยให้หน้าขาวใสจริงหรือไม่ หรือเป็นอีกหนึ่งความเชื่อผิด ๆ ที่ควรหยุดก่อนผิวพัง
คำตอบ: ไม่จริง
ช่วงนี้ใครที่ไถฟีดโซเชียล อาจเคยเจอสูตรหน้าใสทางลัดแบบแปลก ๆ ที่ชวนให้เอา ยาแอสไพริน ซึ่งเป็นยาบรรเทาอาการปวด มาบดผสมน้ำแล้วพอกหน้า อ้างว่าจะช่วยให้ผิวขาวใสเห็นผลทันตา แม้จะดูน่าลอง เพราะหาซื้อง่าย ทำตามได้ไม่ยาก แต่การนำยามาใช้ผิดวัตถุประสงค์ ผิดข้อบ่งใช้ อาจส่งผลเสียมากกว่าผลดี
การนำยาแอสไพรินมาบดผสมน้ำแล้วพอกหน้าจะทำให้ผิวขาวกระจ่างใสนั้น เป็นข้อมูลเท็จ และอันตราย ยาแอสไพรินเป็นยากลุ่มต้านอักเสบชนิดไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs) ที่ใช้บรรเทาอาการปวด ลดไข้ และต้านอักเสบ ไม่ได้ถูกออกแบบมาเพื่อใช้ภายนอกร่างกาย เมื่อยาถูกบดและสัมผัสอากาศ ตัวยาจะสลายตัวกลายเป็นกรดซาลิไซลิกและกรดอะซิติก ซึ่งเป็นกรดที่มีโอกาสทำให้เกิดผื่น ระคายเคือง และแพ้รุนแรงได้ ในกรณีที่แพ้มากอาจทำให้เกิดอาการบวมที่ทางเดินหายใจและเป็นอันตรายถึงชีวิตได้
ผู้ที่ต้องการดูแลผิวหน้าอย่างถูกต้อง ควรรักษาความสะอาด ใช้มอยส์เจอไรเซอร์เพื่อรักษาความชุ่มชื้น และทาครีมกันแดดสม่ำเสมอ เพราะแสง UV คือตัวการหลักที่ทำให้ผิวหมองคล้ำ ริ้วรอย และแก่เร็ว
ติดตามชมในรายการคนสู้โรค วันอังคารที่ 6 มกราคม 2569 เวลา 15.05 – 15.30 น. ทางไทยพีบีเอส หรือ รับชมสดออนไลน์ทาง www.thaipbs.or.th/Live
คนสู้โรค
- 24:57
กิจกรรมบำบัดเติมพลังใจ
22 ธ.ค. 68 - 25:11
กิจกรรมรับรู้ร่างกายเข้าใจอารมณ์
23 ธ.ค. 68 เสริมสร้างพัฒนาการในเด็กให้ครบทุกมิติอย่างสมดุล
27 ธ.ค. 68- 22:49
มหาบวรโครงการเชื่อมพลังมหาวิทยาลัย วัด บ้าน โรงพยาบาล เพื่อสร้างสุขภาวะที่ดีในพระสงฆ์
28 ธ.ค. 68 - 23:26
กายภาพบำบัดปรับสุขภาพ
29 ธ.ค. 68 - 24:54
กายภาพบำบัด สำหรับผู้หญิงวัย 40+
30 ธ.ค. 68 - 24:54
กายภาพบำบัด สำหรับผู้หญิงวัย 40+
30 ธ.ค. 68 - 24:20
สุขภาพดี ของขวัญรับปีใหม่
5 ม.ค. 69 - กำลังเล่น...
รับมือสูงวัย ซึมเศร้าหลังหยุดยาว
6 ม.ค. 69 - 24:27
กินเป็น ลืมป่วย อัปเดตเทรนด์อาหารสุขภาพรับปี 69
8 ม.ค. 69 - 24:59
ท่องเที่ยวศูนย์ศิลปาชีพเกาะเกิด น้อมรำลึกพระมหากรุณาธิคุณพระบรมราชชนนีพันปีหลวง
9 ม.ค. 69 - 24:37
โรคงูสวัดภัยร้ายใกล้ตัวผู้สูงวัย
12 ม.ค. 69 - 23:37
เตรียมความพร้อมเรื่องยา รับฝุ่น PM 2.5
15 ม.ค. 69 - 24:56
ท่องเที่ยวศึกษาสมุนไพรไทย ณ อุทยานธรรมชาติสิรีรุกชาติ
16 ม.ค. 69 - 24:43
รับมือผลกระทบฝุ่น PM2.5 ปัจจัยกระตุ้นโรค
19 ม.ค. 69 - 24:48
ต่างวัยต่างมุมมอง คุยการเมืองอย่างไรให้ใจยังใกล้กัน
22 ม.ค. 69 - 24:54
ศาสตร์ชี่กง รักษาโรคด้วยพลังกาย ใจ จิต แบบจีน
23 ม.ค. 69 - 25:12
ย้ำคิดย้ำทำในผู้สูงอายุ โรคใจที่ต้องดูแลอย่างเข้าใจ
29 ม.ค. 69 - 25:00
โรคตาสูงวัย เรื่องใกล้ตัวที่ไม่ควรมองข้าม, น้ำด่าง บำรุงไตจริงหรือ ?
4 ก.พ. 69 - 24:52
ออกกำลังกายอย่างไร ในวัยสูงอายุ
9 ก.พ. 69 - 21:35
เช็กสัญญาณเตือนไทรอยด์ผิดปกติ
10 ก.พ. 69 - 25:25
คืนนี้...นอนอย่างไรให้หลับดี ปัญหาใหญ่ในผู้สูงวัย
11 ก.พ. 69 - 24:57
แผลแมวข่วน ! ปล่อยไว้หายเองหรือเสี่ยงอักเสบเรื้อรัง ?
12 ก.พ. 69 - 24:45
นโยบายยา NCDs ทางรอดสุขภาพคนไทย
16 ก.พ. 69 - 25:33
ไมเกรน รู้ก่อนปวดป้องกันได้
17 ก.พ. 69 - 24:15
ตะคริว-ขากระตุกตอนกลางคืน ปัญหาที่ไม่ควรมองข้าม
18 ก.พ. 69 - 24:32
ดูแลลูกหลานอย่างไรให้ห่างไกล “ภูมิแพ้ผิวหนัง”
19 ก.พ. 69 - 22:28
เต่าอวิ้นกง ปรับอวิ้นชี่ ดูแลสุขภาพแบบแพทย์แผนจีน
20 ก.พ. 69 - 24:41
สังคมสูงวัย กับภาวะโรคกระดูก
23 ก.พ. 69 - 23:43
ขี้ลืมตามวัยหรืออัลไซเมอร์ เช็กให้ชัวร์ก่อนสมองฝ่อ
24 ก.พ. 69
คนสู้โรค
- 24:57
กิจกรรมบำบัดเติมพลังใจ
22 ธ.ค. 68 - 25:11
กิจกรรมรับรู้ร่างกายเข้าใจอารมณ์
23 ธ.ค. 68 เสริมสร้างพัฒนาการในเด็กให้ครบทุกมิติอย่างสมดุล
27 ธ.ค. 68- 22:49
มหาบวรโครงการเชื่อมพลังมหาวิทยาลัย วัด บ้าน โรงพยาบาล เพื่อสร้างสุขภาวะที่ดีในพระสงฆ์
28 ธ.ค. 68 - 23:26
กายภาพบำบัดปรับสุขภาพ
29 ธ.ค. 68 - 24:54
กายภาพบำบัด สำหรับผู้หญิงวัย 40+
30 ธ.ค. 68 - 24:54
กายภาพบำบัด สำหรับผู้หญิงวัย 40+
30 ธ.ค. 68 - 24:20
สุขภาพดี ของขวัญรับปีใหม่
5 ม.ค. 69 - กำลังเล่น...
รับมือสูงวัย ซึมเศร้าหลังหยุดยาว
6 ม.ค. 69 - 24:27
กินเป็น ลืมป่วย อัปเดตเทรนด์อาหารสุขภาพรับปี 69
8 ม.ค. 69 - 24:59
ท่องเที่ยวศูนย์ศิลปาชีพเกาะเกิด น้อมรำลึกพระมหากรุณาธิคุณพระบรมราชชนนีพันปีหลวง
9 ม.ค. 69 - 24:37
โรคงูสวัดภัยร้ายใกล้ตัวผู้สูงวัย
12 ม.ค. 69 - 23:37
เตรียมความพร้อมเรื่องยา รับฝุ่น PM 2.5
15 ม.ค. 69 - 24:56
ท่องเที่ยวศึกษาสมุนไพรไทย ณ อุทยานธรรมชาติสิรีรุกชาติ
16 ม.ค. 69 - 24:43
รับมือผลกระทบฝุ่น PM2.5 ปัจจัยกระตุ้นโรค
19 ม.ค. 69 - 24:48
ต่างวัยต่างมุมมอง คุยการเมืองอย่างไรให้ใจยังใกล้กัน
22 ม.ค. 69 - 24:54
ศาสตร์ชี่กง รักษาโรคด้วยพลังกาย ใจ จิต แบบจีน
23 ม.ค. 69 - 25:12
ย้ำคิดย้ำทำในผู้สูงอายุ โรคใจที่ต้องดูแลอย่างเข้าใจ
29 ม.ค. 69 - 25:00
โรคตาสูงวัย เรื่องใกล้ตัวที่ไม่ควรมองข้าม, น้ำด่าง บำรุงไตจริงหรือ ?
4 ก.พ. 69 - 24:52
ออกกำลังกายอย่างไร ในวัยสูงอายุ
9 ก.พ. 69 - 21:35
เช็กสัญญาณเตือนไทรอยด์ผิดปกติ
10 ก.พ. 69 - 25:25
คืนนี้...นอนอย่างไรให้หลับดี ปัญหาใหญ่ในผู้สูงวัย
11 ก.พ. 69 - 24:57
แผลแมวข่วน ! ปล่อยไว้หายเองหรือเสี่ยงอักเสบเรื้อรัง ?
12 ก.พ. 69 - 24:45
นโยบายยา NCDs ทางรอดสุขภาพคนไทย
16 ก.พ. 69 - 25:33
ไมเกรน รู้ก่อนปวดป้องกันได้
17 ก.พ. 69 - 24:15
ตะคริว-ขากระตุกตอนกลางคืน ปัญหาที่ไม่ควรมองข้าม
18 ก.พ. 69 - 24:32
ดูแลลูกหลานอย่างไรให้ห่างไกล “ภูมิแพ้ผิวหนัง”
19 ก.พ. 69 - 22:28
เต่าอวิ้นกง ปรับอวิ้นชี่ ดูแลสุขภาพแบบแพทย์แผนจีน
20 ก.พ. 69 - 24:41
สังคมสูงวัย กับภาวะโรคกระดูก
23 ก.พ. 69 - 23:43
ขี้ลืมตามวัยหรืออัลไซเมอร์ เช็กให้ชัวร์ก่อนสมองฝ่อ
24 ก.พ. 69



























































