นอนไม่หลับ ปัญหาที่ไม่ควรมองข้าม

อาการนอนไม่หลับพบได้ในทุกเพศทุกวัย แต่ยิ่งอายุมากขึ้น ร่างกายจะหลั่งฮอร์โมนเมลาโทนินได้น้อยลง ซึ่งเป็นฮอร์โมนสำคัญที่ช่วยให้นอนหลับลึกและได้พักผ่อนอย่างเต็มที่ นอกจากนี้ยังมีปัจจัยอื่น ๆ ที่ทำให้นอนไม่หลับ เช่น ความเครียด ความวิตกกังวล และโรคทางกายที่ซ่อนอยู่ อย่างภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (Sleep Apnea) หรือโรคหอบหืด

วิธีสังเกตว่าการนอนหลับมีคุณภาพหรือไม่ ดูได้จากอาการเมื่อตื่นนอน ถ้าตื่นมาแล้วยังรู้สึกมึนงง ง่วงซึม สมาธิสั้นลง หรือความจำแย่ลง นั่นคือสัญญาณว่าการนอนหลับยังไม่เพียงพอ ในผู้สูงวัยอาจมาในรูปของอาการที่ดูไม่เกี่ยวกัน เช่น งีบหลับกลางวันบ่อย หรือสมองไม่โปร่ง

สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยงก่อนนอนมีหลายอย่าง ได้แก่ การดื่มชาหรือกาแฟหลังเที่ยง เพราะคาเฟอีนสามารถสะสมในร่างกายได้นานกว่า 10 ชั่วโมง การออกกำลังกายหนักก่อนนอน เพราะจะเพิ่มอุณหภูมิร่างกายและทำให้ตื่นตัว รวมถึงการเล่นโทรศัพท์หรือดูซีรีส์ เพราะแสงจากหน้าจอและความจดจ่อต่อเนื้อหาจะทำให้สมองไม่เข้าสู่โหมดพัก

สิ่งที่ควรทำก่อนนอนแทน ได้แก่ การยืดกล้ามเนื้อคอ บ่า และไหล่ที่ตึงจากการทำงานทั้งวัน โดยใช้วิธีดึงศีรษะไปด้านข้างให้หูแนบไหล่ ค้างไว้ 10 วินาที แล้วสลับข้าง ทำซ้ำ ๆ 20 รอบ วิธีนี้ช่วยส่งสัญญาณให้สมองเข้าสู่โหมดการนอนได้เร็วขึ้น นอกจากนี้การจัดห้องนอนให้มืดสนิทและเงียบสงบก็มีส่วนช่วยได้มากเช่นกัน

ยานอนหลับ เมลาโทนิน และแมกนีเซียม กินได้แค่ไหน

หลายคนเมื่อนอนไม่หลับจะหันไปพึ่งยา แต่มีสิ่งสำคัญที่ต้องรู้ก่อนว่ายานอนหลับเป็นยาควบคุมพิเศษที่ต้องมีใบสั่งแพทย์ ห้ามซื้อกินเองหรือแบ่งกันกิน เพราะยาหลายชนิดมีโอกาสทำให้เกิดการดื้อยาและติดยาได้ในระยะยาว หากกินแล้วปริมาณเดิมไม่พอและต้องเพิ่มขนาดขึ้นเรื่อย ๆ นั่นคือสัญญาณของการติดยา ต้องปรึกษาแพทย์ทันที ไม่ควรปรับขนาดยาเอง บางคนเลือกใช้ยาแก้แพ้หรือยาแก้เวียนหัวเพื่อหลอกให้ง่วง แต่ผลข้างเคียงที่ตามมาคือกล้ามเนื้อคลายตัวมากจนเสี่ยงลื่นหกล้ม ง่วงซึมต่อเนื่องถึงเช้า หรือท้องผูกและปัสสาวะไม่ออก โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ จึงไม่แนะนำให้ใช้วิธีนี้

สำหรับทางเลือกที่เป็นธรรมชาติมากขึ้น เมลาโทนินสามารถช่วยให้นอนหลับได้ดีขึ้น โดยเฉพาะในผู้สูงวัยที่ร่างกายผลิตเมลาโทนินได้น้อยลง แต่ก็มีโอกาสติดได้หากกินในระยะยาว แมกนีเซียมช่วยปรับสมดุลสารสื่อประสาทและลดอาการขากระตุกหรือตะคริวตอนกลางคืนซึ่งรบกวนการนอน ส่วนวิตามินบี 12 ช่วยเพิ่มสารตั้งต้นของเมลาโทนินในร่างกาย ทั้งหมดนี้ควรตรวจระดับในเลือดและปรึกษาแพทย์ก่อนเสมอ เพราะบางคนอาจมีโรคตับหรือโรคไตที่ซ่อนอยู่โดยไม่รู้ตัว หลักการสำคัญที่สุดคือพยายามนอนหลับได้เองด้วยวิธีธรรมชาติก่อน และใช้ยาหรืออาหารเสริมเป็นตัวช่วยเสริมเท่านั้น ไม่ใช่พึ่งพาระยะยาว

Fact Check : "สามเหลี่ยมมรณะ" บนใบหน้า ห้ามบีบสิว จริงหรือ ?

ข่าวที่แชร์: สำหรับคนที่ชอบบีบสิว พอส่องกระจกเจอเม็ดสิว แล้วคันไม้คันมือ อยากกด อยากบีบให้แตก ให้มันหายไป แต่มีการแชร์กันว่า บนใบหน้าของเรา มีพื้นที่ สามเหลี่ยมมรณะ ที่ห้ามบีบสิวหรือถอนขนจมูก เพราะอาจเสี่ยงทำให้เชื้อโรคเข้าสู่สมองโดยตรงจนถึงแก่ชีวิตได้ ซึ่งเรื่องนี้จะจริงหรือเท็จ ไป Fact Check พร้อมกัน

คำตอบ: จริง

บริเวณสามเหลี่ยมมรณะบนใบหน้ามีหลอดเลือดดำที่เชื่อมตรงถึงสมอง หากเกิดการติดเชื้อจากการบีบสิวหรือดึงขนจมูก เชื้อสามารถลุกลามเข้าสมองและทำให้เสียชีวิตได้จริง ใบหน้าของมนุษย์เต็มไปด้วยเส้นเลือดที่เชื่อมโยงกันเหมือนโครงข่าย โดยเฉพาะบริเวณที่เรียกว่า "สามเหลี่ยมมรณะ" ซึ่งมีจุดยอดอยู่ที่ดั้งจมูก และสองมุมล่างอยู่ที่มุมปากทั้งสองข้าง บริเวณนี้ครอบคลุมพื้นที่เกือบทั้งส่วนบนของใบหน้า ตั้งแต่จมูกไปจนถึงบริเวณใกล้ดวงตา

สาเหตุที่บริเวณนี้อันตรายเป็นพิเศษเพราะหลอดเลือดดำในส่วนนี้ส่งเลือดตรงขึ้นไปยังสมองโดยไม่ผ่านวาล์วกั้น เมื่อเกิดการอักเสบหรือติดเชื้อจากการบีบสิว แคะสิว หรือดึงขนจมูก เชื้อโรคสามารถไหลตามกระแสเลือดเข้าสู่ท่อน้ำเลี้ยงขนาดใหญ่ภายในสมองที่เรียกว่า cavernous sinus จนก่อให้เกิดลิ่มเลือด ความดันในสมองสูงขึ้น และนำไปสู่ฝีในสมองในที่สุด

สัญญาณเตือน ที่ต้องระวังหลังจากบีบสิวบริเวณนี้ ได้แก่ แผลที่ไม่หาย มีไข้ ตาโปน ตาแดง หนังตาตก หรือมองเห็นภาพไม่ชัด อาการเหล่านี้ต้องรีบพบแพทย์โดยด่วนเพื่อรับยาฆ่าเชื้อ เพราะหากปล่อยไว้อาจเกิดการติดเชื้อในกระแสเลือดและเสียชีวิตได้

วิธีป้องกัน ที่ดีที่สุดคือ หลีกเลี่ยงการแคะ แกะ เกา บีบ หรือดึงขนจมูก โดยเฉพาะในบริเวณสามเหลี่ยมนี้ ถ้าจำเป็นต้องจัดการขนจมูก ควรใช้อุปกรณ์โกนขนจมูกแทนการดึง เพราะนุ่มนวลกว่าและลดความเสี่ยงต่อการเกิดแผลที่เป็นช่องทางให้เชื้อเข้า

ติดตามชมในรายการคนสู้โรค วันพุธที่ 11 กุมภาพันธ์ 2569 เวลา 15.05 – 15.30 น. ทางไทยพีบีเอส หรือ รับชมสดออนไลน์ทาง www.thaipbs.or.th/Live