ปลาทะเลหน้าแปลก

ปลาทะเลไทยมีความหลากหลายมากกว่าที่เราคิด ตั้งแต่ปลาที่คุ้นเคยไปจนถึงปลาหน้าตาแปลกตามฤดูกาล วันนี้เราจะพาไปรู้จักกับปลาทะเลจากบ้านน้ำเค็ม จังหวัดพังงา พร้อมเรียนรู้วิธีการเลือกซื้อและประกอบอาหารที่อร่อยและยั่งยืน

ปลาทะเลตามฤดูกาล: ความหลากหลายที่น่าทึ่ง

• ปลาเก๋าพริกแดง - ตัวแดงสด สวยงาม
• ปลาปากหมู - ได้ชื่อมาจากปากที่เหมือนหมู
• ปลาเหลืองญี่ปุ่น - ตัวกลมน่ารัก เนื้อเด้ง เหมาะทำลูกชิ้นภูเก็ต
• ปลามงพร้าว (หรือกระมงพร้าว) - ปลาทะเลที่มีหลายชื่อเรียก

ชาวประมงท้องถิ่นเล่าว่า ในแต่ละปีสามารถจับปลาทะเลได้ราว 80 ชนิด แต่ละชนิดมีรสสัมผัสและรสชาติที่แตกต่างกัน มีฤดูกาลที่ไม่เหมือนกัน

ปลาทะเลแต่ละชนิด: เหมาะกับการทำอาหารแบบไหน

• ปลามงพร้าว มีหลายขนาด มงพร้าวและมงโฉมขนาดใหญ่เหมาะกับการย่าง ทอด ทำฟิชแอนด์ชิป ส่วนมงขาวหรือมงแก้มที่มีขนาดเล็กประมาณปลาจาระเม็ด เหมาะกับการนำไปย่างให้หอมกรอบ ในชุมชนประมงอันดามัน ปลาทะเลประเภทมงยังนิยมนำไปทำแกงส้มอีกด้วย

ปลาทะเลรมควันแบบเย็น

หนึ่งในเมนูที่น่าสนใจคือการรมควันปลาทะเลแบบเย็น ซึ่งจะทำให้ปลาทะเลมีเนื้อสัมผัสที่แน่นขึ้น แต่ยังคงความใสของเนื้อไม่สุกจนเกินไป เนื้อปลาทะเลที่ได้จะยังใสอยู่ แต่มีความแน่นและมีกลิ่นหอมจากการรมควัน ควรทานทันทีไม่ควรเก็บนาน เพราะไม่ได้สุกเต็มที่

ปลาทะเลกับเมนูสเต็ก: อร่อยได้ไม่แพ้ปลานำเข้า

ปลาทะเลไทยสามารถนำมาทำสเต็กได้อร่อยไม่แพ้ปลาเก๋าหรือกระพงราคาแพง การใช้ปลามงพร้าวทำสเต็กพร้อมผักลวก ราดด้วยกรีกโยเกิร์ตผสมมะนาว ก็ให้รสชาติที่ดีและมีคุณค่าทางโภชนาการสูง นี่เป็นวิธีที่ทำให้เราเห็นว่าปลาทะเลท้องถิ่นก็สามารถยกระดับเป็นอาหารชั้นดีได้ โดยไม่จำเป็นต้องพึ่งพาเฉพาะปลาชนิดเดิม ๆ หรือปลานำเข้า

ปลาทะเลจากประมงพื้นบ้าน: ทำไมถึงราคาสูงกว่า

หลายคนสงสัยว่าทำไมปลาทะเลจากประมงพื้นบ้านถึงมีราคาสูงกว่าปลาจากอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ คำตอบคือต้นทุนการผลิตที่แตกต่างกัน เปรียบเสมือนน้ำปลาขวดเล็กที่แพงกว่าขวดใหญ่เมื่อคำนวณเป็นต่อซีซี การทำประมงขนาดเล็กมีต้นทุนสูงกว่าอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ ชาวประมงพื้นบ้านใช้เรือเล็ก ออกทะเลช่วงเช้าและกลับตอนบ่ายหรือเย็น ไม่ค้างคืนในทะเล จับได้เฉพาะชายฝั่ง เมื่อเทียบกับเรือประมงขนาดใหญ่ที่ออกไกลและค้างคืนได้ ราคาที่สูงขึ้นจึงเป็นราคาที่ยุติธรรม สะท้อนต้นทุนที่แท้จริงและช่วยให้ชาวประมงมีรายได้เพิ่มขึ้น สามารถใช้หนี้ได้เร็วขึ้น และมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

วิธีแยกปลาทะเลธรรมชาติจากปลาเลี้ยง

สำหรับปลาทะเลบางชนิดเช่นกระพง มีวิธีสังเกตง่ายๆ ดังนี้:

1. ดูที่ราคา - ปลาทะเลธรรมชาติมีราคาสูงกว่าปลาเลี้ยงเสมอ
2. ดูขนาด - ปลาเลี้ยงมักมีขนาดเท่ากันหมด ขณะที่ปลาทะเลธรรมชาติมีความหลากหลายของขนาด
3. ถามแหล่งที่มา - ถ้าเป็นประมงพื้นบ้าน ลองถามว่าจับจากที่ไหน เรือออกกี่วัน

ควรระวังเรื่องปลาบางชนิดที่อาศัยน้ำลึก เช่น เต่าเต้ย เพราะประมงพื้นบ้านเรือเล็กจะออกไปไม่ถึงพื้นที่น้ำลึก หากมีคนขายอ้างว่าเป็นประมงพื้นบ้าน ควรตรวจสอบให้ดี

ปลาทะเลกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ชาวประมงสังเกตว่าฤดูกาลของปลาทะเลเริ่มเปลี่ยนแปลงไป จากการทำปฏิทินบันทึกว่าแต่ละเดือนมีปลาชนิดใด พบว่าข้อมูลเริ่มไม่ตรงกับความเป็นจริง ปลาทะเลบางชนิดที่เคยมาในเดือนหนึ่งอาจมาเร็วหรือช้ากว่าเดิม บางปีมีมาก บางปีหายไป นี่คือผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่ส่งผลโดยตรงต่อทรัพยากรปลาทะเลและวิถีชีวิตชาวประมง

เลือกบริโภคปลาทะเลอย่างยั่งยืน

1. กินตามฤดูกาล - เลือกซื้อปลาทะเลที่อยู่ในฤดูกาล ช่วยลดแรงกดดันต่อทรัพยากร
2. สนับสนุนประมงพื้นบ้าน - เลือกซื้อจากชาวประมงที่ทำถูกกฎหมายและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
3. กินให้หลากหลาย - อย่าจับจ้องแต่ปลาทะเลไม่กี่ชนิด ลองปลาทะเลชนิดอื่นที่มีคุณค่าไม่แพ้กัน
4. ลดการใช้พลาสติก - นำภาชนะไปซื้ออาหารทะเลเอง ลดขยะทะเล

กุ้งทะเล: อีกหนึ่งความหลากหลายจากท้องทะเล

นอกจากปลาทะเลแล้ว กุ้งทะเลก็มีความหลากหลายไม่แพ้กัน โดยเฉพาะกุ้งลายเสือที่เป็นกุ้งตามฤดูกาล ชาวประมงบ้านน้ำเค็มสามารถจับกุ้งลายเสือได้เยอะในช่วงฤดูกาล กุ้งลายเสือตัวใหญ่อาจใหญ่ถึงสามตัวต่อโลก มีเนื้อหวานและกรอบมาก เหมาะกับเด็ก ๆ และผู้ที่ชอบความกรอบของกุ้งธรรมชาติ ซึ่งต่างจากกุ้งเลี้ยงที่แช่ยาอย่างชัดเจน

เมนูแนะนำ: กุ้งนึ่งนมสด

• ตีไข่ผสมซีอิ๊วและพริกไทย
• เติมนมสดในอัตราส่วน 1:2 (ไข่ 1 ถ้วย ใช้นม 2 ถ้วย)
• จัดกุ้งในภาชนะ ราดส่วนผสม
• นึ่งด้วยไฟอ่อนจนสุก

เมนูนี้เหมาะสำหรับเด็กเพราะหอมนม มีรสเค็มนิดหน่อย และไม่ต้องเคี้ยวมาก แต่ยังคงความกรอบของเนื้อกุ้งธรรมชาติ

บทสรุป: บริโภคปลาทะเลอย่างมีสติ

ปลาทะเลไทยมีความอุดมสมบูรณ์และหลากหลาย การเลือกบริโภคปลาทะเลอย่างมีสติ ไม่ว่าจะเป็นการเลือกซื้อตามฤดูกาล สนับสนุนประมงพื้นบ้าน หรือกินให้หลากหลาย จะช่วยให้เรามีปลาทะเลคุณภาพดีให้บริโภคไปได้อีกนานแสนนาน อย่าลืมว่าทุกครั้งที่เราเลือกซื้อปลาทะเล เราไม่ได้เพียงแค่เลือกอาหาร แต่เรากำลังเลือกอนาคตของมหาสมุทรและวิถีชีวิตชาวประมงไทยด้วย

ติดตามได้ในรายการกินอยู่คือ วันเสาร์ที่ 14 กุมภาพันธ์ 2568 เวลา 10.00 - 10.30 น. ทางไทยพีบีเอส